شما در حال مشاهده نسخه متنی وب‌سایت بیبیسی هستید که از داده کمتری استفاده می‌کند. نسخه اصلی وب‌سایت را که شامل تمام تصاویر و ویدیوهاست، مشاهده کنید.
بازگشت به وب‌سایت یا نسخه اصلی
اطلاعات بیشتر درباره نسخه لایت که برای مصرف کمتر حجم دادههاست
چرا روسیه در جنگ یمن دست خود را رو نمی‌کند؟
مسئولان، رسانه‌ها و وبلاگ‌نویسان روس به‌ندرت به تحولات یمن می‌پردازند؛ آن هم در شرایطی که جنگ داخلی این کشور و پیامدهای بین‌المللی آن در ماه‌های سپتامبر و اکتبر ۲۰۲۶ به‌شدت شدت گرفته است.
این در حالی است که یمن از نظر راهبردی اهمیت زیادی دارد، روسیه با جنوب یمن، که زمانی از متحدان اتحاد جماهیر شوروی بود، روابطی تاریخی داشته است و ایران، متحد مسکو، نیز در تحولات جاری این کشور نقش مهمی ایفا می‌کند.
با این حال، پوشش محدود رسانه‌ای این موضوع نشان می‌دهد که روسیه تنها به ارائه خود به‌عنوان میانجی در این درگیری بسنده نمی‌کند، بلکه ادعا می‌شود به جنبش انصارالله، گروه مورد حمایت ایران، نیز کمک‌هایی ارائه می‌دهد؛ گروهی که مقام‌های روسیه آشکارا با آن در ارتباط هستند.
مفسران روس، چه حامی کرملین و چه مخالف آن، بر منافعی تاکید می‌کنند که روسیه از این درگیری به دست می‌آورد، از جمله افزایش قیمت نفت و درگیر شدن آمریکا در جنگ یمن، که توجه و منابع آن را از جنگ اوکراین منحرف می‌کند.
هم‌زمان با دگرگونی صف‌بندی‌ها و ائتلاف‌ها در یمن، روسیه همچنان می‌کوشد نظر همه طرف‌ها را به خود جلب کند؛ تلاشی که در قالب بیانیه‌هایی با لحنی محتاطانه و نیز ارسال نشانه‌هایی محدود از حمایت دنبال می‌شود.
این سیاست که مسکو از طریق آن می‌کوشد بی‌طرف به نظر برسد، ممکن است به روسیه کمک کند فارغ از این که در نهایت کدام طرف دست بالا را پیدا کند، کانال‌های ارتباطی و نفوذ راهبردی خود را نزد طرف‌های مختلف حفظ کند.
روسیه در بحران یمن
دیپلماسی روسیه در یمن در میان شبکه‌ای پیچیده از منافع متضاد و رقابت میان بازیگران مختلف حرکت می‌کند.
در سال ۲۰۱۷، روسیه حضور دیپلماتیک خود را در صنعا، پایتخت یمن، تعلیق کرد و فعالیت‌های کنسولی‌اش را به عربستان سعودی منتقل کرد.
هفت سال بعد، مسکو از برنامه‌هایی برای ازسرگیری فعالیت‌های کنسولی در داخل یمن خبر داد، اما این بار در عدن؛ شهری که از زمان تشدید درگیری‌ها در سال ۲۰۱۵ مقر دولت به رسمیت شناخته شده بین‌المللی یمن بوده است.
دولت یمن که در آغاز جنگ داخلی از صنعا بیرون رانده شد، تصمیم روسیه را یک پیروزی نمادین برای خود دانست.
سفیر یمن در روسیه، به نقل از خبرگزاری عرب‌زبان اسپوتنیک، گفت: «این تصمیم روسیه بازتاب موضع مسکو در حمایت از یمن و دولت مشروع آن است.»
با این حال، روسیه از نظر تاریخی روابط دوستانه‌ای نیز با گروه انصارالله، معروف به حوثی‌ها، داشته است.
در ۱۲ اکتبر، گئورگی بوریسنکو، معاون وزیر خارجه روسیه، در گفت‌وگو با خبرنگاران تائید کرد که روسیه از مدت‌ها پیش با انصارالله در تماس بوده است و افزود: «این موضوع کاملا شناخته شده است.»
بوریسنکو گفت این گروه یک نماینده ویژه مقیم عمان دارد و به این ترتیب تلویحا اشاره کرد که این کانال یکی از مسیرهای ارتباطی مورد استفاده روسیه با انصارالله است.
