Hai thứ trưởng rời ghế nóng: Chuyện gì đang xảy ra ở Bộ Y tế?

Hai thứ trưởng Bộ Y tế, một bị bắt giam, một được cho nghỉ, trong khi hàng loạt các cán bộ khác trong ngành "ủy quyền điều hành" cho cấp dưới trong thời gian "vắng mặt".

Các cán bộ này, phần lớn là những người có trình độ chuyên môn giỏi, với các học hàm giáo sư, học vị tiến sĩ, đặc biệt về ung thư, đã phải rời ghế nóng chỉ trong cùng một khoảng thời gian rất ngắn.

Điều đó đang khiến nhiều người đặt câu hỏi: chuyện gì đang xảy ra với ngành y tại Việt Nam?

Dư luận dường như cảm nhận về một bóng ma của Đại án Việt Á thời đại dịch Covid-19 đang lơ lửng đối với ngành y trong bối cảnh Bộ Công an mở rộng điều tra vụ án Công ty Cổ phần Đầu tư Y tế Việt Mỹ (Y tế Việt Mỹ).

Thứ trưởng nhận hối lộ 'số tiền lớn"

Khi nhiều người Việt Nam đang nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, thì Bộ Công an công bố thông tin khởi tố và bắt giam Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn.

Ông Thuấn, sinh năm 1970, là một giáo sư y khoa, tiến sĩ về ung thư, đã bị cáo buộc hành vi nhận hối lộ "số tiền lớn" trong vụ án xảy ra tại Y tế Việt Mỹ.

Hơn một tuần sau, vào ngày 10/9, Bộ Công an khởi tố thêm hai nhân vật khác trong vụ án này, lần này là cấp địa phương.

Cụ thể, Phó chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Nguyễn Huy Ngọc, cùng với Giám đốc bệnh viện Đa khoa Phú Thọ Lê Đình Thanh Sơn, bị bắt, với cáo buộc tương tự như Thứ trưởng Thuấn: nhận hối lộ "số tiền lớn".

C03 - Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu của Bộ Công an – không công bố thêm thông tin về sai phạm cụ thể, cũng như số tiền bao nhiêu.

Tuy nhiên, các thông tin cho thấy đã có một số manh mối.

Đầu tiên, ba nhân vật chủ chốt của Y tế Việt Mỹ bị bắt hồi tháng Bảy liên quan đến các hành vi chuyển giá, buôn lậu, trốn thuế.

Cơ quan điều tra cáo buộc ông Bùi Chân Phương, cựu chủ tịch HĐQT, đã lập năm công ty ở Singapore và ba công ty tại Hong Kong để "mua đi bán lại" các thiết bị y tế và thuốc tân dược.

Các hành vi được coi là "chuyển giá" này đã khiến cho các thiết bị y tế đã bị đội giá lên rất cao so với giá gốc khi nhập vào Việt Nam.

Trong một thời gian dài, từ năm 2018 đến 2025, Y tế Việt Mỹ đã tham gia đấu thầu và trúng hàng trăm gói thầu cung cấp thiết bị cho các bệnh viện trên khắp Việt Nam.

Trong khi các bệnh viện được cho là đã phải chi một số tiền lớn để mua sắm thiết bị, Y tế Việt Mỹ được cho là đã "thu lời bất chính" từ các hoạt động này.

Ngày 8/9, trong buổi làm việc với Bộ Y tế, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết trong năm 2025 thị trường thiết bị y tế Việt Nam đạt khoảng 2 tỷ USD, trong khi quy mô dược phẩm đạt khoảng 7-8 tỷ USD. Phần lớn trong đó là nhập khẩu.

Thủ tướng Hưng đã chỉ đạo cần phải cắt giảm các khâu trung gian nhằm giảm giá thuốc và thiết bị y tế, kiểm soát giá thành từ gốc, ngăn chặn các hành vi trục lợi, vi phạm pháp luật.

Giáo sư cũng nhận hối lộ

Bước đầu C03 đã khởi tố ba quan chức ngành y tội nhận hối lộ, với "số tiền lớn" trong đó hai người ở Phú Thọ.

Ông Nguyễn Huy Ngọc, sinh năm 1970 từng là giám đốc Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ, sau đó là phó giám đốc, rồi giám đốc Sở Y tế tỉnh này.

Ông trở thành phó chủ tịch UNBD Phú Thọ từ tháng 10/2024, và được phong giáo sư ngành Y học vào cuối năm 2025.

Khi ông Ngọc rời Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ vào năm 2021, người tiếp quản chiếc ghế giám đốc là ông Lê Đình Thanh Sơn, và giữ chức vụ này cho đến thời điểm bị bắt.

