محکومیت نوجوان نروژی به ۲۰ سال زندان در بریتانیا به جرم توطئه برای قتل

دادگاهی در بریتانیا یک نوجوان نروژی را به دلیل مشارکت در طرح قتلی مرتبط با جرایم سازمان‌یافته در سوئد و احتمالاً ایران، به ۲۰ سال زندان محکوم کرده است. یوهانس ناتلند، که اکنون ۱۹ سال دارد، پذیرفته بود در ازای دریافت حدود ۳۰ هزار دلار، فردی را که هویتش مشخص نشده بود، به قتل برساند.

او سال گذشته از سوی شبکه تبهکاری سوئدی «فاکستروت» برای انجام این قتل به کار گرفته شده بود؛ شبکه‌ای که مقام‌های امنیتی غربی آن را به اجرای عملیات خشونت‌آمیز به نیابت از حکومت ایران متهم کرده‌اند. ناتلند به بریتانیا سفر کرد، اما دو روز پس از ورود بازداشت شد.

پلیس می‌گوید که نتوانسته است هویت فردی را که قرار بود هدف این طرح قرار بگیرد، مشخص کند.

پشت شیشه جایگاه تماشاگران دادگاه وولویچ لندن، زنی سفیدپوش نشسته بود که به محض ورود یوهانس ناتلند به جایگاه متهم، برایش بوسه می‌فرستاد و با دستانش علامت قلب نشان می‌داد.

او مادر این جوان ۱۹ساله نروژی بود که در انتظار شنیدن حکم دادگاه نشسته بود. آقای ناتلند به سقف خیره شده بود و زیر لب کلماتی را زمزمه می‌کرد؛ گویی دعا می‌خواند.

خانواده و دوستان آقای ناتلند، در کنار خبرنگاران و دادستان، در سکوت منتظر ورود قاضی بودند. لحظاتی بعد، قاضی چیما-گراب وارد شد، همه برخاستند و حکم جوانی که برای انجام یک قتل سفارشی به بریتانیا سفر کرده بود، اعلام شد.

یوهانس ناتلند به جرم توطئه برای قتل و جرایم مرتبط با نگهداری دو قبضه سلاح گرم و مهمات، به ۲۰ سال حبس محکوم شد. او قرار بود در ازای دریافت ۲۵ هزار یورو، فردی را در بریتانیا به قتل برساند؛ فردی که هویت او حتی پس از پایان محاکمه نیز مشخص نشده است.

اما داستان ناتلند تنها درباره یک قتل نافرجام نیست؛ پرونده او نشان می‌دهد که چگونه شبکه‌های تبهکاری با استفاده از شبکه‌های اجتماعی، نوجوانان آسیب‌پذیر را در کشورهای مختلف برای انجام عملیات خشونت‌آمیز استخدام می‌کنند.

آقای ناتلند اهل شهر استاوانگر نروژ است. در دادگاه از او به‌عنوان جوانی یاد شد که زمانی فوتبالیستی بااستعداد و دانش‌آموزی محبوب بود، اما زندگی‌اش به‌تدریج تحت تأثیر مصرف مواد مخدر، مشکلات سلامت روان و شرایط دشوار شخصی قرار گرفت.

او مدتی را در مراکز درمانی و نگهداری نوجوانان گذرانده بود. به گفته پل هاینز، وکیل مدافعش، آقای ناتلند از نظر روانی فردی بسیار آسیب‌پذیر بود و توانایی تصمیم‌گیری او تحت تأثیر شرایط زندگی‌اش قرار داشت.

آشنایی او با دنیای جرایم سازمان‌یافته نیز از همین دوران آغاز شد. هنگامی که در یک مرکز نگهداری نوجوانان به سر می‌برد، از طریق نوجوان دیگری با شبکه تبهکاری سوئدی «فاکستروت» ارتباط برقرار کرد؛ شبکه‌ای که به استخدام جوانان برای انجام قتل، تیراندازی و دیگر اقدامات خشونت‌آمیز شهرت دارد.

به گفته مقام‌های سوئدی، فردی به نام روا مجید، از کردهای عراق و از چهره‌های اصلی این شبکه تبهکاری، از سوئد گریخته است. گزارش‌هایی از حضور او در ایران منتشر شده و مقام‌های غربی، این شبکه را به همکاری با حکومت ایران در اجرای عملیات خشونت‌آمیز متهم کرده‌اند.

قاضی دادگاه گفت مدارکی که مقام‌های سوئدی ارائه کرده‌اند، نشان می‌دهد شبکه فاکستروت برای جذب نیرو از پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی مانند اسنپ‌چت، اینستاگرام، تلگرام و سیگنال استفاده می‌کند.

بسیاری از افرادی که برای این مأموریت‌ها انتخاب می‌شوند، کمتر از ۲۰ سال دارند. این شیوه به گردانندگان شبکه امکان می‌دهد بدون حضور مستقیم در محل جرم، افراد جوان را برای اجرای عملیات در کشورهای دیگر به کار بگیرند.

بر اساس جزئیات مطرح‌شده در دادگاه، آقای ناتلند در ۱۵ مارس ۲۰۲۵ (۲۵ اسفند ۱۴۰۳)، زمانی که در یک مرکز روان‌پزشکی در نروژ بود، از طریق پیام‌رسان سیگنال درباره مأموریت قتل ارتباط برقرار کرد.

دو روز بعد، در ۱۷ مارس، او با گذرنامه اضطراری نروژی از استاوانگر به فرودگاه منچستر پرواز کرد.

مقصد نهایی او شهر هادرزفیلد در شمال انگلستان بود؛ جایی که قرار بود سلاح‌ها و مهمات مورد نیاز برای اجرای نقشه قتل را تحویل بگیرد.

