Xu hướng 'làm móng như không' và thông điệp về địa vị xã hội

Trong những tháng gần đây, Paloma Buddemeie chứng kiến dòng người bước vào tiệm làm móng của cô với mục tiêu làm đẹp sao cho trông như chưa từng làm gì cả.

"Thật điên rồ," chủ sở hữu tiệm spa có tên Wumman Spa ở London nói.

Những khách hàng này vẫn dũa, đánh bóng và cắt tỉa móng.

"Chúng tôi vẫn xử lý lớp da quanh móng, ngâm và dưỡng ẩm mọi thứ," Buddemeier kể, "nhưng chúng tôi không sơn gì cả."

Theo cô, động lực phía sau làn sóng này là cơn sốt về những bộ móng trông tự nhiên.

Trong những tháng gần đây, các bức ảnh nghệ thuật về những bộ móng trần bóng loáng đã tràn ngập mạng xã hội và xuất hiện dày đặc trên các sàn diễn thời trang cũng như thảm đỏ, điều mà một số người xem là biểu tượng mới nhất của "sự sang trọng kín đáo".

Nhưng những người chỉ trích cho rằng xu hướng móng tay trần thực chất nói lên điều gì đó về địa vị xã hội, guồng quay bất tận của các tiêu chuẩn sắc đẹp và việc ai là người có quyền định nghĩa điều gì được xem là tinh tế.

Nguồn gốc lịch sử và sáng tạo của nghệ thuật làm móng gắn liền với các cộng đồng người da đen, gốc Mỹ Latinh và châu Á, và việc cho rằng móng tay trần giờ đây là dấu hiệu của địa vị cao có thể gây kỳ thị đối với những kiểu làm móng nổi bật, theo nhận định của họ.

"Xu hướng đó thực sự cổ vũ cho sự trống rỗng, sự đồng nhất và việc xóa bỏ văn hóa cùng bản sắc vốn rất quan trọng đối với các cộng đồng da đen và da màu," nhà báo chuyên về ngành làm đẹp, bà Kristina Rodulfo nói với BBC.

"Nhiều người gọi đây là vẻ đẹp thanh lịch, tinh tế, nhưng thực chất điều đó phản ánh những chuẩn mực thẩm mỹ lấy người da trắng làm hình mẫu."

Tuy nhiên, với một số người, lựa chọn này không xuất phát từ việc không thích những bộ móng nổi bật mà là mong muốn đơn giản hóa thói quen hằng ngày.

Một số người theo xu hướng này cho biết họ từ bỏ sơn móng như một cách phản kháng trước một tiêu chuẩn sắc đẹp dành cho phụ nữ đã ăn sâu hoặc để tiết kiệm thời gian và tiền bạc.

Những người khác đơn giản là yêu thích vẻ ngoài đó.

Và cũng có những phụ nữ từ lâu đã để mặc móng một cách tự nhiên, thích thú khi thấy thói quen của mình, hay đúng hơn là sự thiếu vắng thói quen đó, bỗng trở thành mốt.

'Tuyên truyền' cho việc sơn móng

Trong nhiều năm, người dẫn chương trình truyền hình Ireland Angela Scanlon đều đặn đến tiệm làm móng hai tuần một lần, một thói quen bắt đầu từ thời cô sống ở New York vào những năm 2000.

Ở đó, theo cô, việc làm móng phổ biến đến mức giống như một loại đồng phục.

Nhưng chẳng bao lâu sau, nó trở thành một việc phiền toái.

Bà Scanlon đều đặn phủ lên móng tay của mình đủ loại lớp làm móng, từ shellac mỏng (kỹ thuật kết hợp giữa sơn thường và sơn gel) đến sơn gel "Builder In A Bottle" cứng cáp hơn, cứ cách một tuần lại làm mà không bỏ lần nào.

"Không phải là trong đầu tôi nghĩ rằng: 'Mình phải đi, vì [nhân vật truyền hình] Dave ở Hull sẽ thấy khó chịu nếu tuần tới mình lên chương trình This Morning mà không có bộ móng hoàn chỉnh'," người dẫn chương trình của Radio 2 nói.

"Tôi chỉ thêm điều đó vào danh sách những việc mà chúng tôi phải làm... giống như gội đầu vậy."