Ông Sơn là người đã phê duyệt để cho công ty Việt Mỹ trúng gói thầu giá 144,5 tỷ đồng hồi tháng 4/2025, trong đó chỉ riêng thiết bị máy gia tốc tuyến tính nhãn hiệu Elekta đã có giá 127 tỷ đồng.

Cơ quan điều tra vẫn chưa cho biết mối liên hệ giữa gói thầu này với hành vi bị điều tra.

Truyền thông Việt Nam đã đăng tải hàng loạt bài viết cho thấy hàng loạt các bệnh viện lớn từ trung ương đến địa phương đã mua sắm các thiết bị của Y tế Việt Mỹ trong thời gian qua.

Trong số 246 gói mà doanh nghiệp này trúng thầu, với tổng trị giá 5.947 tỷ đồng, có một số tên tuổi đáng chú ý như Bệnh viện K, bệnh viện Ung bướu ở Hà Nội, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An, Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ…

Cho đến nay, Bộ Công an mới chỉ chỉ khởi tố vụ án tại một bệnh viện địa phương là Phú Thọ, trong khi các gói thầu của Y tế Việt Mỹ có mặt ở rất nhiều tỉnh thành.

Điểm nhấn đáng chú ý là vào ngày 17/9, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực, dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đã quyết định đưa vụ án này vào danh sách theo dõi.

Vắng mặt và xin nghỉ

Trong khi Bộ Công an mở rộng điều tra vụ án, một số động thái xin nghỉ và ủy quyền điều hành của các lãnh đạo ngành y đã khiến dư luận chú ý.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức đã được Thủ tướng Lê Minh Hưng đồng ý cho nghỉ "theo nguyện vọng cá nhân" vào ngày 23/9.

Ông Thức, trước khi ra Hà Nội từ tháng 6/2024, là Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy ở TP HCM, tổ chức mà Y tế Việt Mỹ trúng hàng loạt gói thầu trị giá hơn 600 tỷ đồng.

Trước đó, vào ngày 10/9, ông Nguyễn Trọng Diện - Giám đốc Sở Y tế Hà Nội ký ban hành quyết định về việc ủy quyền điều hành công việc trong thời gian ông này "vắng mặt" tại cơ quan.

Không có thông tin về lý do vì sao ông "vắng mặt" và trong thời gian bao lâu.

Ông Diện có trình độ tiến sĩ Y khoa, từng là giám đốc Y tế Quảng Ninh từ năm 2018, trước khi được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Y tế Hà Nội vào cuối năm 2025.

Trong 246 gói thầu mà Y tế Việt Mỹ được chọn, Hà Nội là địa phương có số lượng lớn nhất, với 78 gói, trong khi Quảng Ninh cũng có 13 gói.

Cũng tại Hà Nội, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu Hà Nội Bùi Vinh Quang ủy quyền cho Phó giám đốc Vũ Kiên phụ trách, điều hành bệnh viện từ ngày 23/9.

Giám đốc Bệnh viện Ung bướu Hà Nội Bùi Vinh Quang là có trình độ tiến sĩ Y khoa, sinh năm 1974, và được trao danh hiệu Thầy thuốc ưu tú hồi tháng 2/2026.

Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, theo dữ liệu đấu thầu, đã trúng bảy gói thầu của Y tế Việt Mỹ.

Cũng như ông Diện, sự "vắng mặt" của ông Quang trong thời gian bao lâu, và vì lý do gì không được nêu.

Điều này khiến cho dư luận dấy lên một số câu hỏi, cùng một số lời đồn đoán.

Trong rất nhiều trường hợp, sau một thời gian, những người "vắng mặt" đã bị cơ quan điều tra ra quyết định khởi tố và bắt giam.

Trong khi đó ông Nguyễn Chí Thanh, Giám đốc Sở Y tế Cà Mau đã nhận một bó hoa và quyết định nghỉ việc vào ngày 22/9 trong một hội nghị về công bố công tác cán bộ của ngành y tế.

Ông Thanh, sinh năm 1972, trước đó là lãnh đạo Sở Y tế Bạc Liêu trước khi địa phương này sáp nhập với Cà Mau từ ngày 1/7/2025.

Lý do nghỉ việc của ông Thanh được cho là "theo nguyện vọng cá nhân".

Chính quyền Cà Mau cũng cho nghỉ hưu sớm ông Trần Quang Khóa, Phó giám đốc Sở Y tế tỉnh này, bắt đầu từ tháng Mười.

Ông Khóa là người trước đây, vào tháng 7/2023, đã bị chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau kỷ luật do có vi phạm, khuyết điểm trong tham mưu, chỉ đạo công tác phòng, chống dịch Covid-19. Khi đó, ông Khóa đang là phó giám đốc Sở Y tế tỉnh.

