Nghiên cứu sinh Trung Quốc bị cáo buộc đầu độc đồng nghiệp Việt Nam: Trường đại học và gia đình nạn nhân nói gì?

Gia đình của nghiên cứu sinh người Việt tại Đại học Wyoming, Mỹ, cho biết anh này vẫn gặp các vấn đề sức khỏe như mệt mỏi, chán ăn và ngủ kém sau khi phát hiện chất độc thần kinh trong máy pha cà phê tại phòng làm việc.

Đại học Wyoming cho biết một nghiên cứu sinh cùng trường đã bị truy tố về tội hành hung nghiêm trọng, liên quan đến cáo buộc sử dụng một loại chất để gây hại cho một đồng nghiệp tại phòng thí nghiệm của trường.

Nữ nghiên cứu sinh người Trung Quốc Vương Ái Lệ (Aili Wang) đã bị bắt tại sân bay quốc tế Los Angeles hôm 6/10, khi đang tìm cách rời Mỹ, sau khi bị điều tra về cáo buộc đầu độc đồng nghiệp người Việt.

Cô Vương, 32 tuổi, nghiên cứu sinh ngành vi sinh, bị cáo buộc hai lần đặt mua hóa chất acrylamide qua eBay vào giữa năm nay, rồi yêu cầu nền tảng xóa tài khoản.

Sau đó, cô này bị nghi đã trộn chất độc thần kinh trên vào máy pha cà phê của một nghiên cứu sinh người Việt, được xác định trong hồ sơ tòa án là "K.T.".

Khi bị bắt tại Sân bay Quốc tế Los Angeles, cơ quan chức năng đã thu giữ từ cô này các máy tính xách tay, thiết bị lưu trữ điện tử và tài liệu viết tay.

Theo hồ sơ tòa án, khi bị cảnh sát trong khuôn viên trường thẩm vấn vào ngày 5/10, Vương Ái Lệ khẳng định "đã nhiều năm rồi không sử dụng acrylamide".

Một ngày sau đó, vào ngày 6/10, Vương bị bắt tại sân bay, các công tố viên cáo buộc rằng cô ta đang tìm cách trở về Trung Quốc.

Tính đến hôm 13/10, Vương vẫn đang bị giam giữ tại Los Angeles và không được phép bảo lãnh tại ngoại.

Trong một email gửi cho BBC News Tiếng Việt, ông Chad Baldwin, Phó Chủ tịch phụ trách marketing và truyền thông của trường Đại học Wyoming, cho biết cáo buộc này đã được nộp tại Tòa án Lưu động Hạt Albany vào tuần trước, sau cuộc điều tra của Đồn Cảnh sát Đại học Wyoming (UWPD).

Kết quả điều tra từ UWPD đã được chuyển đến Văn phòng Biện lý Hạt Albany – đơn vị trực tiếp đưa ra cáo buộc.

Song song đó, nhà trường cũng đang thực hiện các quy trình xử lý kỷ luật học viên.

Tuy nhiên, Đại học Wyoming nhấn mạnh đây mới chỉ là cáo buộc. Một cá nhân được coi là vô tội cho đến khi có phán quyết kết tội của tòa án.

'Vị đắng khác thường'

Từ Việt Nam, chị gái của nạn nhân nói với BBC rằng em trai mình bắt đầu gặp các vấn đề về sức khỏe sau khi uống cà phê "có vị đắng khác thường" pha từ chiếc máy đặt tại phòng làm việc từ tháng Tám.

"Sau vài ngày uống cà phê, khi em ấy có các triệu chứng cơ thể mệt mỏi, đau hết các xương chân, tay, ăn uống và ngủ không được thì có đi khám nhưng không phát hiện được bệnh, sau đó xét nghiệm mới biết," người chị cho hay.

Chị cho biết nghiên cứu sinh K.T. có thói quen ngày nào cũng uống cà phê, còn chiếc máy được đặt trong phòng thí nghiệm của anh, nên anh là người trực tiếp sử dụng và uống.

"Bạn kia [Vương Ái Lệ] được đi ra vào vì cùng chung nghiên cứu," người chị gái chia sẻ.

Một giáo sư hóa học xác định trong mẫu nước có acrylamide, hóa chất có thể gây độc nếu tiếp xúc ở mức độ cao.

Sau đó, cảnh sát Đại học Wyoming đã lắp camera giám sát tại văn phòng nơi họ làm việc. Theo thông tin từ cảnh sát, ngày 27/9, cô Vương bị ghi hình khi lục lọi bàn làm việc của nạn nhân.

Đến ngày 1/10, camera tiếp tục ghi lại cảnh cô chụp ảnh, tác động vào sổ tay trên bàn và đổ chất lỏng từ ly của mình qua ly của đồng nghiệp.

Các nhà điều tra cũng cáo buộc cô Vương từng mua acrylamide hai lần qua trang thương mại điện tử eBay và sau đó tìm cách yêu cầu nền tảng này xóa tài khoản.

Giáo sư vi sinh vật học Mark Gomelsky, người trực tiếp hướng dẫn cả K.T. và Vương Ái Lệ, nói với hãng tin AP rằng nạn nhân là một sinh viên rất xuất sắc đến từ Việt Nam.

