Ông Tô Lâm nói 92% người dân Hà Nội 'đồng tình' quy hoạch Hồ Gươm, thúc giục tiến trình dự án

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chiều 27/9 dẫn báo cáo của chính quyền Hà Nội cho biết 92% người dân nơi đây "đồng tình" với điều chỉnh cục bộ Quy hoạch phân khu đô thị khu vực Hồ Gươm và phụ cận.

"Như thế này mà không nhanh được nữa thì phụ lòng tin của người dân," một số báo Việt Nam trích lời ông Tô Lâm.

Trong khi đó, tỷ lệ "đồng thuận" là 71,8% với điều chỉnh Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, vẫn theo báo cáo của chính quyền.

Các phát biểu trên được đưa ra khi ông cùng các đại biểu Quốc hội đơn vị bầu cử số 1 tiếp xúc cử tri 10 phường của Hà Nội trước kỳ họp thứ hai của Quốc hội khóa 16.

Hai con số trên được đưa ra một ngày sau khi kết thúc thời hạn lấy ý kiến cộng đồng dân cư về điều chỉnh quy hoạch Hồ Gươm và sông Hồng, vốn diễn ra từ ngày 7/9-26/9.

"Đa số người dân đồng tình nhưng một số phương án cụ thể còn có ý kiến khác nhau. Đó cũng là điều bình thường, thậm chí là cần thiết với những điều có tác động lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện, trao đổi, tranh luận để đi đến chân lý. Không có việc gì dễ," ông Tô Lâm lập luận.

Công tác quy hoạch, giải tỏa, đền bù, tái định cư tại Hà Nội đã gây bức xúc trong cộng đồng dân cư địa phương trong nhiều tháng qua.

Cách chính quyền lấy ý kiến người dân liên quan đến các vấn đề trên cũng gây nhiều tranh cãi.

Đơn cử, nhiều tài khoản trên các mạng xã hội Threads và Facebook đã lên tiếng về việc phường Bạch Mai, vốn không nằm trong danh sách các xã, phường chính thức thuộc ranh giới lập quy hoạch dự án Sông Hồng, nhưng vẫn tổ chức các hoạt động lấy ý kiến người dân liên quan đến dự án này, dấy lên lo ngại về việc tiếng nói người dân không nằm trong phạm vi dự án có thể ảnh hưởng đến người trong cuộc.

Việc người dân được cho là có sự đồng tình và đồng thuận cao với quy hoạch Hồ Gươm và khu vực quanh sông Hồng diễn ra trong bối cảnh cả hai dự án đã vấp phải nhiều tranh cãi, với nhiều ý kiến lo ngại về ảnh hưởng đến cảnh quan của Hồ Gươm cũng như việc thu hồi và bồi thường đất cho người dân ở khu vực dự án.

Hà Nội 'rất khẩn trương, rất hay'

Vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước hôm 27/9 còn đánh giá Hà Nội đang chuyển biến rất mạnh mẽ, khiến người dân ngỡ ngàng trước những định hướng và sự phát triển quyết liệt.

Ông Tô Lâm nhấn mạnh bây giờ người ta không nói và đã quên khái niệm "Hà Nội không vội được đâu", bởi hiện tại "là rất khẩn trương, rất hay rồi".

Ông cũng yêu cầu lãnh đạo Hà Nội phải cầu thị, lắng nghe, công khai minh bạch và tiếp thu ý kiến nhân dân, giới khoa học.

"Việc càng lớn, tác động càng lâu dài càng phải làm kỹ, khoa học, thận trọng, không vì tiến độ mà xem nhẹ chất lượng và sự đồng thuận xã hội," ông Tô Lâm khẳng định.

Thủ đô Hà Nội đang sục sôi với nhiều dự án xây dựng lớn, trong đó có đề xuất chỉnh trang và tái thiết lại không gian hồ Hoàn Kiếm, tức Hồ Gươm, và đại dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, vốn đã chính thức khởi công vào cuối năm ngoái.

Dự án quy hoạch và chỉnh trang lại khu vực trung tâm Hồ Gươm và vùng phụ cận trong phạm vi khoảng 66 ha có nhiều điểm chính, trong đó có đề xuất xây công trình biểu tượng Khải Hoàn Môn, đập bỏ Cung Thiếu Nhi và tòa nhà trụ sở Hội đồng nhân dân, Ủy ban Nhân dân.

Nhiều chuyên gia kiến trúc và nhà bảo tồn di sản cảnh báo việc đưa các công trình hoành tráng, ngoại lai hoặc bê tông hóa khu vực di sản quốc gia đặc biệt sẽ làm phá vỡ nét tao nhã, cổ kính vốn có của Hà Nội.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Nguyễn Bá Nguyên hôm 10/9 khẳng định các hình ảnh phối cảnh tung ra gần đây chỉ mang tính "minh họa", chưa phải là phương án chốt cuối cùng.