Cà Mau là địa phương đã phê duyệt cho các công ty liên quan đến Y tế Việt Mỹ trúng hai gói thầu cung cấp thiết bị y tế, không kể hai gói khác ở Bạc Liêu trước khi nhập tỉnh.

Những diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Bộ Công an đang mở rộng điều tra vụ án xảy ra tại Công ty Việt Mỹ, càng khiến dư luận đặt dấu hỏi về việc có hay không sự liên quan của các nhân vật "vắng mặt" và xin nghỉ.

Bóng ma Việt Á

Vụ án xảy ra tại Công ty Việt Mỹ khiến không ít người nhắc đến Đại án Việt Á thời đại dịch Covid-19.

Khởi đầu, Bộ Công an bắt Giám đốc CDC Hải Dương Phạm Duy Tuyến vào ngày 17/12/2021.

Một ngày sau đến lượt Tổng giám đốc Việt Á là ông Phan Quốc Việt cùng một số nhân viên công ty này bị khởi tố.

Thông tin được tướng Tô Ân Xô, người phát ngôn Bộ Công an khi đó cho biết Việt Á đã nâng khống giá của kit test xét nghiệm Covid-19, "hưởng lợi bất chính" 4.000 tỷ đồng, đồng thời chi 800 tỷ đồng để "bôi trơn" cho các đối tác. Con số này đã giảm rất nhiều trong bản Kết luận điều tra vào năm 2023: Việt Á có doanh thu 1.200 tỷ đồng, và chỉ đưa hối lộ số tiền 120 tỷ đồng.

Nhưng khi đó, ba ủy viên trung ương Đảng đã bị bắt giam, gồm Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thành Long, Chủ tịch UBND Hà Nội Chu Ngọc Anh, Bí thư Tỉnh ủy Hải Dương Phạm Xuân Thăng.

Ông Long đã bị tòa tuyên 17 năm tù vì tội đã nhận hơn 51 tỷ đồng hối lộ của công ty Việt Á.

Hàng loạt các giám đốc sở Y tế cùng giám đốc CDC tại các tỉnh thành cũng bị kỷ luật, khởi tố và bắt giam vì các sai phạm trong đấu thầu các gói kit test xét nghiệm của Việt Á.

Vụ án đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc sửa đổi Luật Đấu thầu vào tháng 7/2023.

Nhưng các sai phạm trong đấu thầu, mua sắm các thiết bị y tế và dược phẩm vẫn khiến cho hàng loạt các cán bộ ngành y lâm vào vòng lao lý.

Bộ Y tế trong khoảng 5 năm qua đã chứng kiến hàng loạt các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức bị khởi tố, truy tố và hầu tòa.

Cuối năm 2021, Thứ trưởng Trương Quốc Cường đã bị bắt giam vì trách nhiệm trong việc cấp phép cho một số thuốc giả lưu hành.

Tháng 3/2022, đến lượt Thứ trưởng Cao Minh Quang bị khởi tố, và sau đó bị tòa tuyên án 30 tháng tù, cho hưởng án treo.

Thứ trưởng Nguyễn Trường Sơn cũng bị Đảng kỷ luật khiển trách hồi cuối năm 2021, rồi tiếp tục bị cảnh cáo vào tháng 5/2022 vì liên quan đến Việt Á.

Một số cục trưởng cũng bị khởi tố, bắt giam.

Vào tháng 5/2026, hai cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm là ông Nguyễn Thanh Phong và bà Trần Việt Nga đã bị tòa phúc thẩm tuyên án lần lượt 16 năm 6 tháng tù, và 12 năm tù về tội danh nhận hối lộ lên đến 52 tỷ đồng.

Cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến cũng đã bị tòa án sơ thẩm tuyên mức 6 năm tù, buộc phải bồi thường 108 tỷ đồng trong vụ án liên quan các sai phạm tại dự án Bệnh viện Bạch Mai, Việt Đức cơ sở 2.

Bà Tiến, trong phiên phúc thẩm đang diễn ra, đã được đề nghị giảm khoảng 6 tháng đến 12 tháng tù giam do đã khắc phục xong toàn bộ "hậu quả" 108 tỷ đồng.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cũng đã bị khởi tố, bắt giam, và bị khai trừ ra khỏi Đảng.

Bộ Y tế, từ sau khi ông Nguyễn Thanh Long bị bắt, do bà Đào Hồng Lan lãnh đạo.

Bà Lan, hồi tháng 4/2026, vẫn tiếp tục được Quốc hội phê chuẩn giữ chức vụ Bộ trưởng Y tế nhiệm kỳ 2026-2031.

Xem thêm: