Hà Nội: chủ tịch nói đồng thuận và sự phản kháng của người dân

Trong những ngày qua, báo chí trong nước rầm rộ đưa tin "người dân đi nhận bao tải tiền" đền bù cho dự án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn đi qua thủ đô.

Trong cùng khoảng thời gian, tin tức Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đi kiểm tra công trình, dự án trọng điểm của Hà Nội liên quan đến đường Vành đai 1 và đường Vành đai 2 cũng được đăng tải rộng rãi.

Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) còn đăng video nhiều người mang áo dài có họa tiết cờ tổ quốc được ông Tô Lâm "chia sẻ với niềm vui" sau khi khu đường lớn được mở.

Ngày 9/10, Hà Nội đã cho khánh thành và khởi công hàng loạt dự án, điều mà Chủ tịch thành phố Vũ Đại Thắng cho là động lực để thành phố phát triển.

"Thành phố trân trọng cảm ơn sự đồng thuận, chia sẻ của nhân dân tại các khu vực triển khai dự án, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công," ông Thắng phát biểu.

Thế nhưng, một số khu vực khác của thủ đô có lẽ không ghi nhận sự đồng thuận như lời Chủ tịch Thắng đã nói.

Họ cũng mang những chiếc áo màu đỏ, giăng băng rôn màu đỏ, nhưng trên nền đỏ đó là những dòng chữ phản đối. Và khi nhiều người đang hân hoan xem pháo hoa ở Hồ Tây nhân 72 năm ngày Giải phóng Thủ đô thì những người dân này lại không chia sẻ niềm vui tương tự.

Đó là hàng trăm cư dân phường Vĩnh Hưng, trong khoảng thời gian 8-10/10, tập trung trước trụ sở chính quyền các cấp và tuần hành trên một số tuyến phố để phản đối dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị do Sun Group triển khai.

Người dân cho rằng dự án có thể thu hồi đất ở để phát triển chung cư thương mại, đồng thời yêu cầu nếu bị thu hồi đất thì phải có phương án bồi thường thỏa đáng

Hình ảnh của những đám đông đó không được phản ánh trên truyền thông chính thống mà chỉ có thể được tìm thấy qua các tài khoản mạng xã hội, đặc biệt là Facebook và Threads.

Sự phản kháng giai đoạn này càng đáng chú ý khi cách đây không lâu, vào cuối tháng 6, chính Công an TP Hà Nội đã lên bài cảnh báo việc tụ tập đông người, căng băng rôn có thể dẫn đến việc "bị xử lý theo quy định".

Bài viết cho rằng người dân đang bị kích động, lôi kéo để phá hoại các dự án trọng điểm của thủ đô.

Các hành động người dân lên tiếng đòi quyền lợi, phản đối việc giải tỏa hoặc phương án đền bù không thỏa đáng thường bị quy chụp là "chống phá" hoặc "bị thế lực thù địch lôi kéo".

Để tránh bị chụp mũ "phản động", người dân khi đi biểu tình thường mang theo cờ Đảng, hình Hồ Chí Minh, song song với các biểu ngữ phải đối giải tỏa.

Người dân phản đối gì?

"Người dân ở xã Nam Phù chúng tôi phản đối việc di dời nghĩa trang. Tổ tiên chúng tôi hàng bao đời nay, đào sâu chôn chặt rồi bây giờ bới hết lên," một người phụ nữ nói trong một video đăng trên nhóm Facebook Cư dân xã Vạn Phúc (Thanh Trì cũ).

Trên các mạng xã hội, dễ dàng bắt gặp những dòng người mặc áo đồng phục, tay vẫy cờ đỏ sao vàng, cờ búa liềm nhưng miệng hô phản đối giải tỏa.

"Khu tái định cư Đầm Ấu không muốn tái định cư lần nữa," trong một con ngõ nhỏ, một nhóm người già trẻ, lớn bé mặc áo đỏ tuần hành cùng giơ cao băng rôn và đồng thanh hô vang khẩu hiệu.

Một video lan truyền trên mạng xã hội ghi lại cảnh người dân phường Vĩnh Hưng tập trung đông đảo trong đêm, đồng thanh hô vang: "Phản đối doanh nghiệp lấy đất của dân! Phản đối! Phản đối! Phản đối!"

Cũng trong ngày 10/10, hàng chục cư dân phường Hồng Hà mang áo cờ đỏ sao vàng đã tập trung tại di tích Bến Đò Xưa để bày tỏ mong muốn giữ nguyên khu dân cư hiện hữu. Họ cũng đồng thanh hô: "Tôi yêu Việt Nam! Tôi yêu Hồng Hà! Tôi yêu Hà Nội! Giữ nguyên dân cư hiện hữu."