بر اساس گزارش روزنامه روسی «نووایا گازتا اروپا» که مخالف کرملین است و در تبعید منتشر می‌شود، دو خبرگزاری دولتی روسیه، ریا نووستی و تاس، نیز با انصارالله ارتباط دارند.
در ژانویه و ژوئیه ۲۰۲۴، دو هیئت از انصارالله به مسکو سفر کردند و با میخائیل بوگدانوف، معاون وزیر خارجه روسیه، دیدار کردند.
در آن زمان، مقام‌های روس حملات آمریکا و بریتانیا به «اهداف متعلق به این گروه» را محکوم و آن‌ها را «نامتناسب» توصیف کردند.
روابط میان دولت روسیه و انصارالله دست‌کم به سال ۲۰۱۶ بازمی‌گردد، زمانی که نمایندگان این گروه از روسیه درخواست کمک بشردوستانه کردند.
هم‌زمان، بوگدانوف به دولت یمن در عدن «نگرانی عمیق روسیه» درباره درگیری‌های جاری را منتقل کرد، در حالی که دیپلمات‌های روس ادعاها درباره حمایت رسمی مسکو از انصارالله را رد کردند.
اگرچه از آن زمان تماس‌های دیپلماتیک علنی کمتر شده، روسیه همچنان کانال‌های ارتباطی خود را با بازیگران اصلی مناقشه یمن حفظ کرده است.
علاوه بر انصارالله و دولت به رسمیت شناخته شده بین‌المللی، مقام‌های روس در سال ۲۰۲۴ با «شورای انتقالی جنوب»، گروه جدایی‌طلب مورد حمایت امارات که نفوذ گسترده‌ای در جنوب یمن دارد، نیز گفت‌وگو کردند.
شورای انتقالی جنوب با دولت به رسمیت شناخته شده بین‌المللی و متحدان آن درگیر شده و در پی ایجاد کشوری مستقل در جنوب یمن است، مشابه جمهوری دموکراتیک خلق یمن که متحد اتحاد جماهیر شوروی بود.
پس از شکست حمله شورای انتقالی جنوب و کنار گذاشته شدن اعضای این شورا از دولت در ژانویه ۲۰۲۶، اختلاف‌ها و درگیری‌های علنی در میان نیروهای مخالف انصارالله دوباره شدت گرفت.
روسیه در قبال بحران یمن چه موضعی دارد؟
با تشدید درگیری میان انصارالله و دولت به رسمیت شناخته شده مستقر در عدن در پاییز ۲۰۲۶، روسیه علاقه زیادی به ایفای نقش میانجی نشان داده است.
الکساندر آلیموف، معاون وزیر خارجه روسیه، به خبرگزاری دولتی ریا نووستی گفت: «اگر به نقش ما در میانجی‌گری علاقه‌مند هستید، ما این نقش را با نیت کاملا صادقانه و به‌عنوان یک میانجی بی‌طرف ایفا خواهیم کرد.»
آلیموف اذعان کرد که طرف‌های درگیری رسما از روسیه برای میانجی‌گری دعوت نکرده‌اند و افزود: «آماده نیستیم وارد صحنه شویم و خودمان را تحمیل کنیم.»
پیش از آن، دمیتری پسکوف، سخنگوی ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، گفته بود کشورش درخواستی برای میانجی‌گری دریافت نکرده است.
اما از آن زمان نشانه‌هایی ظاهر شده که نشان می‌دهد انصارالله ممکن است به میانجی‌گری روسیه تمایل داشته باشد.
یک مقام ارشد این گروه در ۱۴ اکتبر به آسوشیتدپرس گفت: «از هر میانجی‌گری که به پایان جنگ و محاصره میان صنعا و ریاض منجر شود استقبال می‌کنیم.»
آسوشیتدپرس در همان روز گزارش داد که این مقام از عمان، روسیه و چین به‌عنوان طرف‌هایی نام برد که برای دستیابی به آتش‌بس با عربستان سعودی تلاش کرده‌اند.
گئورگی بوریسنکو، معاون وزیر خارجه روسیه، نیز در مصاحبه با شبکه روسی آرتی‌وی‌آی در ۱۴ اکتبر با لحنی محتاطانه گفت: «دشوار است مشخص کنیم کدام طرف مسئول است و به احتمال زیاد طرف‌های مختلف آن میزان لازم از خویشتنداری را نشان نداده‌اند... اما روسیه حملات به هرگونه تاسیسات غیرنظامی را قاطعانه محکوم می‌کند.»
بوریسنکو تاکید کرد که روسیه دولت مستقر در عدن را به رسمیت می‌شناسد و از وحدت یمن حمایت می‌کند، اما هم‌زمان از ادامه تماس‌ها با انصارالله دفاع کرد.