دستورالعمل‌هایی برای یافتن محل اختفای سلاح‌ها در منطقه‌ای جنگلی به او داده شده بود. پلیس سرانجام او را در اتاق هتلی در هادرزفیلد بازداشت کرد. مأموران دو قبضه سلاح گرم، شامل یک سلاح کمری نیمه‌خودکار و یک هفت‌تیر، به همراه مهمات و حدود دو هزار پوند پول نقد کشف کردند.

آقای ناتلند پیش‌تر به جرایم مربوط به نگهداری سلاح و مهمات اعتراف کرده بود، اما اتهام توطئه برای قتل را نپذیرفته بود. هیئت منصفه پس از رسیدگی مجدد به این پرونده، او را در این اتهام نیز مجرم شناخت.

در جلسه صدور حکم، وکیل آقای ناتلند از قاضی خواست شرایط خاص موکلش را در نظر بگیرد. او استدلال کرد که گذشته دشوار، مشکلات سلامت روان و سن کم آقای ناتلند باید در تعیین مجازات نقش داشته باشد و خواستار مجازاتی سبک‌تر، از جمله بررسی گزینه‌هایی غیر از زندان شد.

خانم چیما-گراب در پاسخ تأکید کرد که هرچند در این پرونده کسی کشته یا زخمی نشده، این موضوع از جدیت جرم نمی‌کاهد. او گفت اطمینان دارد که اگر پلیس مداخله نمی‌کرد، متهم برای اجرای مأموریتی که پذیرفته بود اقدام می‌کرد.

با این حال، قاضی پذیرفت که نمی‌توان سن کم، مشکلات روانی و گذشته پرتلاطم یوهانس ناتلند را نادیده گرفت. او توضیح داد که جرم توطئه برای قتل می‌تواند مجازات حبس ابد داشته باشد، اما با در نظر گرفتن شرایط پرونده، حکم ۲۰ سال حبس را صادر کرد.

بر اساس این حکم، آقای ناتلند باید دست‌کم ۱۳ سال در زندان بماند و پس از آن می‌تواند واجد شرایط بررسی آزادی مشروط شود.

ارتباط فاکستروت با حکومت ایران

این پرونده از جنبه دیگری نیز مورد توجه قرار گرفته است: ارتباط شبکه فاکستروت با جمهوری اسلامی ایران.

مقام‌های امنیتی غربی پیش‌تر شبکه فاکستروت را به انجام اقدامات خشونت‌آمیز به نیابت از حکومت ایران متهم کرده‌اند. بریتانیا و آمریکا نیز این شبکه و رهبر آن را به دلیل نقششان در طراحی حملات علیه اهداف یهودی و اسرائیلی در اروپا، به نمایندگی از حکومت ایران، تحریم کرده‌اند.

این اتهامات نگرانی‌هایی را درباره استفاده حکومت‌ها از گروه‌های تبهکاری برای اجرای عملیات در خارج از مرزهایشان افزایش داده است.

با وجود این، پلیس بریتانیا تأکید کرده است که در پرونده یوهانس ناتلند، هیچ مدرکی دال بر ارتباط مستقیم این طرح قتل با ایران پیدا نشده است. بنابراین، ارتباط شبکه فاکستروت با حکومت ایران به معنای اثبات نقش تهران در این توطئه مشخص نیست.

در سال‌های اخیر، نام ایران بارها در دادگاه‌های رسیدگی به پرونده‌های جاسوسی و طرح‌های ترور در بریتانیا مطرح شده است.

خانم چیما-گراب، قاضی پرونده یوهانس ناتلند، همچنین مسئول رسیدگی به پرونده سه ایرانی است که به اتهام همکاری با یک نهاد اطلاعاتی ایران و جاسوسی از خبرنگاران فارسی‌زبان در لندن محاکمه شده‌اند.

کن مک‌کالوم، رئیس ام‌آی۵، سازمان اطلاعات داخلی بریتانیا، روز ۱۳ اکتبر (۲۱ مهر) اعلام کرد که عملیات مرتبط با ایران در یک سال گذشته به بازداشت بیش از ۵۰ نفر در بریتانیا منجر شده است.

او همچنین هشدار داد که حکومت ایران با استفاده از شبکه‌های تبهکاری، مخالفان خود و اهداف یهودی و اسرائیلی را تهدید می‌کند.

پرونده یوهانس ناتلند تصویری از تحول جرایم سازمان‌یافته در اروپا ارائه می‌دهد؛ شبکه‌هایی که دیگر برای استخدام قاتلان به ملاقات حضوری نیاز ندارند و می‌توانند از پشت صفحه تلفن همراه، نوجوانی را در کشوری به مأموریتی مرگبار در کشوری دیگر بفرستند.

حکومت ایران بارها از سوی مقام‌های غربی به استفاده از گروه‌های تبهکاری برای اجرای عملیات خشونت‌آمیز علیه مخالفان خود، خبرنگاران و مراکز یهودی در اروپا متهم شده است.

در پایان جلسه دادگاه، یوهانس ناتلند با حکم سنگین ۲۰ سال حبس به زندان بازگردانده شد و مادرش با سرنوشت فرزندی روبه‌رو شد که روزی امید می‌رفت آینده‌ای در فوتبال داشته باشد.

جوانی که از نروژ به بریتانیا آمده بود تا در ازای پول جان انسانی را بگیرد، اکنون بخش بزرگی از جوانی خود را پشت میله‌های زندان خواهد گذراند؛ در حالی که هنوز روشن نیست قرار بود قربانی او چه کسی باشد.