Lekcje z fali upałów : Europa potrzebuje pilnych przygotowań na gorętsze lata

Kobiety chłodzą się pod strumieniem wody.

Źródło zdjęcia, Wojtek RADWANSKI / AFP via Getty Images

Podpis zdjęcia, Tego lata większość Europy nawiedziły rekordowe temperatury; w Warszawie ludzie ochładzali się przy kurtynach wodnych.
    • Autor, Yana Lyushnevska
    • Stanowisko, BBC Monitoring
  • Data publikacji
  • Czas czytania: 5 min

Gdy Europa wychodzi z poważnej fali upałów, gazety na całym kontynencie wzywają przywódców do rozpoczęcia przygotowań na przyszłość, w której ekstremalne temperatury staną się normą, a nie wyjątkiem.

Zauważają, że znaczna część infrastruktury w Europie została zaprojektowana z myślą o „klimacie, który już nie istnieje", i choć dostosowanie miast, sieci transportowych i usług publicznych do nowej rzeczywistości środowiskowej wymaga znacznych inwestycji, czerwcowa fala upałów może pomóc przyspieszyć ten proces.

W obliczu powszechnych prognoz, że lata będą jeszcze gorętsze, komentatorzy podkreślają rosnący wpływ upałów zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne, oraz wzywają do podjęcia działań, od zwiększenia liczby klimatyzowanych przestrzeni publicznych po rozwój zieleni w miastach.

Jednak propozycje dotyczące zwiększenia stosowania klimatyzacji wywołały burzliwą debatę, ponieważ w przeciwieństwie do wielu Amerykanów, którzy postrzegają ją jako podstawowe narzędzie zapewniające komfort i bezpieczeństwo, wielu Europejczyków niechętnie ją akceptuje ze względu na nawyki kulturowe i obawy związane z ochroną środowiska.

Czy czekają nas dłuższe i częstsze fale upałów?

Para przechodzi obok ulicznego termometru wskazującego 45 stopni Celsjusza.

Źródło zdjęcia, ANDER GILLENEA / AFP) (Photo by ANDER GILLENEA/AFP via Getty Images

Podpis zdjęcia, Hiszpania, będąca jednym z najpopularniejszych kierunków turystycznych, w ciągu ostatnich lat doświadczyła kilku fal upałów.

Choć w Europie wciąż są osoby negujące zmiany klimatu, konsensus w środowisku naukowym jest jasny – europejskie lata będą coraz cieplejsze, informuje włoski dziennik Corriere della Sera.

„Statystycznie powinniśmy spodziewać się dwóch scenariuszy: fal upałów z ekstremalnymi temperaturami, które mogą trwać kilka dni, oraz takich samych fal, które mogą powtarzać się trzy do sześciu razy w sezonie," cytowany jest profesor klimatologii Massimiliano Fazzini.

We Francji, którą szczególnie dotknęła fala upałów, rząd został ostro skrytykowany za reakcję na kryzys oraz ogólne działania w zakresie ochrony środowiska, informuje dziennik Le Monde.

Prezydent Emmanuel Macron bronił swojej pracy na rzecz lepszego dostosowania budownictwa mieszkaniowego i infrastruktury do zmian środowiskowych, ale „ocena ta ostro kontrastuje z rzeczywistością milionów Francuzów pozostawionych samym sobie, zmagających się z opresyjnym upałem ostatnich dni w swoich domach, szkołach, szpitalach i miejscach pracy," zauważa gazeta.

Po drugiej stronie oceanu New York Times stwierdza, że kryzys pokazał, iż Europa jest „pełna budynków i infrastruktury zaprojektowanych z myślą o klimacie, który już nie istnieje".

Strażacy używają węży strażackich, aby schłodzić ludzi na budapeszteńskim Placu Bohaterów podczas ekstremalnej fali upałów 30 czerwca 2026 roku.

Źródło zdjęcia, Attila KISBENEDEK / AFP via Getty Images

Podpis zdjęcia, W Budapeszcie straż pożarna pomagała ludziom się ochłodzić, polewając ich wodą.

Chociaż wiele regionów świata – w tym Houston w Teksasie czy Tokio w Japonii – doświadcza fal upałów, które nie powodują szczególnych zakłóceń, w Europie ekstremalnie wysokie temperatury znacząco zwiększają ryzyko śmierci – i nie tylko z powodu ograniczonego dostępu do klimatyzacji, ale także ze względu na sposób, w jaki budynki były wznoszone dziesiątki, a nawet setki lat temu.