روسیه چه منافعی از انصارالله می‌برد؟
سرگی سربروف، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات شرقی آکادمی علوم روسیه، به وب‌سایت «بیزینس آن‌لاین» گفت: «انصارالله نگاه بسیار مثبتی به روسیه دارد و موضع ما را ارج می‌نهد، چون خواستار دستیابی هرچه سریع‌تر به یک راه‌حل مسالمت‌آمیز در یمن هستیم و از رویکرد سازمان ملل حمایت می‌کنیم.»
او افزود اگرچه «روسیه رسما و صادقانه از دولت به رسمیت شناخته شده بین‌المللی یمن حمایت می‌کند»، هرگز تماس‌های خود را با انصارالله قطع نکرده است.
در سال ۲۰۲۴، انصارالله متعهد شد عبور امن کشتی‌های روسی از دریای سرخ را تضمین کند، موضوعی که میخائیل بوگدانوف، معاون وزیر خارجه روسیه، نیز آن را تائید کرد.
همچنین گزارش‌هایی منتشر شده که این گروه در جذب «صدها» یمنی برای جنگ در کنار نیروهای روسیه علیه اوکراین نقش داشته است.
اما بزرگ‌ترین منفعتی که انصارالله برای مسکو ایجاد کرده، غیرمستقیم بوده است.
خبرگزاری ریا نووستی در ۱۲ سپتامبر مقاله‌ای از سرگی ساوچوک با عنوان «میلیاردها سود؛ انصارالله یمن هدیه‌ای سخاوتمندانه به روسیه می‌دهد» منتشر کرد.
این مقاله به افزایش قیمت نفت پس از آغاز عملیات انصارالله برای کنترل کشتیرانی در دریای سرخ پرداخت و نویسنده اشاره کرد که بودجه روسیه برای سال ۲۰۲۶ بر اساس قیمت ۵۹ دلار برای هر بشکه نفت اورال تنظیم شده بود، در حالی که قیمت آن در آن زمان از ۹۰ دلار گذشته بود.
بر اساس گزارشی که نووایا گازتا اروپا از یک منبع فعال در تجارت نفت نقل کرده، پس از آنکه انصارالله کنترل تنگه باب‌المندب را در دست گرفت، قیمت نفت روسیه در بنادر دریای سیاه و بالتیک به حدود ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید.
یکاترینا کریلووا، تحلیلگر بانک روسی پروم‌سویازبانک، در ۹ سپتامبر گفت: «بر اساس سناریوی اصلی، انتظار داریم حق بیمه ریسک ژئوپولیتیک در قیمت نفت ادامه پیدا کند.»
او پیش‌بینی کرد بازارها و قیمت نفت با نزدیک شدن به بهار ۲۰۲۷ به سمت ثبات حرکت کنند.
در همین زمینه، الکسی کارگاپولتسف، مفسر نظامی، نیز تشدید تنش در دریای سرخ را «برای روسیه چیز بدی» ندانست.
او در وبلاگ پرطرفدار خود با نام «یادداشت‌های یک کهنه‌سرباز» نوشت: «هرچه تعداد جبهه‌هایی که آمریکا مجبور است با آن‌ها درگیر شود بیشتر باشد، سلاح کمتری به رژیم نازی در اوکراین خواهد رسید.» او از تعبیری استفاده کرد که حامیان کرملین برای دولت اوکراین به کار می‌برند.
آیا روسیه به انصارالله کمک می‌کند؟
برخی مفسران روس تا آنجا پیش رفته‌اند که ادعا کنند انصارالله کمک نظامی مستقیم از مسکو دریافت می‌کند.
وبلاگ «میلیتاریست» مدعی شد این گروه از ایران و روسیه «حمایت اطلاعاتی» دریافت می‌کند.
وب‌سایت تبعیدی «موست میدیا» نوشت مسکو پس از آن به انصارالله علاقه‌مند شد که عملیات دریایی این گروه باعث «افزایش قیمت نفت و پیچیده‌تر شدن تجارت میان غرب و شرق آسیا» شد، با وجود آنکه منابع انصارالله محدود است.
این وب‌سایت افزود تماس‌ها میان انصارالله و کرملین منظم شده و «رسانه‌های غربی بارها درباره انواع کمک‌هایی که مسکو به متحدان جدیدش ارائه می‌کند، از جمله سلاح، غذا و اطلاعات شناسایی، گزارش داده‌اند.»
با این حال، این وب‌سایت نمونه‌ای برای تائید این ادعاها ارائه نکرد.