Theo phản ánh của người dân phường Vĩnh Hưng, nhiều hộ chỉ thật sự biết đất của mình nằm trong vùng quy hoạch sau khi báo chí đưa tin về lễ khởi công dự án vào cuối tháng 8/2026. Nhiều người nói rằng làm như vậy chẳng khác gì "đánh úp" người dân.

Sau đó, họ đã gửi đơn kiến nghị tới nhiều cấp chính quyền và nêu ý kiến tại các cuộc họp liên quan đến dự án nhưng cho rằng chưa nhận được phản hồi thỏa đáng.

Đến đầu tháng 10, khi xuất hiện thông tin về dự thảo quy hoạch của dự án, một số cư dân cho rằng phần đất nơi họ đang sinh sống có thể được chuyển đổi để xây dựng chung cư thương mại.

Phong trào phản đối lần này được ghi nhận là không xuất phát từ một tổ chức chung mà chủ yếu hình thành tự phát từ các tổ dân phố, nơi các nhóm dân cư khác nhau đưa ra những yêu cầu riêng.

Chẳng hạn, người dân khu vực Đầm Ấu phản đối việc phải tái định cư thêm lần nữa, một số tổ dân phố phản đối quy hoạch phục vụ mục đích thương mại, trong khi nhiều hộ dân gắn với làng nghề bánh cuốn Thanh Trì đề nghị giữ lại không gian làng, nghề truyền thống và cấu trúc cộng đồng hiện hữu.

Cũng không khó để tìm ra những bài viết phản đối dự án của Sun Group trong nhóm Facebook Dân cư P. Vĩnh Hưng - Hoàng Mai - Hà Nội có hơn 88.500 thành viên.

Hay ở trong nhóm Dân cư phường Vĩnh Hưng - Hà Nội (Chính thức) với 28.600 người tham gia, những biểu ngữ có nội dung như "KHÔNG THỂ LẤY ĐẤT CỦA DÂN ĐỂ LÀM GIÀU CHO DOANH NGHIỆP" đã xuất hiện từ tháng 9.

Sau khi xuất hiện áp lực từ phía công chúng, phường Vĩnh Hưng đã tổ chức cho người dân góp ý đối với dự thảo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 của dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị, từ 12/10 đến 1/11.

Chính quyền địa phương khẳng định toàn bộ ý kiến thu thập được sẽ là cơ sở để cơ quan chức năng tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đồ án quy hoạch.

Điều này nghĩa là việc tổ chức lấy ý kiến diễn ra sau khi dự án đã được khởi công.

Dự án cải tạo, chỉnh trang và tái thiết đô thị Vĩnh Hưng có quy mô khoảng 447 ha, tổng mức đầu tư gần 186.000 tỷ đồng và được đánh giá là một trong những dự án đô thị lớn nhất tại Hà Nội hiện nay.

Theo các thông tin công bố, dự án có thể ảnh hưởng tới khoảng 80.000 cư dân trong khu vực.

Dự án được khởi công ngày 28/8/2026. Quy hoạch sơ bộ gồm khoảng 206 ha tái thiết đô thị và hơn 240 ha cải tạo, chỉnh trang, với các hạng mục như công trình cao tầng, công viên, mặt nước và khu dân cư hiện hữu.

Chính quyền địa phương nói thêm các hộ dân thuộc diện ảnh hưởng dự kiến được bố trí tái định cư ngay trên địa bàn phường.

Trong một dự án khác của Sun Group, người dân Ba Vì cách đây không lâu đã có phản ứng dữ dội đối với dự án Quần thể Du lịch sinh thái Ba Vì - Hợp phần Safari do tập đoàn bất động sản này đầu tư.

Trên mạng xã hội, nhiều hình ảnh và video cho thấy người dân tập trung tại khu vực dự kiến triển khai dự án, dựng lán tạm và tổ chức các nhóm "canh đất". Một số băng rôn phản đối dự án xuất hiện, trong khi nhiều người bày tỏ lo ngại về nguy cơ mất đất sản xuất, ảnh hưởng sinh kế và tương lai nơi ở của gia đình.

Sự phản đối càng gia tăng khi xuất hiện các thông tin cho rằng đã có hoạt động "cúng động thổ" trước khi dự án hoàn tất đầy đủ các thủ tục cần thiết. Dù các thông tin này chưa được xác minh độc lập, chúng đã góp phần làm dấy lên thêm nhiều nghi ngại trong cộng đồng dân cư.

