هم‌زمان با کاهش صادرات نفت، گزارش‌های حمله به کشتی‌ها در نزدیکی تنگه هرمز رکورد زد

تحلیل بی‌بی‌سی وریفای از داده‌های یک نهاد دریایی بریتانیا نشان می‌دهد شمار کشتی‌هایی که گزارش داده‌اند در تنگه هرمز و مناطق اطراف آن هدف حمله قرار گرفته‌اند، به بالاترین میزان ثبت‌شده رسیده است.

از ۵ تا ۱۱ اکتبر، ۱۲ شناور هدف حمله قرار گرفتند؛ بالاترین شمار حملات گزارش‌شده در یک هفته به مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (یوکی‌ام‌تی‌او)، از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران. در هفته پیش از آن، ۱۰ کشتی گزارش داده بودند که هدف حمله قرار گرفته‌اند.

به گفته این نهاد، شش شناور در روز یکشنبه ۱۱ اکتبر هدف حمله قرار گرفتند که بالاترین آمار ثبت‌شده در یک روز است. در هفته جاری نیز تاکنون چهار حمله گزارش شده است.

داده‌های صنعت کشتیرانی نشان می‌دهد که با افزایش حملات، روند بهبود انتقال نفت از تنگه هرمز که ماه گذشته آغاز شده بود، کند شده است.

بی‌بی‌سی وریفای گزارش‌های مربوط به حملات را که مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا در وب‌سایت خود منتشر کرده، گردآوری کرده و بر اساس نخستین تاریخ ذکرشده در هر گزارش، جدول زمانی حملات را تهیه کرده است. این جدول زمانی تقریبی است، زیرا در برخی موارد تاریخ وقوع حمله و در موارد دیگر تاریخ گزارش آن مبنا قرار گرفته است.

کارشناسان می‌گویند که ایران در تلاش برای اعمال کنترل بیشتر بر تنگه هرمز، به کشتی‌ها حمله می‌کند. این در حالی است که ارتش آمریکا شمار نفتکش‌هایی را که برای محافظت در برابر حملات ایران از مسیر جنوبی تنگه اسکورت می‌کند، افزایش داده است.

به گفته کارشناسان، ایران همچنین حملات خود را به کشتی‌هایی که در فاصله بیشتری از تنگه هرمز قرار دارند، گسترش داده است.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا که مسئول عملیات نظامی این کشور در خاورمیانه است، در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که با وجود حملات، «تردد کشتی‌های تجاری با حفاظت هماهنگ نیروهای آمریکایی و شرکای منطقه‌ای همچنان از تنگه هرمز ادامه دارد.»

دو خدمه پس از یکی از حملات یکشنبه همچنان مفقود هستند

پیامدهای یکی از شش حمله گزارش‌شده در روز یکشنبه، در ویدیویی که بی‌بی‌سی صحت آن را تأیید کرده، ثبت شده است. این ویدیو نفتکش «پترو دلفین» با پرچم نیکاراگوئه را در حال سوختن نشان می‌دهد. تصاویر را سرنشینان یک قایق کوچک‌تر در نزدیکی نفتکش ضبط کرده‌اند.

به گفته شرکت اطلاعات دریایی ونگارد، این نفتکش در نزدیکی لنگرگاه صحار در عمان، در فاصله بیش از ۲۵۰ کیلومتری تنگه هرمز، هدف حمله یک پهپاد قرار گرفت.

اتحادیه دریانوردان فوروارد هند اعلام کرد که ۱۱ دریانورد هندی نجات یافته‌اند، اما دو نفر همچنان مفقود هستند.

حملات در هفته جاری نیز ادامه یافته است. کشتی کانتینری «جی‌اف‌اس پراید» روز سه‌شنبه، پس از اصابت یک پرتابه ناشناس در تنگه هرمز غرق شد. هر ۲۱ خدمه آن به سلامت تخلیه شدند.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تصاویری از غرق شدن کشتی‌ای منتشر کرد که به نظر می‌رسید همان شناور باشد. سپاه مدعی شد که این کشتی «۲۵۰۰ کانتینر کالای قاچاق» حمل می‌کرده و از یک «مسیر غیرمجاز» عبور کرده است.