در سال ۲۰۲۴، روزنامه‌نگارانی در رسانه‌های دولتی روسیه خواستار مسلح کردن انصارالله شدند، اما در پوشش رسانه‌های روسیه نشانه‌ای دیده نشده که ثابت کند چنین عملیاتی، اگر اصلا انجام شده، واقعا اجرا شده باشد.
حتی برخی مفسران مخالف کرملین که هم‌زمان با غرب نیز مخالف‌اند، انصارالله را متحدی بالقوه سودمند برای روسیه می‌دانند.
ایگور گیرکین، فرمانده نظامی پیشین که زندانی است و با نام استرلکوف نیز شناخته می‌شود، در نوشته‌ای که همسرش ۱۱ سپتامبر در تلگرام منتشر کرد، نوشت: «من هیچ اختلافی میان روسیه و آن‌ها نمی‌بینم و احتمال درگیری میانشان را هم بعید می‌دانم.»
او افزود: «فکر می‌کنم اگر روسیه رهبری کارآمدی داشت، باید به انصارالله کمک می‌کرد.»
روابط روسیه با عربستان و امارات چه وضعی دارد؟
منافع روسیه فقط به روابط با انصارالله محدود نمی‌شود.
مسکو تلاش می‌کند روابط خوب خود را با عربستان سعودی حفظ کند و هم‌زمان تماس‌هایش را با شورای انتقالی جنوب، که مورد حمایت امارات و یکی از رقبای ریاض است، ادامه دهد.
در همین چارچوب، مسکو پس از حملات انصارالله به فرودگاه‌های عربستان، انتقادهایی حساب‌شده از این گروه مطرح کرد.
سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در ۸ سپتامبر و پس از گفت‌وگو با فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان، حملات انصارالله به عربستان را «غیرقابل قبول» توصیف کرد.
در ۲۲ سپتامبر، ولادیمیر پوتین در تماس تلفنی با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، خواستار توقف درگیری‌ها و آغاز گفت‌وگوی طرف‌های یمنی تحت نظارت سازمان ملل شد.
پس از این تماس، یکی از کانال‌های وابسته به وبلاگ نظامی معروف «ریبار» که در امور خاورمیانه و شمال آفریقا تخصص دارد، نوشت: «روسیه ترکیبی کمیاب و مفید از کانال‌های ارتباطی در اختیار دارد.»
این کانال توضیح داد: «دیپلمات‌های روس تماس‌های غیررسمی خود را با انصارالله حفظ می‌کنند و هیئت‌های این گروه را می‌پذیرند، در حالی که هم‌زمان در چارچوب ائتلاف اوپک‌پلاس و دیگر مسائل امنیت منطقه‌ای با سعودی‌ها هماهنگ هستند.»
این وبلاگ نتیجه گرفت که «اگر روسیه بتواند درباره یمن کمک موثری ارائه دهد، کانال دیگری برای اثرگذاری بر سعودی‌ها به دست خواهد آورد.»
روسیه از زمان آغاز تهاجم تمام‌عیار به اوکراین برای کاهش انزوای اقتصادی خود به شماری از کشورهای خلیج فارس متکی بوده است.
ابوظبی نیز به شریکی اقتصادی با اهمیت فزاینده برای مسکو تبدیل شده و ارزش تجارت غیرنفتی دو کشور در سال ۲۰۲۵ به ۲۰/۴ میلیارد دلار رسیده است.
حمله عربستان به بندر المکلا در یمن در دسامبر ۲۰۲۵ نخستین رویارویی علنی و مستقیم با امارات بود؛ کشوری که یک ماه بعد نیروهای خود را از یمن خارج کرد.
با وجود رقابت میان این دو کشور، پوتین همچنان هم با ابوظبی و هم با ریاض در تماس است، خواستار گفت‌وگو و تضمین ایمنی کشتیرانی می‌شود و از اتخاذ مواضعی که ممکن است با هر یک از آن‌ها تنش ایجاد کند پرهیز دارد.
مفسران روس آینده تحولات را چگونه می‌بینند؟
مفسران روس عموما انصارالله را مهمترین بازیگر یمن می‌دانند.
روزنامه نزدیک به کرملین ایزوستیا در ۷ اکتبر نوشت: «در شرایط رویارویی آمریکا و اسرائیل با ایران، توان انصارالله برای تهدید خطوط کشتیرانی از نظر راهبردی اهمیتی بسیار فراتر از وسعت سرزمینی دارد که کنترل می‌کند.»
سیمیون باغداساروف، مدیر مرکز مطالعات کشورهای خاور نزدیک و آسیای مرکزی، نیز به روزنامه ملی‌گرای کومسومولسکایا پراودا گفت نیروهای ارتش وابسته به دولت عدن که از حمایت عربستان برخوردارند، از نظر توان رزمی بسیار ضعیف‌اند و فرار از خدمت نظامی در صفوفشان گسترده است.