Cuối cùng, trong một khoảnh khắc tỉnh ngộ, bà Scanlon quyết định ngừng đến tiệm, nhằm có thêm thời gian và khiến mình nhẹ đầu hơn.

"Tôi nghe chính mình nói với mọi người rằng: 'Trời ơi, tôi phải đi làm móng đây.'

"Và tôi nghĩ: 'Có lẽ tôi không cần làm việc này nữa.'"

Các bài đăng của bà Scanlon về quyết định từ bỏ việc làm móng liên tục đã lan truyền mạnh mẽ trên nền tảng Substack và Instagram hồi đầu năm nay.

Dường như bà đã chạm đúng tâm lý của nhiều người.

Móng tay đơn giản đã trở thành tâm điểm tại Tuần lễ Thời trang New York hồi tháng Hai, trong đó Marc Jacobs là một trong những nhà thiết kế đưa người mẫu ra sàn diễn mà không sơn móng, dù một số người trong giới thời trang cho rằng điều này không hề mới.

Nhưng các tạp chí làm đẹp lại tuyên bố rằng "Tất cả những cô gái sành điệu đều đang lặng lẽ từ bỏ việc làm móng", rằng "Móng tay trần là biểu tượng địa vị mới" của những "Người phụ nữ chỉn chu", và rằng "Làm móng không còn sang trọng nữa".

Đồng thời, vô số bài đăng trên Instagram và TikTok liên tục quảng bá những bộ móng bóng, trông tự nhiên, đồng thời hướng dẫn cách tự thực hiện.

Xu hướng này đã được tung hô đến mức một số người quay trở lại đặt lịch ở tiệm để làm lại chính bộ móng đó.

Tại tiệm Wumman Spa, một số khách hàng của cô Buddemeier ngồi nhiều giờ liền để các nghệ sĩ làm móng tạo ra những bộ móng giả cực kỳ chân thực với tông màu trung tính trong, bóng mượt, theo phong cách của các nữ diễn viên Zoe Kravitz và Zendaya.

Khadija, sống ở London, nói mình từng yêu thích các kiểu nghệ thuật làm móng cầu kỳ nhưng đã chuyển sang để móng trần từ đầu năm nay.

"Thực sự rất sang. Và tôi thích tư duy càng ít càng tốt, tôi thích chủ nghĩa tối giản... bớt tiêu dùng hơn và tập trung vào những việc chăm sóc bản thân mà có thể làm ở nhà."

Người bạn Emmanuella của cô miễn cưỡng tham gia xu hướng này vì chi phí sinh hoạt ngày càng tăng.

"Giờ giá quá cao," cô nói.

"Tôi nghĩ làm móng bây giờ là lòe loẹt, ai mà còn cả tiếng đồng hồ để lãng phí chứ?" một phụ nữ 25 tuổi nói với BBC.

Cô nói thêm: "Ngoài ra tôi còn tập tạ trong phòng gym nên không muốn gãy móng rồi mất tiền vô ích."

Tuy nhiên, cũng có người cho rằng xu hướng này, hoặc những cuộc bàn luận xoay quanh, ẩn chứa các hàm ý đáng lo ngại hơn.

Ý nghĩa văn hoá

Theo nhà báo thời trang Suzanne E. Shapiro, việc làm móng đã gửi gắm những thông điệp về vị thế xã hội của người sở hữu bộ móng ngay từ khi xuất hiện.

"Cơ thể phụ nữ và cách họ thể hiện bản thân luôn mang ý nghĩa chính trị và văn hoá rất lớn," bà Shapiro, tác giả cuốn Nails: The Story of The Modern Manicure (tạm dịch là Móng tay: Câu chuyện về nghệ thuật làm móng hiện đại), nói với BBC.

Ngay từ thời Trung Quốc thế kỷ 13, những bộ móng dài của tầng lớp quý tộc cùng các tấm bảo vệ móng bằng đồng được chạm khắc tinh xảo đã là biểu tượng của một cuộc sống không bị ảnh hưởng bởi lao động chân tay.

Một lớp duy nhất của loại sáp dưỡng màu hồng được ưa chuộng trong những năm 1800 là dấu hiệu của sự khoẻ mạnh và giàu sức sống.

Nhưng việc dùng hai lớp, trong thời kỳ mà mỹ phẩm và vẻ đẹp nhân tạo gắn liền với phẩm hạnh, lại bị xem là dấu hiệu của một người phụ nữ phù phiếm hoặc "buông thả".

