Bộ Chính trị lập đoàn kiểm tra toàn diện ngành giáo dục, vì sao?

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú hôm 12/10 cho biết Bộ Chính trị đã thành lập đoàn kiểm tra toàn diện công tác giáo dục và đào tạo, giữa lúc ngành này đang vấp phải nhiều chỉ trích.

Ông Tú thông tin việc thành lập đoàn kiểm tra nói trên khi đang cùng Đoàn đại biểu Quốc hội Đà Nẵng tiếp xúc cử tri các phường Hải Châu, Hòa Cường, Thanh Khê, An Hải và Sơn Trà trước Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 16.

Ông cho biết đầu tháng trước, Bộ Chính trị đã lập đoàn kiểm tra toàn diện Đảng ủy Bộ Giáo dục và Đào tạo, rà soát từ chương trình, sách giáo khoa, việc dạy-học, đội ngũ giáo viên đến công tác quản lý và bộ máy tổ chức.

"Bà con cử tri quan tâm đến vấn đề sách là đúng rồi. Tại sao năng lực sản xuất, xuất bản của mình mà lại để xảy ra tình trạng thiếu sách, đúng không? Chúng ta có hàng nghìn cơ sở xuất bản, hoàn toàn có thể làm rất nhanh. Nhưng vấn đề ở đây là gì thì phải kiểm tra cho rõ và xử lý nghiêm," ông Trần Cẩm Tú khẳng định, đồng thời cho biết đoàn kiểm tra dự kiến kết thúc công tác trong tháng 12.

Thông tin này được đưa ra khi các đại biểu và cử tri ở Đà Nẵng đã trao đổi nhiều vấn đề nổi cộm, trọng tâm là khó khăn phát triển kinh tế-xã hội, bất cập trong vận hành chính quyền địa phương hai cấp sau tinh gọn bộ máy, cùng tình trạng thiếu sách giáo khoa.

Ngành giáo dục gần đây hứng chịu nhiều chỉ trích liên quan đến tình trạng thiếu sách trước và sau ngày khai giảng năm học 2026-2027.

Bên cạnh đó, đại biểu Quốc hội cũng đã lên tiếng về vấn đề tiền lương, phụ cấp và chế độ đãi ngộ đối với giáo viên và tình trạng thừa thiếu giáo viên cục bộ; hiệu quả quản lý sau sáp nhập.

Không chỉ vậy, dư luận cũng quan tâm đến tính minh bạch trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, đặc biệt sau sai phạm trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang được cho là đã xảy ra tại tất cả phòng thi và ở tất cả các môn thi.

Theo ghi nhận của báo chí Việt Nam, cử tri Đà Nẵng khi gặp ông Tú hôm 12/10 đã thể hiện sự quan tâm lớn đến giáo dục, kiến nghị xử lý bất cập về thi tốt nghiệp THPT, bữa ăn bán trú và chính sách giáo viên.

Đơn cử, cử tri Vũ Tiến Dũng ở phường Hải Châu đề xuất nâng cao chất lượng dạy-học, cải thiện lương và đời sống giáo viên, giảm chi phí và áp lực cho phụ huynh, đồng thời bảo đảm tính ổn định của chương trình cốt lõi và củng cố chất lượng dạy môn lịch sử nhằm giáo dục lòng yêu nước, trách nhiệm công dân cho thế hệ trẻ.

Củng cố "lòng yêu nước" vốn đã được chính quyền đưa vào chương trình hành động thời gian gần đây, trong bối cảnh làn sóng đấu tố "lật sử" và "xuyên tạc lịch sử", chẳng hạn từ vụ án liên quan đến cuốn sách Chuyện với Thanh, đã đánh động đến hệ thống chính trị.

Hôm 2/10, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết họ đang hoàn thiện các nội dung rà soát, cập nhật, bổ sung, điều chỉnh chương trình phổ thông 2018 để trình cấp có thẩm quyền xem xét, trong đó có việc bổ sung và cập nhật nội dung giáo dục đạo đức, nhân cách, lòng yêu nước trong sách giáo khoa.

Ai chịu trách nhiệm thiếu sách giáo khoa?

Nhiều cử tri ở Đà Nẵng hôm 12/10 cũng đề nghị ngành giáo dục và các cơ quan liên quan xác định rõ nguyên nhân thiếu sách giáo khoa và giải pháp, đồng thời yêu cầu siết chặt quản lý nhà nước đối với ngành này, đặc biệt trong khâu biên soạn sách giáo khoa.

