Nairobi: Maswali yaibuka kuhusu vibali vya jengo lililoporomoka Eastleigh

Watu kadhaa waliripotiwa kupotea baada ya jengo la ghorofa 18 lililokuwa likijengwa kuporomoka katika eneo la Eastleigh, Nairobi, huku juhudi za uokoaji zikiendelea na maswali yakiibuka kuhusu vibali vya mradi huo na usimamizi wa ujenzi.

Gavana wa Nairobi, Johnson Sakaja, amekanusha madai kwamba serikali ya kaunti iliidhinisha ujenzi wa jengo hilo, akisema msanidi aliendelea na kazi bila kupata idhini ya maendeleo iliyohitajika.

Wakati huohuo, Mamlaka ya Kitaifa ya Usimamizi wa Mazingira (NEMA) imesema mradi huo haukuwa na leseni inayohitajika na haukuwasilisha tathmini ya athari kwa mazingira wala michoro ya usanifu wa jengo hilo.

Jengo hilo liliporomoka Ijumaa, Oktoba 23, 2026, kando ya barabara ya 9, katika eneo lenye shughuli nyingi za biashara.

Watu wangapi wameripotiwa kupotea?

Taarifa mpya zinaonyesha kuwa watu 47 walikuwa wameripotiwa kupotea kufuatia tukio hilo, huku tisa wakiripotiwa kuunganishwa na familia zao.

Hata hivyo, bado inahitaji kufafanuliwa iwapo watu hao tisa ni sehemu ya kundi la watu 47 na ni wangapi ambao bado hawajulikani walipo.

Katika taarifa za awali, Waziri wa Mambo ya Ndani, Kipchumba Murkomen, alisema watu saba walikuwa wameripotiwa kupotea. Baadaye, Katibu Mkuu katika Idara ya Serikali inayoshughulikia Maendeleo ya Biashara Ndogo na za Kati, Susan Auma Mang'eni, alisema takriban watu 38 walikuwa wameripotiwa kupotea.

Tofauti hiyo ya takwimu inaonyesha umuhimu wa mamlaka kuoanisha taarifa kutoka kwa familia, waajiri na watu wengine wanaotafuta ndugu zao ili kubaini idadi halisi ya watu ambao bado hawajulikani walipo.

Kwa upande wa uokoaji, taarifa za awali ziliripoti watu wanne wakiwa wameokolewa hai kutoka kwenye vifusi. Idadi ya hivi karibuni ya manusura inahitaji kuthibitishwa na mamlaka kabla ya kuchapishwa kama takwimu ya sasa.

Murkomen pia alisema watu 67 walikuwa wakifanya kazi katika eneo la ujenzi wakati jengo lilipoporomoka. Kwa mujibu wake, wafanyakazi 66 walikuwa wametoka bila kujeruhiwa na mmoja alikuwa amejeruhiwa na kupelekwa hospitalini.

Hata hivyo, taarifa kuhusu wafanyakazi hao pekee hazithibitishi kwamba kila mtu aliyekuwa ndani ya jengo au katika maduka yaliyokuwamo amepatikana.

Maduka yalikuwa yakitumika wakati jengo lilipoporomoka

Wazir Murkomen alisema maduka 11 yaliyokuwa kwenye ghorofa ya chini na sehemu ya chini ya jengo, inayojulikana kama basement, yalikuwa yakitumika wakati wa tukio hilo.

Hali hiyo imeongeza maswali kuhusu idadi ya watu waliokuwa ndani ya jengo hilo wakati lilipoporomoka, hasa kwa kuwa lilikuwa bado linajengwa huku baadhi ya maeneo yakitumika kwa shughuli za biashara.

Polisi wamesema ghorofa ya chini na basement zilikuwa zikitumika.

Bado inahitaji kufafanuliwa ni watu wangapi waliokuwa katika maeneo hayo wakati wa tukio na kama taarifa zao zimejumuishwa katika orodha ya watu wanaotafutwa.

Sakaja akanusha kaunti kuidhinisha ujenzi

Gavana Johnson Sakaja amepinga madai kwamba serikali ya kaunti iliidhinisha ujenzi wa jengo hilo, akisema hati inayosambazwa kwenye mitandao ya kijamii kudai kuonyesha idhini ya mradi huo haithibitishi kuwa kibali cha ujenzi kilitolewa.

Sakaja amesema ombi la kubadilisha matumizi ya kiwanja hicho kutoka makazi pekee hadi makazi na biashara liliwasilishwa Agosti 2024 na kuidhinishwa Oktoba mwaka huo.