Và loại sơn móng tay màu đỏ dùng tại nhà do công ty mỹ phẩm Revlon tung ra vào đầu thập niên 1930 trở thành biểu tượng của những phụ nữ hiện đại đang nổi loạn chống lại kiểu phán xét áp bức đó.

Nhưng theo các nhà sử học, chính phụ nữ da màu mới là những người thực sự biến việc làm móng thành một hình thức thể hiện bản thân vừa dễ tiếp cận vừa hợp thời trang.

Nghệ sĩ Josephine Baker, các biểu tượng nhạc disco Diana Ross và Donna Summer, cùng vận động viên chạy nước rút giành huy chương vàng Olympic Florence Griffith-Joyner, người hay khiến các phóng viên bị phân tâm khỏi các thành tích phá kỷ lục của cô vì những bộ móng acrylic nổi bật, đều là những người tiên phong trong nghệ thuật làm móng.

"Đó là những giai đoạn mà phụ nữ da đen rất khó để thể hiện bản thân," nghệ sĩ làm móng nổi tiếng Celeste Hampton nói với BBC.

"[Nghệ thuật làm móng] cho phép phụ nữ da đen thể hiện sự mềm mại, nét nữ tính và vẻ đẹp của riêng mình."

Và khi làn sóng người tị nạn Việt Nam góp phần tạo nên mô hình tiệm làm móng vào thập niên 1970, dịch vụ làm móng chuyên nghiệp không còn là đặc quyền của giới giàu có.

Tuy nhiên, cũng như nhiều trào lưu từng gắn với giới thượng lưu, khi trở nên phổ biến và không còn là đặc quyền của số ít, người giàu lại tìm đến những xu hướng khác. Bà Rodulfo cho rằng đây là biểu hiện điển hình của hiện tượng "phát tín hiệu ngược"

"Cũng giống như việc túi xách có logo bị xem là phô trương còn sự sang trọng kín đáo được coi là đáng khao khát hơn, móng tay trần hiện được xem là thời thượng.

"Các ví dụ được đưa ra gần như luôn là những phụ nữ da trắng hoặc người nổi tiếng... [và] họ thường gắn đẳng cấp và gu thẩm mỹ với sự trần trụi đó."

Những người khác chỉ ra rằng móng tay trần thường cũng đòi hỏi một quy trình chăm sóc tốn thời gian và chi phí riêng.

"Điều mỉa mai ở đây là những bộ móng tự nhiên này cũng không tự nhiên," bà Shapiro nói.

"Chúng cũng đòi hỏi rất nhiều chăm sóc và đôi khi là những dịch vụ cao cấp."

Ít ai phủ nhận rằng ngành công nghiệp làm đẹp cần trả lời những câu hỏi nữ quyền chính đáng, chẳng hạn về các tiêu chuẩn phi thực tế, nhưng lĩnh vực làm móng, vốn phần lớn do phụ nữ điều hành, cũng mang lại cảm giác trao quyền cho nhiều phụ nữ.

"Tôi cảm thấy việc chăm sóc móng tay mang đậm tinh thần 'vì phụ nữ, do phụ nữ'," bà Shapiro nhận định.

"Tiệm đầu tiên được mở ở thành phố New York do một phụ nữ sở hữu, và bà là một người cực kỳ độc lập... nhiều doanh nhân đầu tiên cung cấp các dòng sản phẩm và mở tiệm đều là phụ nữ."

Hampton thừa nhận cô buồn trước cách các xu hướng đã và vẫn đang bị biến thành công cụ công kích.

"Chúng ta đang lấy đi niềm vui của việc làm móng... Bất kỳ ai cũng nên được quyền chọn thứ mình thích, dù là sơn móng hay để móng trần," cô nói.

"Tại sao phải tranh cãi? Tại sao phải đối đầu?"

Bà Scanlon cũng cảm thấy phần nào khó hiểu.

"Với tôi, điều đó giống như việc hãy ngừng phán xét bản thân và mọi người xung quanh," bà nói.

"Một số người thích làm móng, một số người thì không.

"Tôi nghĩ câu hỏi mà tôi đặt ra là: điều đó có thực sự mang lại điều gì cho người đó không?

"Sự thật là: chuyện này không nghiêm trọng đến thế."