Zmiana tego stanu rzeczy wymagałaby ogromnych nakładów finansowych i choć niemal wszystkie kraje UE opracowały różne plany adaptacyjne, to „niewystarczające długoterminowe finansowanie" często stoi na przeszkodzie ich wdrożeniu, podaje gazeta.

W Niemczech, gdzie oddziały ratunkowe były przepełnione, a pociągi musiały być ewakuowane z powodu upałów, tygodnik Spiegel wymienia kilka kluczowych zadań dla rządu, aby nieuniknione nowe fale upałów nie powodowały tak poważnych zakłóceń.

Miasta muszą być przygotowane na upały – wskazuje, wzywając władze lokalne do tworzenia klimatyzowanych pomieszczeń w budynkach miejskich, gdzie ludzie mogliby uciec z przegrzanych mieszkań.

Drzewa i zbiorniki wodne powinny stanowić priorytet w stosunku do obszarów zabudowanych betonem, mówią eksperci.

Twierdzą oni, że szczególną uwagę należy poświęcić utrzymaniu chłodu w szpitalach i domach opieki. Tygodnik dodaje, że należy również opracować plany awaryjne na wypadek niedoboru wody.

Debata na temat klimatyzacji: Europa kontra Ameryka

Kobieta trzyma wachlarz podczas fali upałów w Nowym Jorku, 22 czerwca 2025 roku.

Źródło zdjęcia, KENA BETANCUR/AFP via Getty Images

Podpis zdjęcia, W czerwcu Stany Zjednoczone nawiedziła silna fala upałów: o ile Amerykanie są przyzwyczajeni do klimatyzacji wewnątrz budynków, o tyle na zewnątrz wielu z nich sięga po bardziej tradycyjne sposoby na ochłodę.

Klimatyzacja znalazła się tymczasem w centrum zaciekłej debaty transatlantyckiej, ponieważ „wielu Amerykanów wydaje się być oburzonych, że większość mieszkańców Europy Zachodniej nie korzysta z technologicznego cudu, jakim ona jest," pisze The Atlantic.

Spór ten ma charakter nie tylko praktyczny, ale i kulturowy – zauważa serwis, wskazując, że u jego podstaw leży pytanie o to, „co stanowi akceptowalny poziom fizycznego cierpienia i poświęcenia".

„Amerykanie mają tendencję do interpretowania dyskomfortu jako niedoskonałości infrastruktury, podczas gdy Europejczycy wydają się znacznie bardziej skłonni uznawać go za część życia. Te odmienne poglądy doprowadziły do nadmiernego stosowania klimatyzacji po jednej stronie i zdecydowanie niewystarczającego po drugiej," argumentuje autor.

Brytyjski tygodnik The Economist opisuje większe poparcie dla szerszego stosowania klimatyzacji jako „oczywiste zwycięstwo" dla kontynentu, na którym niektórzy wciąż postrzegają politykę ekologiczną jako „kosztowną i ograniczającą".

„Aby przetrwać pogarszające się europejskie lata w ciągu najbliższych kilku dekad – a tyle właśnie powinno zająć obniżenie emisji i uzyskanie pewnej kontroli nad globalnym ociepleniem – konieczne jest wprowadzenie różnego rodzaju zmian," podaje publikacja.

Upał jako zagrożenie dla zdrowia psychicznego

Kobieta kładzie na głowie butelkę wypełnioną lodem, by się ochłodzić, na placu Świętego Piotra w Watykanie podczas fali upałów, 24 czerwca 2026 roku.

Źródło zdjęcia, Filippo MONTEFORTE / AFP via Getty Images

Podpis zdjęcia, Włoski magazyn „Focus" ostrzega, że ​​ekstremalne upały mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie psychiczne.

Włoski magazyn popularnonaukowy Focus twierdzi, że oprócz bycia wyzwaniem dla zdrowia fizycznego, ekstremalne upały także „sieją spustoszenie w mózgu".

„Nadmierne temperatury pogarszają stan zdrowia psychicznego," podaje publikacja, powołując się na badania, które wykazały związek między falami upałów a wzrostem liczby hospitalizacji z powodu zaburzeń psychicznych.

Podczas ekstremalnych upałów wiele osób ma trudności z koncentracją i staje się drażliwych, ale wysokie temperatury mogą być szczególnie szkodliwe dla tych, którzy już cierpią na zaburzenia psychiczne, wyjaśnia Focus.

„Skutki fal upałów dla ludzkiego organizmu stają się coraz bardziej oczywiste; należy je traktować z najwyższą powagą i pilnością, jako nowy stan zagrożenia zdrowia," podsumowuje.

Ten tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu zostały użyte narzędzia AI, jako część projektu pilotażowego.

Edycja: Marlena Zagórska