Ông Trump tuyên bố 'ngừng' tấn công các cơ sở năng lượng, ông Zelensky hoan nghênh, Nga im lặng

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Nga và Ukraine đã đồng ý một "lệnh ngừng bắn đối với các cơ sở năng lượng", trong khi Kyiv cho biết sẽ ủng hộ động thái này nhưng Moscow đến nay vẫn chưa đưa ra bình luận.

Tổng thống Mỹ khẳng định thỏa thuận có hiệu lực "ngay lập tức", song không cung cấp thêm chi tiết.

Ban đầu, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tỏ ra bất ngờ trước thông báo này.

Sau đó, ông cho biết Kyiv sẽ ủng hộ nếu Moscow cũng làm như vậy. Ông đồng thời cáo buộc Nga đã tấn công các cơ sở năng lượng của Ukraine sau khi ông Trump đưa ra tuyên bố trên.

Ông Trump thời gian qua liên tục thúc giục Ukraine ngừng các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng dầu mỏ của Nga.

Kyiv cho rằng các đòn đánh này là cần thiết để làm suy giảm nguồn thu tài trợ cho cỗ máy chiến tranh của Moscow.

Theo ông Trump, việc Ukraine dừng các cuộc tấn công sẽ giúp Nga thực hiện thỏa thuận vừa đạt được nhằm đưa thêm dầu diesel ra thị trường Mỹ và toàn cầu.

Thỏa thuận về dầu diesel, tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với hàng nhập khẩu từ Nga, đang vấp phải sự chỉ trích ngày càng tăng. Ông Zelensky gọi đó là món quà dành cho Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Các quan chức châu Âu và một số chính trị gia Mỹ, bao gồm cả Đảng Cộng hòa của ông Trump, đã tuyên bố không ủng hộ thỏa thuận này.

Thỏa thuận này là nỗ lực mới nhất của ông Trump nhằm giảm giá nhiên liệu trong nước trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, sau nhiều tháng vật lộn với những hậu quả chính trị của cuộc chiến với Iran, vốn đã đẩy giá nhiên liệu toàn cầu lên cao, đặc biệt là giá dầu diesel.

Điều đó đã làm suy yếu uy tín của ông Trump trong mắt công chúng Mỹ, những người bị ảnh hưởng bởi giá xăng dầu tăng cao và những tác động dây chuyền dẫn đến lạm phát trên diện rộng.

Tổng thống Zelensky nói thông tin về việc lệnh ngừng bắn đối với các cơ sở năng lượng đã có hiệu lực là một điều "mới" đối với ông, trong cuộc trả lời với trang tin Axios. Sau đó, ông viết trên mạng xã hội rằng các quan chức Ukraine "mong đợi những chi tiết rõ ràng về cuộc đối thoại giữa Mỹ và Nga".

"Ukraine sẵn sàng không tấn công các cơ sở năng lượng của Nga và chúng tôi kỳ vọng Nga cũng thể hiện thiện chí tương tự, cũng như có được sự đồng thuận của Tổng thống Hợp chủng quốc Hoa Kỳ," ông nói.

BBC đã đề nghị Nhà Trắng cung cấp thêm thông tin chi tiết về vấn đề này.

Thủ tướng Anh Andy Burnham tuyên bố Anh "hoàn toàn ủng hộ lời kêu gọi của Tổng thống Trump hôm nay về việc ngay lập tức bắt đầu một lệnh ngừng bắn bền vững đối với các cơ sở năng lượng". Pháp, Canada và Liên minh châu Âu (EU) cũng bày tỏ sự ủng hộ.

Tuy nhiên, sau đó ông Zelensky nói rằng Nga đã sử dụng drone tấn công một nhà máy điện ở Kyiv, gây mất điện, trước khi tiếp tục không kích các cơ sở năng lượng tại khu vực Kharkiv ở đông bắc Ukraine.

"Tất cả những điều này xảy ra sau khi Tổng thống Mỹ đưa ra tuyên bố về lệnh ngừng bắn đối với các cơ sở năng lượng," ông nói.

Trong nhiều tháng qua, Ukraine và Nga liên tục tiến hành các cuộc tấn công qua lại nhằm vào hạ tầng năng lượng của nhau.

Moscow cho rằng những cơ sở mà họ nhắm tới là mục tiêu quân sự hợp pháp vì hỗ trợ cho các hoạt động quân sự của Ukraine.

Trong khi đó, ông Zelensky mô tả các cuộc tấn công sâu bên trong lãnh thổ Nga của Ukraine là một phần trong nỗ lực "làm suy giảm khả năng tài trợ cho chiến tranh của Nga".

Các cuộc tấn công này đã gây gián đoạn nguồn cung năng lượng ở cả hai phía.

Trước đó trong ngày 11/10, Bộ trưởng Y tế Anh Wes Streeting nói với BBC rằng Anh không ủng hộ thỏa thuận này, trong khi Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu Kaja Kallas cũng lặp lại những chỉ trích mà Tổng thống Zelensky đưa ra hôm 10/10.

Thỏa thuận này cũng vấp phải sự chỉ trích từ các chính trị gia thuộc cả hai đảng lớn của Mỹ.

Bảy thượng nghị sĩ, gồm ba nghị sĩ Dân chủ và bốn nghị sĩ Cộng hòa, đã ra tuyên bố cho rằng thỏa thuận của ông Trump "đi ngược hoàn toàn" với một đạo luật vốn quy định rõ việc cấm nhập khẩu năng lượng từ Nga.

"Quốc hội đã nêu rõ rằng Mỹ không nên nhập khẩu dầu mỏ từ Nga cho đến khi nước này chấm dứt hành động gây hấn đối với Ukraine và ngừng đe dọa các đồng minh NATO của chúng ta," nhóm thượng nghị sĩ nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi chính quyền Trump "đảo ngược quyết định".

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis, một trong bảy người ký tuyên bố, nói với NBC News rằng thỏa thuận này "chắc chắn sẽ đặt sinh mạng người dân Mỹ vào tình thế nguy hiểm".

Hôm 10/10, ông Trump cáo buộc ông Zelensky muốn "gây rắc rối cho thế giới" bằng cách tiếp tục cho phép tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga sau khi nhà lãnh đạo Ukraine chỉ trích thỏa thuận dầu diesel.

Tổng thống Mỹ cho rằng đã đến lúc "Ukraine cần một tổng thống mới".

Ông Zelensky cam kết sẽ tổ chức bầu cử - mặc dù hiến pháp Ukraine đã đình chỉ việc này trong thời chiến - nếu Nga đồng ý ngừng bắn toàn diện trong 60 ngày.

Trước đó, tổng thống Ukraine đã phản đối lời kêu gọi của Mỹ về việc tổ chức bầu cử lại, viện dẫn những khó khăn trong việc tổ chức bỏ phiếu ở những khu vực đang có chiến sự hoặc bị Nga chiếm đóng.

Tuy nhiên, ông Trump đã nhiều lần cáo buộc nhà lãnh đạo Ukraine lợi dụng chiến tranh để duy trì quyền lực.

Trong khi đó, các cuộc tấn công và giao tranh trên mặt đất vẫn tiếp diễn trong cuộc chiến kéo dài bốn năm.

Sáu người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công vào hai thành phố của Ukraine hôm 11/10, theo các quan chức khu vực.

Một người thiệt mạng ở vùng Belgorod của Nga, giáp biên giới với Ukraine, trong khi một người đàn ông khác thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng drone ở vùng Donetsk do Nga chiếm đóng, các quan chức cho biết.