Làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu tại Việt Nam tăng nhanh nhưng làm lộ nhiều nút thắt

Việt Nam đang thu hút ngày càng nhiều dự án đầu tư trung tâm dữ liệu, nhưng những khó khăn về giá điện và mặt bằng khiến việc xây dựng và vận hành hiệu quả các dự án này vấp phải nhiều khó khăn, theo The Business Times.

Theo Vietnambiz, thị trường trung tâm dữ liệu Việt Nam đang bước vào cuộc đua mở rộng công suất, trong đó nhóm doanh nghiệp trong nước gồm Viettel, VNPT, FPT và CMC đang chiếm phần lớn thị phần.

Viettel hiện dẫn đầu về quy mô.

Theo số liệu do Viettel công bố, tập đoàn đang vận hành 15 trung tâm dữ liệu tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP HCM và Bình Dương, với tổng công suất khoảng 87 MW và hơn 11.500 tủ rack.

Viettel cho biết họ dự kiến sẽ có 19 trung tâm dữ liệu vào năm 2030, với tổng công suất 350MW.

CMC đang phát triển dự án CMC Hyperscale DC tại TP HCM, với công suất ban đầu 30 MW và khả năng mở rộng lên 120 MW.

Trong khi đó, các tập đoàn quốc tế bao gồm Google, Alibaba, AWS, G42, STTGDC và Sembcorp nằm trong số những đơn vị đang thăm dò hoặc phát triển năng lực.

Theo hãng nghiên cứu thị trường BMI, ước tính Việt Nam hiện có khoảng 148 MW công suất trung tâm dữ liệu đang hoạt động, 79 MW đang xây dựng và 874 MW đã được lên kế hoạch.

Tuy nhiên, điện và mặt bằng đang trở thành một vấn đề lớn.

Viettel và CMC, hai trong số những tập đoàn công nghệ lớn nhất nước, đang có tranh chấp với Tập đoàn Điện lực Việt Nam tại TP HCM về giá điện áp dụng cho các trung tâm dữ liệu của họ, theo The Business Times.

Đầu tháng Hai, hai công ty này đã cùng các nhà khai thác lớn VNPT, FPT và VNG cảnh báo rằng việc chuyển từ biểu giá điện sản xuất sang biểu giá điện kinh doanh cao hơn đã đẩy chi phí điện năng – thường là thành phần lớn nhất của chi phí hoạt động – lên hơn 50% tại một số cơ sở.

Khoảng sáu tháng sau, STTGDC có trụ sở tại Singapore, trước đây là Trung tâm dữ liệu toàn cầu ST Telemedia và gần đây được tập đoàn KKR–Singtel mua lại, cho biết họ sẽ từ bỏ dự án trung tâm dữ liệu 60 MW và bán 65% cổ phần cho đối tác liên doanh VNG.

Ra mắt vào năm 2024, dự án trung tâm dữ liệu STTGDC được lên kế hoạch trên một khu đất rộng 2,5 ha.

Ngoài vấn đề giá điện, thời hạn sử dụng đất còn lại đến năm 2041 cũng là một yếu tố khiến STTGDC đánh giá địa điểm này không phù hợp để vận hành một trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn trong dài hạn.

Theo CEO khu vực Đông Nam Á của công ty này, các trung tâm dữ liệu là tài sản có vòng đời dài, đòi hỏi đầu tư trong nhiều thập kỷ.

Nguồn cung điện quốc gia cũng là rủi ro.

Theo báo cáo gửi Thủ tướng Lê Minh Hưng ngày 10/9/2026, Bộ Công Thương cảnh báo Việt Nam đang đối mặt với những thách thức rất nghiêm trọng do mất cân đối cung – cầu năng lượng.

Nhập khẩu năng lượng ròng chiếm 43,9% tổng nhu cầu năng lượng sơ cấp của Việt Nam trong năm 2025.

Đầu tư vào các dự án phát điện và lưới điện vẫn ở dưới mức yêu cầu trong Quy hoạch điện quốc gia của Việt Nam đến năm 2030, được gọi là PDP8, với khoảng 45% dự án phát điện vẫn chưa được phê duyệt đầu tư.

Bộ Công Thương cảnh báo Việt Nam có thể thiếu khoảng 4.300 MW vào năm 2027 và hơn 14.000 MW vào năm 2030.

Bộ này đặc biệt lưu ý các nguồn nhu cầu phụ tải điện mới nổi, bao gồm các trung tâm dữ liệu và AI, cơ sở hạ tầng sạc xe điện cũng như hệ thống làm mát và sưởi ấm.

Thị trường mới nổi

Dù vậy, BMI vẫn gọi Việt Nam là "một trung tâm dữ liệu thứ cấp đáng tin cậy ở Đông Nam Á" trong giai đoạn 2026-2030, theo The Business Times.

Nhận định này dựa trên xu hướng đa dạng hóa từ các thị trường khu vực đang gặp nhiều hạn chế về nguồn lực như Singapore và Malaysia, cũng như sự tăng trưởng mạnh mẽ của thị trường điện toán đám mây, nhu cầu lưu trữ dữ liệu trong nước và các tuyến cáp quang biển mới.

Phát biểu tại một hội nghị ngành năng lượng hôm 22/9 ở TP HCM, ông Oscar Loza - Giám đốc quốc gia của Constant Energy (một doanh nghiệp phát triển năng lượng tái tạo) - cho biết Việt Nam vẫn duy trì được sức hấp dẫn, một phần do các thị trường trung tâm dữ liệu khác tại Đông Nam Á đang ngày càng trở nên quá tải, The Business Times dẫn lời ông.

Trong các động thái mới nhất, Việt Nam cũng đã triển khai các biện pháp nhằm tạo điều kiện cho các thỏa thuận mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị sản xuất năng lượng tái tạo và các khách hàng tiêu thụ điện lớn; khuyến khích mô hình điện mặt trời tự sản tự tiêu kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin; cũng như đẩy nhanh đầu tư vào cơ sở hạ tầng phát điện và truyền tải, theo Bộ Công thương.

Một báo cáo tháng Tám của Cushman & Wakefield, công ty dịch vụ bất động sản thương mại toàn cầu có trụ sở tại Mỹ, cho thấy so với các thị trường trung tâm dữ liệu khác ở châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam đang có công suất trung tâm dữ liệu ít hơn nhiều so với nhu cầu tiềm năng của thị trường, với khoảng 1,4 triệu người cho mỗi MW công suất đang vận hành.

Việt Nam cũng có tỷ suất sinh lời trên chi phí cao thứ hai trong khu vực, chỉ sau Singapore.

Nhưng các chuyên gia cho rằng những lợi thế nói trên không khiến mọi địa điểm ở Việt Nam đều có thể đầu tư.

Ông Lionel Yeo, Giám đốc điều hành khu vực Đông Nam Á của STTGDC, nói với The Business Times rằng "một dự án khả thi cần có đủ diện tích đất với thời hạn sử dụng phù hợp, hạ tầng kết nối tốt và khả năng tiếp cận nguồn điện đủ công suất, với chi phí hợp lý và đúng thời điểm cần thiết."