Ông Trump: 'Đã đến lúc Ukraine có tổng thống mới'

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng "đã đến lúc Ukraine cần có một tổng thống mới", khi phản hồi những chỉ trích của ông Volodymyr Zelensky về thỏa thuận dầu diesel giữa Mỹ và Nga.

Tổng thống Ukraine cảnh báo rằng một thỏa thuận mới cho phép hàng triệu tấn dầu diesel của Nga được xuất khẩu vào Mỹ sẽ mang lại cho Moscow nguồn tài chính để tiếp tục cuộc chiến ở Ukraine, đồng thời gọi đây là một "món quà" dành cho Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Phát biểu với các phóng viên bên ngoài Nhà Trắng hôm 10/10 giờ địa phương, ông Trump nói rằng ông Zelensky "muốn gây ra rắc rối cho thế giới" khi tiếp tục cho phép tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga.

"Ông ta tốt nhất nên dừng lại ngay lập tức," ông Trump nói, trước khi gợi ý rằng Ukraine nên "có một nhà lãnh đạo mới có thể đạt được một thỏa thuận".

Kể từ khi Nga xâm lược Ukraine năm 2022, đất nước này đã được đặt trong tình trạng thiết quân luật, đồng nghĩa với việc các cuộc bầu cử bị đình chỉ.

Nguồn cung nhiên liệu toàn cầu, bao gồm dầu diesel, đã bị hạn chế nghiêm trọng bởi cuộc chiến chống Iran do Mỹ và Israel phát động. Cuộc xung đột này dẫn đến việc Eo biển Hormuz trên thực tế bị đóng cửa, trong khi khoảng 1/5 lượng sản phẩm dầu mỏ của thế giới thường được vận chuyển qua tuyến đường này.

Nga, một trong những quốc gia sản xuất năng lượng lớn của thế giới, và Ukraine gần đây đã gia tăng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và hệ thống vận tải của đối phương, khiến thị trường năng lượng toàn cầu chịu thêm áp lực.

"Chúng tôi đã nói rằng: 'Các ông có thể làm bất cứ điều gì muốn với Nga, nhưng đừng tấn công các nhà máy lọc dầu', bởi vì điều đó sẽ gây ra một vấn đề cho cả thế giới," ông Trump nói.

"Ông ấy đã có thể đạt được rất nhiều thỏa thuận, nhưng vì một lý do nào đó, ông ấy chưa bao giờ làm vậy."

Đặc phái viên của ông Putin, Kirill Dmitriev, mô tả phát biểu của ông Trump là "mang tính biểu tượng và lịch sử", đồng thời cho rằng Ukraine "cần một ban lãnh đạo thực sự tập trung vào hòa bình".

Hôm 9/10, Tổng thống Mỹ xác nhận rằng Washington và Moscow đã đạt được thỏa thuận tạm đình chỉ các biện pháp trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu diesel của Nga cho đến ngày 7/4.

Phản ứng trước động thái này, Tổng thống Zelensky cho rằng thỏa thuận sẽ giúp Moscow có thêm nguồn tài chính để mua sắm trang thiết bị quân sự và tiếp tục theo đuổi cuộc chiến.

Ông cũng cáo buộc Moscow diễn giải thỏa thuận theo hướng "họ có thể tiếp tục chiến đấu, tiếp tục ném bom vào các thành phố", sau các đợt không kích mới gây thương vong nghiêm trọng tại Zaporizhzhia.

Tổng thống Ukraine đã có các cuộc trao đổi với nhiều đồng minh vào ngày 10/10 để thảo luận về những diễn biến mới nhất, đồng thời kêu gọi đưa ra "những quyết định thực chất nhằm bảo vệ sinh mạng người dân Ukraine" và bảo đảm an ninh cho châu Âu.

Người phát ngôn của Văn phòng Thủ tướng Anh cho biết Thủ tướng Andy Burnham đã điện đàm với ông Zelensky và bày tỏ "sự đoàn kết hoàn toàn" với Ukraine.

Theo người phát ngôn, hai nhà lãnh đạo nhất trí rằng Nga cần chấp thuận "một lệnh ngừng bắn ngay lập tức đối với các mục tiêu năng lượng" và chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào hoạt động hàng hải trên Biển Đen, bởi điều này sẽ "ngay lập tức giải phóng thêm nguồn cung năng lượng và lương thực cho thị trường toàn cầu".

Thỏa thuận dầu diesel giữa Mỹ và Nga cũng vấp phải chỉ trích từ Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu Kaja Kallas.

Bà đồng tình với quan điểm của ông Zelensky rằng việc nới lỏng trừng phạt "sẽ mang lại cho Moscow thêm nguồn thu để tiến hành chiến tranh", đồng thời nhấn mạnh: "Đây không phải thời điểm để giảm sức ép đối với Nga, và châu Âu sẽ không làm như vậy."

Bà cho hay các ngoại trưởng châu Âu dự kiến vào ngày 12/10 sẽ thông qua gói trừng phạt lớn nhất nhằm vào Nga kể từ khi có cuộc xâm lược toàn diện tại Ukraine.

Thỏa thuận với Nga là động thái mới nhất trong nỗ lực của ông Trump nhằm hạ giá nhiên liệu tại Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, sau nhiều tháng đối mặt với những hệ lụy chính trị từ cuộc chiến với Iran.

Cuộc xung đột bắt đầu từ tháng Hai đã khiến giá xăng dầu, đặc biệt là dầu diesel, tăng vọt.

Điều này làm suy giảm mức độ ủng hộ dành cho ông Trump trong công chúng Mỹ, khi người dân phải gánh chịu giá nhiên liệu cao hơn cùng những tác động dây chuyền khiến lạm phát gia tăng trên diện rộng.

Theo AAA (Hiệp hội ô tô Mỹ), giá dầu diesel trung bình hiện ở mức 6,28 đô la (176.634 VND) một gallon – tăng so với mức trung bình 5,94 đô la của tháng trước và 3,68 đô la năm ngoái.

Theo thỏa thuận, Nga sẽ cung cấp 300.000 tấn dầu diesel ban đầu "cho thị trường Mỹ và toàn cầu", tiếp theo là 500.000 tấn nữa vào tháng 11.

Ông Trump viết trên Truth Social rằng sẽ có thêm 1 triệu tấn nữa, và sau đó là 3 triệu tấn nữa "trong thời gian ngắn" – nhưng ông lưu ý rằng việc giao hàng này sẽ "dựa trên tình trạng của các nhà máy lọc dầu diesel của họ".

Trong 10 tháng qua, Nga đã trải qua hai đợt thiếu nhiên liệu nghiêm trọng trên khắp cả nước do các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của nước này.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, sản lượng dầu diesel ở Nga đã giảm khoảng 30%.

Ông Trump từng kêu gọi tổ chức bầu cử lại ở Ukraine vào tháng 12 năm ngoái, nói rằng cử tri Ukraine nên có quyền lựa chọn người thay thế ông Zelensky.

Kể từ khi chiến tranh bùng nổ vào năm 2022, Ukraine đã nằm dưới thiết quân luật, đồng nghĩa với việc các cuộc bầu cử bị đình chỉ.