Gia đình cho biết K.T., sinh năm 1994, sang Mỹ từ năm 2022 với học bổng tiến sĩ. Trước đó, anh từng học tại Đại học Bách Khoa Hà Nội và học thạc sĩ tại Hàn Quốc.

Nghiên cứu sinh người Việt này có đề tài nghiên cứu được ngân sách liên bang Mỹ tài trợ và đang chờ cấp bằng sáng chế liên quan đến công nghệ mới trong điều trị ung thư, các bệnh thần kinh và di truyền.

Theo hồ sơ điều tra, cô Vương Ái Lệ từng thực hiện nghiên cứu tương tự tại Trung Quốc trước khi sang Mỹ.

Trả lời email của BBC, giáo sư Gomelsky cho biết: "Đây là một trải nghiệm kinh hoàng và khó tin đối với tôi, đặc biệt là đối với nạn nhân và gia đình cậu ấy."

Trước đó, vị giáo sư này nói với AP rằng cô Vương đã thất bại trong lần đầu bảo vệ luận văn và có thể đã nảy sinh lòng đố kỵ trước thành công của đồng nghiệp trong việc tìm ra phương pháp đưa RNA vào tế bào người bằng cách sử dụng vi khuẩn.

Vẫn theo Giáo sư Gomelsky, cô Vương đã không còn thực hiện các công việc trong phòng thí nghiệm kể từ tháng Sáu để tập trung hoàn thành luận văn của mình.

Cũng theo AP, hai nghiên cứu sinh này có mối quan hệ không hòa thuận.

Tuy nhiên, gia đình nạn nhân cho biết cô Vương Ái Lệ không có dấu hiệu bất thường nào.

"Bạn này [cô Vương] sang Mỹ học sau K. và được giáo sư nhận vào phòng thí nghiệm cùng K. để cùng nghiên cứu. Bạn này cũng có thời gian chơi thân với gia đình em K. Trước đây bạn có đến chơi nhà, ăn cơm và mua quà cho con trai K., nói chung là khá thân thiết," gia đình cho hay.

Người chị gái cũng cho biết hiện tại, nạn nhân vẫn gặp vấn đề về sức khỏe, "cơ thể vẫn mệt mỏi, chán ăn và ngủ kém".

"Acrylamide là chất độc thần kinh, không thể bị trung hòa nên tồn tại trong các tế bào thần kinh và làm chết chúng. Vì vậy, chưa rõ liệu cậu ấy có thể hồi phục hoàn toàn hay không," Giáo sư Mark Gomelsky nói với AP.

Acrylamide là chất có khả năng gây ung thư, hình thành khi chế biến thực phẩm giàu tinh bột ở nhiệt độ cao và cũng có trong khói thuốc lá.

Chất này có thể gây độc cấp tính ở liều lượng cao và có thể được sử dụng trong nghiên cứu vi sinh liên quan đến protein hoặc DNA.

Tiếp theo là gì?

Nghiên cứu sinh Vương Ái Lệ đối mặt với cáo buộc trọng tội hành hung gây thương tích nghiêm trọng tại bang Wyoming; tội danh này có thể bị phạt tới 10 năm tù và khoản tiền phạt 10.000 USD.

Hiện chưa rõ khi nào Vương sẽ bị di lý về bang này. Thẩm phán Robert Sanford của Tòa án Quận Albany đã chấp thuận yêu cầu của công tố viên và nâng mức tiền bảo lãnh từ 200.000 USD lên 1,5 triệu USD (yêu cầu nộp bằng tiền mặt).

Trong email phản hồi đề nghị bình luận của BBC, ông Chad Baldwin dẫn thông báo trích lời ông Shane Reeves, Chủ tịch Đại học Wyoming, cho biết nhà trường "nghiêm túc xem xét các vấn đề liên quan đến sức khỏe và sự an toàn của cộng đồng trong khuôn viên trường, đồng thời cam kết duy trì một môi trường an toàn và bảo đảm an ninh cho sinh viên, giảng viên, nhân viên và khách đến trường".

Nhà trường cũng cho biết sẽ tiếp tục đánh giá các thông tin liên quan đến vụ việc và sẽ có biện pháp xử lý phù hợp khi cần thiết nhằm bảo vệ cộng đồng trong trường.

"Đại học Wyoming đang phối hợp với các cơ quan chức năng và sẽ phản hồi trước mọi thông tin bổ sung có thể phát sinh," thông báo cho hay.

Giáo sư Gomelsky nói với BBC rằng "tốt nhất nên để quá trình điều tra diễn ra theo đúng trình tự mà không đưa thêm bất kỳ bình luận nào từ phía tôi".

Về phía gia đình nạn nhân, chị gái của K.T. cho biết "sức khỏe là điều quan trọng nhất đối với em và gia đình mong em có thể bình phục".

"Gia đình cũng mong các nhà chức trách Việt Nam có thể góp phần bảo vệ người Việt tại đất nước Mỹ, cụ thể là em trai mình. Vợ và con trai em K. cũng đang rất lo lắng không biết còn ai ở đằng sau góp phần vào việc này không," người chị chia sẻ.