Ông Tô Kiên, một chuyên gia quy hoạch và thiết kế đô thị, hôm 16/9 viết trên mục Góc nhìn của VnExpress rằng bản thuyết minh của dự án quy hoạch Hồ Gươm dùng cụm từ "Điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu đô thị H1-1B..." nhưng thực chất lại hướng tới tái cấu trúc không gian Hồ Gươm, vốn được xếp là Di tích quốc gia đặc biệt vào cuối năm 2013.

Ông Kiên dẫn Khoản 18 Điều 3 Luật Di sản Văn hóa 2024 và khẳng định "cảnh quan văn hóa của di tích" là bộ phận không thể tách rời của di tích; do đó không thể vừa tuyên bố bảo tồn vừa tái cấu trúc không gian này. Ngôn từ đồ án ngay từ đầu đã có "xu hướng làm nhẹ mức độ can thiệp", vẫn theo ông Kiên.

Trong khi đó, kết quả 78% đồng thuận được ông Tô Lâm chia sẻ lại càng khiến đại dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, vốn đang gây tranh cãi gần đây, lại càng được chú ý hơn.

Theo phương án hiện nay, dự án đi qua 16 xã, phường, sử dụng khoảng 11.418 ha, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 736.963 tỷ đồng (khoảng 28 tỷ USD, khác với con số trước đó là khoảng 855.000 tỷ đồng) và ước tính ảnh hưởng tới khoảng 200.000 người.

Theo tờ trình của UBND TP Hà Nội, nhà đầu tư đề xuất là liên danh Công ty cổ phần Địa ốc Đại Quang Minh, Công ty cổ phần Tập đoàn Trường Hải, Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát.

Trước khi có con số khảo sát "đồng thuận cao" mà chính quyền công bố, đã có hàng trăm, hàng ngàn lượt chia sẻ trên mạng xã hội, trong đó có Threads, xoay quanh cảnh người dân mất nhà trong quá trình giải tỏa để phục vụ dự án cải tạo cảnh quan sông Hồng nói trên.

Nhiều khu dân cư, thôn làng đã hình thành các hoạt động phản kháng tập thể, như mặc đồng phục hay treo băng rôn in các lời phản đối, kêu gọi chính quyền xem xét lại việc triển khai đại dự án.

Báo chí Việt Nam cũng nêu ý kiến của người dân tại những khu vực ảnh hưởng.

Tại phường Long Biên (thuộc dự án), báo VnEconomy hôm 12/9 dẫn lời đại diện tổ dân phố Thạch Cầu 1+2 kiến nghị điều chỉnh tuyến đường rộng 73,5m trên bản vẽ 1/500 ra khỏi khu dân cư Thạch Cầu.

Người dân cho biết khu vực này có lịch sử gần 500 năm, việc mở đường cắt ngang sẽ ảnh hưởng lớn tới đời sống, do đó đề nghị "không giải tỏa trắng" khu dân cư và giữ lại khu nghĩa trang.

Gần đây, người dân phường Hồng Hà cũng là một trong những cụm dân cư tạo tiếng nói nổi bật trên mạng xã hội, với nhiều ý kiến phản đối tái định cư mà họ cho là bất công và đòi minh bạch về quỹ đất.

Theo Luật Khoa tạp chí, vào tối 20/9/2026, người dân phường Hồng Hà đã tự tổ chức một cuộc họp để bàn bạc, góp ý đối với dự án này, với khoảng 100 người tham dự đã lên tiếng phản đối dự án.

Hôm 16/9, UBND Hà Nội đã ban hành Quyết định 127, có hiệu lực từ 26/9, trong đó quy định rằng nếu dự án chưa hoàn thành bố trí tái định cư, UBND có thẩm quyền vẫn có thể ban hành quyết định thu hồi đất khi phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt và đã hoàn thành bố trí tạm cư hoặc chi trả kinh phí tạm cư.

Trong khi đó, lãnh đạo cấp cao Hà Nội đã đưa ra những thông điệp có vẻ mâu thuẫn với Quyết định 127.

Ngày 22/9, tức chỉ vài ngày sau khi Quyết định 127 được ban hành và ngay trước khi quyết định có hiệu lực, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, khi đề cập đến quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, khẳng định "các khu tái định cư có hạ tầng đầy đủ, đồng bộ và chỉ khi nào hoàn thành toàn bộ thì mới thực hiện thu hồi đất tại nơi ở hiện tại của người dân".

Trước đó, vào tháng Sáu, Chủ tịch Hà Nội Vũ Đại Thắng tại một cuộc gặp với các lãnh đạo ngành báo chí đã nêu "nguyên tắc việc di dời người dân chỉ được thực hiện khi đã hoàn thành các khu tái định cư mới" khi ông đề cập đến những dự án lớn đang diễn ra tại thủ đô.

Các phát ngôn và chính sách trên khiến nhiều người dân bối rối và lo ngại về việc phải rời đi khi chưa có kế hoạch tái định cư hay được chi trả bồi thường rõ ràng.