لئونید تسوکانوف، کارشناس شورای امور بین‌الملل روسیه، نیز در ۷ اکتبر به روزنامه پارلامنتسکایا گازتا، وابسته به پارلمان روسیه، گفت برنامه‌های نظامی نیروهای دولتی «با واقعیت هم‌خوانی ندارند».
او افزود انصارالله توانسته یک سامانه دفاع منطقه‌ای موثر ایجاد کند که شبیه سامانه مورد استفاده نیروهای بسیج ایران است.
باغداساروف همچنین گفت «ایران هر کاری از دستش برآید برای حمایت از انصارالله انجام می‌دهد»، اما معتقد است پس از آنکه آمریکا محاصره تنگه هرمز را آغاز کرد، توان تهران برای تامین سلاح این گروه تقریبا از بین رفته است.
یوری لیامین، پژوهشگر ارشد مرکز تحلیل راهبردها و فناوری‌ها، درباره مناقشه داخلی یمن به روزنامه اقتصادی ودوموستی گفت انصارالله از نظر توان نظامی، اداری و ایدئولوژیک از رقبای خود برتر است.
او اشاره کرد ائتلافی که عربستان و امارات رهبری می‌کردند، برخلاف میانه دهه گذشته، دیگر نمی‌تواند از نیروهای سودانی علیه انصارالله استفاده کند.
نیکیتا اسماگین، کارشناس تبعیدی که مقام‌های روس او را «عامل خارجی» معرفی کرده‌اند، نیز به «آرتی‌وی‌آی» گفت انتظار دارد انصارالله پس از تسلط بر سراسر شمال یمن به حملات خود ادامه دهد.
او توضیح داد این گروه «به دنبال افزایش چشمگیر وزن خود در صحنه بین‌المللی، یا دست‌کم در سطح منطقه‌ای است».
وب‌سایت «موست میدیا» نیز پیش‌بینی کرد «انصارالله در آینده قابل پیش‌بینی همچنان بازیگر مسلط بر تحولات یمن خواهد بود، چون فقر شدید و ویرانی گسترده پیرامون آن، متحدانی موثرتر از تهران و مسکو برای این گروه هستند.»
این وب‌سایت افزود: «این گروه می‌تواند تجارت بین‌المللی را مختل کند، به‌طور مصنوعی قیمت نفت را افزایش دهد، دستور کار خود را به قدرت‌های اصلی تحمیل کند و مهم‌تر از همه، انصارالله همیشه کسی را پیدا می‌کند که خریدار این خدمات باشد.»
مفسران روس نقش آمریکا را چگونه می‌بینند؟
مفسران روس درباره نقش آمریکا در بحران یمن نیز بحث کرده‌اند.
سرگئی شیلوف، خبرنگار ریا نووستی، در کانال تلگرامی «شاهدان بایراکتار» نوشت عملیات انصارالله برای کنترل تنگه باب‌المندب باعث تشدید بحران جهانی سوخت شده است.
او معتقد بود دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، هنگام طراحی برنامه‌های نظامی خود «نه توان ایرانی‌ها برای مقاومت را در نظر گرفته بود و نه عامل انصارالله را.»
شیلوف در نوشته‌ای دیگر گفت تحولات یمن کارایی طرح تحریمی آمریکا موسوم به «تحریم‌های جهنمی» علیه درآمدهای نفتی روسیه را تضعیف کرده است.
او با لحنی که حاکی از رضایت به نظر می‌رسید افزود اگر بحران در منطقه عربی برای مدت طولانی ادامه پیدا نمی‌کرد، «تهدید اعمال تحریم‌ها به‌طور محسوسی موثرتر می‌بود».
در مقابل، نیکلای استاریکوف، مفسر راست افراطی که به ترویج نظریه‌های توطئه شهرت دارد، مدعی شد آمریکا عمدا منطقه را بی‌ثبات کرده و «با انصارالله ارتباط برقرار کرده است».
استاریکوف در برنامه‌ای که ۶ اکتبر از رادیو کومسومولسکایا پراودا پخش شد، ادعا کرد: «آمریکایی‌ها، چه رسمی و چه غیررسمی، از طریق واسطه یا مستقیم، به انصارالله اجازه می‌دهند به پیشروی خود ادامه دهد.»
به گفته او، آمریکا در پی به راه انداختن «جنگ همه علیه همه» است تا از دلار آمریکا حمایت کرده و قدرت آن را حفظ کند.