Trong các buổi làm việc với chính quyền, người dân đề nghị công khai rõ phạm vi quy hoạch, diện tích đất dự kiến thu hồi, phương án bồi thường và kế hoạch tái định cư.

Nhiều ý kiến cũng yêu cầu tăng cường đối thoại để giải đáp những băn khoăn liên quan đến quyền lợi của các hộ dân bị ảnh hưởng.

Bên cạnh lo ngại về đất đai, một số chuyên gia và người dân còn đặt câu hỏi về tác động môi trường của dự án đối với khu vực Ba Vì. Họ cho rằng cần có thêm các nghiên cứu độc lập về đa dạng sinh học, hệ sinh thái vùng đệm và những ảnh hưởng lâu dài đến cộng đồng địa phương trước khi dự án được triển khai.

Về phía chính quyền, lãnh đạo xã Ba Vì kêu gọi người dân thận trọng với các thông tin "chưa được kiểm chứng" trên mạng xã hội, đồng thời cảnh báo "các hành vi cố tình tuyên truyền, phát tán thông tin sai sự thật sẽ được xem xét, xử lý theo quy định pháp luật".

Bất chấp làn sóng phản đối, dự án đã được khởi công vào ngày 9/10, nằm trong số các dự án mà ông Vũ Đại Thắng nói nhân dân đồng thuận.

Hai dự án của Sun Group kể trên chỉ là số ít trong hàng loạt dự án mà Hà Nội đang và sắp triển khai nhằm phục vụ quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm, với phạm vi trải rộng khắp thủ đô, từ sông Hồng cho đến hồ Hoàn Kiếm.

Giới quan sát nhận định các dự án này nằm trong sự thúc đẩy thay đổi hạ tầng nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Cuộc đại phẫu thần tốc này đang vấp phải nhiều ý kiến trái chiều trên nhiều khía cạnh như tái định cư, đền bù, ký ức đô thị hay các giá trị về lịch sử, văn hóa và phi vật thể,...

Chỉ khoảng một năm trước, thủ đô còn ngập tràn sắc đỏ của quốc kỳ, đảng kỳ khi người dân đi hưởng ứng lễ duyệt binh A80 mừng kỷ niệm 80 năm ngày Quốc khánh 2/9, thì một năm sau, nhiều nơi tại thủ đô cũng bừng lên sắc đỏ của những băng rôn phản đối quy hoạch, giải phóng mặt bằng.

Làn sóng phản đối đó phần nào có tác động khi UBND Hà Nội mới đây đã bãi bỏ Quyết định số 6142/QĐ-UBND ngày 11/12/2025 phê duyệt nhiệm vụ Điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở), dù chính quyền cũng khẳng định việc bãi bỏ không làm dừng quá trình nghiên cứu, lập điều chỉnh quy hoạch.

Một bài viết đăng tải hôm 10/10 của hãng tin Bloomberg cho rằng các tranh cãi tại Hà Nội liên quan đến giải phóng mặt bằng đang làm chậm nhiều dự án quy mô lớn và làm gia tăng những căng thẳng tồn tại lâu nay về quyền sử dụng đất.

Để giải quyết tình trạng chậm tiến độ, Chính phủ đang sửa đổi Luật đất đai, dự kiến được Quốc hội thông qua vào kỳ họp bắt đầu từ ngày 17/10, theo hướng cho phép triển khai công tác giải phóng mặt bằng trước khi hoàn tất phương án bồi thường và tái định cư, Bloomberg nhận định.

Hãng tin này dẫn lời chuyên gia cho rằng người dân có thể ủng hộ phát triển, nhưng họ sẽ bất mãn nếu phải mất nhà cửa trong khi phần lớn lợi ích tài chính lại rơi vào tay các chủ đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh mức đền bù thấp hơn đáng kể so với giá thị trường.

Hồi cuối tháng 9, ông Tô Lâm từng tuyên bố 92% người dân nơi đây "đồng tình" với điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị khu vực Hồ Gươm và phụ cận, trong khi tỷ lệ đó đối với Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là 71,8%.

Thế nhưng, theo nhận định của chuyên gia với hãng tin AFP, nếu việc khảo sát được thực hiện bởi một tổ chức độc lập, tỷ lệ người không đồng tình hoặc chỉ trích dự án có thể còn cao hơn con số được công bố chính thức.

Người dân nói với AFP rằng tỷ lệ đồng thuận 71,8% chưa phản ánh đầy đủ mức độ phản đối của cư dân quy hoạch bởi cuộc lấy ý kiến còn bao gồm cả những người sống ở các vùng không bị ảnh hưởng trực tiếp.