Ông Trần Cẩm Tú khẳng định năng lực xuất bản hiện tại hoàn toàn có thể in đủ sách chỉ trong một ngày, đồng thời yêu cầu lập đoàn kiểm tra làm rõ nguyên nhân bất cập: "Nhưng có một cái vấn đề gì đấy thì phải lập đoàn kiểm tra xem xét xử lý nghiêm. Sách mà in không đủ cho học sinh thì làm cái gì? Lý do gì?"

Thiếu sách giáo khoa là một vấn đề nổi cộm của niên khóa 2026-2027, năm đầu tiên Việt Nam áp dụng duy nhất một bộ sách giáo khoa có tên "Kết nối tri thức với cuộc sống" do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam biên soạn, phát hành. Việc thống nhất duy nhất một bộ sách này là một trong những chỉ đạo nổi bật của Tổng Bí thư Tô Lâm hồi năm ngoái, bằng thông điệp "không thể chậm trễ hơn". Hướng đi này từng gây nên làn sóng tranh luận nhưng không thay đổi được ý chí của Đảng.

Như BBC News Tiếng Việt đã đưa tin trước đó, nhiều phụ huynh và gia đình đến gần ngày khai giảng 5/9 mà vẫn chen chúc đi mua sách cho con em mình và tình trạng này vẫn tiếp diễn sau đó.

Một người đàn ông nhà ở phường Tân Sơn Hòa (TP HCM) hôm 18/8 nói với BBC News Tiếng Việt rằng ông tới cửa hàng sách giáo dục số 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán mua bộ sách lớp 6 cho cháu mình, nhưng không đủ bộ nên được vài ngày sau quay lại.

"Họ nói họ in không kịp, với cả có nhiều mô đun trong sách quá," ông cho hay.

Tình trạng thiếu sách đã khiến cả lãnh đạo cao nhất của ngành là Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn phải lên tiếng giải thích và hứa sẽ rút kinh nghiệm và giám sát chặt chẽ, không để thiếu sách vào năm học tới.

Đến cả lãnh đạo ngành công an, Thứ trưởng, Thượng tướng Lê Quốc Hùng cũng khẳng định rằng nguyên nhân và trách nhiệm liên quan đến việc thiếu sách sẽ được "công khai".

Thủ tướng Lê Minh Hưng đã yêu cầu Bộ trưởng Sơn đến ngày 10/10 phải xác định được kiểm điểm, làm rõ và xử lý những cá nhân và tổ chức, đơn vị liên quan.

Một ngày trước hạn chót, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã báo cáo thủ tướng về kết quả kiểm điểm vụ thiếu sách giáo khoa năm học 2026-2027.

Báo cáo xác định 4 tập thể liên quan gồm Vụ Giáo dục Phổ thông, Vụ Kế hoạch Tài chính, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Ban Kiểm soát Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam do có thiếu sót trong dự báo, điều phối nguồn cung và chậm tham mưu xử lý.

Đối với nhân sự thuộc thẩm quyền quyết định của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, đơn vị này đã cho thôi đại diện phần vốn đối với hai lãnh đạo hai công ty thành viên ở hai miền Nam-Bắc do chưa đáp ứng yêu cầu là ông Dương Đình Thọ và bà Đỗ Thị Mai Anh.

Báo cáo của bộ xác định tổng cộng 47 cá nhân là người quản lý và người lao động của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam có trách nhiệm liên quan đến việc để xảy ra thiếu sách giáo khoa năm học 2026-2027.

Lãnh đạo cao nhất của đơn vị này, Chủ tịch Hội đồng thành viên kiêm Tổng Giám đốc Nguyễn Tiến Thanh, đã nhận trách nhiệm chính và xin thôi chức, vẫn theo báo cáo.

Trước đó, Bộ trưởng Sơn đã ký quyết định cho ông Thanh thôi giữ chức vụ và chuyển công tác từ ngày 5/10 "theo nguyện vọng cá nhân".

Vài ngày trước khi có quyết định thôi chức, ông Thanh đã nêu ý kiến cho rằng mô hình công ty mẹ-con của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam với nhiều khâu trung gian là rào cản trong việc phát hành sách giáo khoa.