روند انتقال نفت کند شده است

با افزایش شمار حملات به کشتی‌ها، روند بهبود انتقال نفت از تنگه هرمز کند شده است.

داده‌های شرکت اطلاعات تجاری کپلر نشان می‌دهد که در ۱۳ اکتبر، روزانه حدود ۱۲٫۶ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور می‌کرد؛ رقمی که در پایان سپتامبر حدود ۱۵ میلیون بشکه در روز بود. میزان انتقال نفت از این آبراه پیش از آغاز جنگ حدود ۱۷ میلیون بشکه در روز بود.

افزایش اخیر حملات در حالی رخ داده است که داده‌های نیروی دریایی آمریکا نشان می‌دهد شمار شناورهایی که در ۱۰ روز نخست اکتبر برای عبور از تنگه هرمز کمک دریافت کرده‌اند، در مقایسه با دوره مشابه در ماه اوت، ۸۵ درصد افزایش یافته است.

بخش عمده نفتی که اخیراً از کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس صادر شده، با استفاده از سامانه‌ای موسوم به «رفت‌وبرگشتی» یا «شاتل» حمل شده است. در این روش، گروهی از نفتکش‌ها بارگیری می‌کنند، از تنگه هرمز عبور می‌کنند و سپس محموله خود را در دریای عمان به نفتکش‌های بزرگ‌تر منتقل می‌کنند.

این نفتکش‌های رفت‌وبرگشتی از مسیری نزدیک به سواحل عمان عبور می‌کنند. ایران این مسیر را «غیرمجاز» می‌داند و تأکید دارد که شناورها باید از مسیری جایگزین، نزدیک‌تر به سواحل ایران، استفاده کنند.

عبور کشتی‌ها با کمک نیروهای نظامی، یکی از عوامل اصلی افزایش انتقال نفت از خاورمیانه و نزدیک شدن آن به سطح پیش از جنگ در ماه سپتامبر بود. با این حال، این افزایش شامل صادرات نفت ایران نمی‌شود؛ صادراتی که در پی محاصره بنادر و کشتی‌های ایرانی از سوی آمریکا، به‌طور کامل متوقف شده است.

مارتین کلی، مدیرعامل شرکت اوربیتال ریسک اینتلیجنس، گفت ایران در واکنش به کاهش کنترل خود بر تنگه هرمز، «راهبردش را تغییر داده» و «تقریباً هر روز یا حتی چند بار در روز» حمله کرده است.

او افزود: «هدف این است که جلوی عبور کشتی‌ها گرفته شود و دیگران نیز از عبور منصرف شوند.»

بر اساس گزارش رسانه‌های دولتی ایران، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرده است که حملات «به تنگه هرمز محدود نخواهد بود» و بعداً نیز از یک «آرایش استقرار جدید» در سراسر منطقه خبر داد.

مارتین کلی به بی‌بی‌سی وریفای گفت ایران دامنه حملات خود را گسترش داده و کشتی‌ها را در نزدیکی سواحل کشورهای عربی خلیج فارس و در دریای عمان هدف قرار می‌دهد.

به گفته شرکت اطلاعات دریایی ونگارد، یک نفتکش روز پنجشنبه ۸ اکتبر در شمال قطر، در فاصله بیش از ۵۰۰ کیلومتری تنگه هرمز، هدف اصابت چندین پرتابه قرار گرفت و تلفاتی نیز گزارش شد.

ونگارد همچنین اعلام کرد که نفتکش دیگری روز جمعه ۹ اکتبر در نزدیکی شهر الجزیره الحمرا در امارات متحده عربی هدف حمله قرار گرفت.

ویدیویی که بی‌بی‌سی صحت آن را تأیید کرده، نشان می‌دهد اعضای خدمه روی عرشه کشتی می‌دوند و جلیقه نجات می‌پوشند، در حالی که ابر بزرگی از دود سیاه بر فراز کشتی بلند شده است.

- گزارش تکمیلی از بکی دیل

- گرافیک‌ها از تام شیل و مارک ادواردز