Hata hivyo, amesema idhini ya kubadilisha matumizi ya kiwanja ni tofauti na idhini ya maendeleo ya mradi, ambayo inahitajika ili kuruhusu ujenzi kwa mujibu wa masharti husika.

Kwa mujibu wa gavana huyo, ombi la idhini ya maendeleo liliwasilishwa Novemba 2024, na kaunti haikuwahi kuidhinisha ujenzi huo.

Sakaja amesema msanidi aliendelea na ujenzi licha ya hatua za utekelezaji wa sheria zilizochukuliwa na kaunti, zikiwemo kukamatwa kwa baadhi ya watu.

Kauli hiyo imeibua maswali kuhusu jinsi ujenzi wa jengo hilo ulivyoendelea hadi kufikia ghorofa 18, na iwapo mamlaka husika zilikuwa na taarifa kuhusu maendeleo ya mradi huo.

Hati inayosambazwa kwenye mitandao ya kijamii pia imepingwa na wataalamu wa taaluma ya mipango miji, ambao wamesema baadhi ya taarifa zake, ikiwemo rejea na maelezo ya mtaalamu aliyetajwa, haziendani.

Hata hivyo, uhalisi wa hati hiyo na mazingira ya kuendelea kwa ujenzi yanahitaji kuthibitishwa kupitia nyaraka rasmi na uchunguzi wa mamlaka husika.

NEMA yasema mradi haukuzingatia matakwa ya kisheria

Mamlaka ya Kitaifa ya Usimamizi wa Mazingira, NEMA, imesema mradi huo haukuzingatia matakwa ya kisheria na haukuwa na leseni inayohitajika.

Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa kuhusu mradi huo, NEMA imesema haikupokea tathmini ya athari za mradi kwa mazingira wala michoro ya usanifu wa jengo kutoka kwa msanidi.

Tathmini ya athari kwa mazingira husaidia kubaini madhara yanayoweza kusababishwa na mradi na hatua zinazohitajika kuyadhibiti. Michoro ya usanifu, kwa upande mwingine, ni miongoni mwa nyaraka muhimu zinazotumika katika mchakato wa kuidhinisha na kutekeleza mradi wa ujenzi.

Hata hivyo, kutokuwepo kwa nyaraka hizo, kama ilivyoelezwa na NEMA, hakuthibitishi peke yake chanzo cha moja kwa moja cha kuporomoka kwa jengo hilo.

Uchunguzi zaidi unahitajika kubaini iwapo kulikuwa na kasoro za usanifu, matumizi ya vifaa visivyofaa, ukiukaji wa kanuni za ujenzi au sababu nyingine zilizosababisha jengo hilo kuporomoka.

Jitihada za uokoaji zaendelea

Timu za uokoaji kutoka taasisi mbalimbali za serikali na mashirika ya dharura zimekuwa zikiondoa vifusi kwa tahadhari ili kuwafikia watu ambao huenda walinaswa.

Operesheni hiyo imehusisha maafisa wa usalama, Kenya Red Cross na vikosi vingine vya kukabiliana na majanga.

Matumizi ya baadhi ya mashine nzito yalisitishwa kwa muda katika hatua moja ya operesheni ili kuruhusu tathmini ya usalama na kubaini namna bora ya kuendelea na utafutaji.

Familia zinazotafuta ndugu zao zimeelekezwa kuwasiliana na Kenya Red Cross kupitia kituo kilichoanzishwa eneo la tukio au kupiga namba ya dharura 1199.

Mamlaka pia zimewataka wananchi kuepuka maeneo yanayozunguka jengo hilo ili kuruhusu waokoaji kufanya kazi bila kuzuiwa.

Ni nini bado hakijabainika?

Chanzo rasmi cha kuporomoka kwa jengo hilo bado kinahitaji kuthibitishwa kupitia uchunguzi.

Maswali muhimu ni pamoja na iwapo jengo lilijengwa kwa kufuata viwango vinavyotakiwa, ni vibali gani vilivyotolewa, kama mamlaka zilitekeleza wajibu wao wa ukaguzi na kwa nini ujenzi uliendelea licha ya madai ya kutokuwepo kwa idhini ya maendeleo.

Uchunguzi pia unahitaji kubaini ni watu wangapi waliokuwa ndani ya jengo wakati lilipoporomoka na ni wangapi ambao bado hawajulikani walipo.

Matokeo ya uchunguzi ndiyo yatakayosaidia kuweka wazi chanzo cha tukio hilo na iwapo watu au taasisi yoyote itawajibishwa.

Kwa sasa, kipaumbele kinaendelea kuwa kutafuta manusura, kuhakiki taarifa za watu waliopotea na kutoa majibu kwa familia zinazotafuta ndugu zao.