Addewid i 'ystyried' galwad am gynnwys mwy o hanes Cymru mewn ysgolion

Bydd deiseb sy'n dweud bod angen "llawer mwy o ffocws ar hanes Cymru" yng Nghwricwlwm Cymru yn derbyn ystyriaeth bellach yn y Senedd.

Cafodd y ddeiseb ei chyflwyno gan Elfed Wyn ap Elwyn, ar ôl casglu 2,744 o lofnodion.

Yr wythnos diwethaf penderfynodd y pwyllgor deisebau ddilyn argymhelliad y cadeirydd, AS Reform Jason O'Connell, i ysgrifennu at y gweinidog cabinet dros addysg a'r Gymraeg, Anna Brychan, i ofyn iddi "gadarnhau y gwelwn rywfaint o gamau gweithredu" ac i'r pwyllgor wahodd rhai unigolion i gyflwyno rhagor o dystiolaeth iddo.

Dywedodd Anna Brychan y byddai'n "ystyried y camau nesaf" a bod y llywodraeth "wedi ymrwymo i roi ail wynt i addysg ddiwylliannol... yn cynnwys sicrhau bod addysgu hanes Cymru yn cael ei gyflwyno'n effeithiol".

Mae'r ddeiseb yn dweud: "Ar hyn o bryd, mae disgyblion ysgol yng Nghymru yn gadael ysgol yn gwybod mwy am hanes America a'r Almaen Natsïaidd nag am hanes eu gwlad eu hunain."

Dywedodd bod y cymhwyster TGAU Hanes newydd a gafodd ei gyflwyno ym mis Medi eleni "yn debygol o waethygu'r sefyllfa hon hyd yn oed".

"Mae angen eich cefnogaeth er mwyn sicrhau bod dysgu stori ein gwlad yn cael ei rhoi ar flaen y gad, gan roi cyfle i'n pobl ifanc ddeall a gwerthfawrogi hanes Cymru fel rhan ganolog o'u haddysg."

Dyma drydedd deiseb Elfed Wyn ap Elwyn - sy'n gynghorydd Plaid Cymru ar Gyngor Gwynedd - ar y pwnc hwn, gyda'r ddeiseb wreiddiol wedi'i chyflwyno yn 2017, a'r ail yn 2019.

Dywedodd bod y ddwy ddeiseb flaenorol wedi cael "llwyddiant mawr, gan agor y drafodaeth am yr hyn sydd ei angen er mwyn sicrhau bod hanes Cymru yn cael ei ddysgu'n llwyddiannus ac yn effeithiol i ddisgyblion Cymru".

Dywedodd hefyd wrth y pwyllgor: "Nid yw'r ffaith bod hanes Cymru yn rhan orfodol o'r Cwricwlwm i Gymru, ynddi'i hun, yn gwarantu bod pob disgybl yng Nghymru yn cael addysg gadarn a chyson yn hanes ei wlad.

"Dyna pam mae angen inni sicrhau bod y cwricwlwm, y TGAU, yr adnoddau a'r hyfforddiant i athrawon yn gweithio gyda'i gilydd i sicrhau bod hanes Cymru yn cael ei ddysgu'n effeithiol i bob disgybl.

"Credaf mai nawr yw'r cyfle i sicrhau newid cadarnhaol a pharhaol yn y cwricwlwm, er mwyn sicrhau bod gan y genhedlaeth newydd ddealltwriaeth gadarn o hanes eu gwlad eu hunain."

Mae gan lywodraeth Plaid Cymru ymrwymiad yn ei rhaglen lywodraethu i "sicrhau disgwyliadau clir o ran gwybodaeth ac addysg am ddiwylliant a hanes ein cenedl", fel rhan o adolygiad o'r cwricwlwm a threfniadau asesu.

Dywedodd y gweinidog Anna Brychan wrth y pwyllgor bod y llywodraeth "wedi ymrwymo i roi ail wynt i addysg ddiwylliannol a bydd hyn yn cynnwys sicrhau bod addysgu hanes Cymru yn cael ei gyflwyno'n effeithiol fel rhan o'r Cwricwlwm i Gymru".

"Felly, rwyf wedi gofyn i'm swyddogion gynnwys ystyriaeth o sut y mae'r TGAU newydd yn cael ei ddefnyddio gan ysgolion a'i effaith ar addysgu hanes Cymru mewn unrhyw waith a wneir i adolygu'r cwricwlwm."

Ychwanegodd y byddai'n "ystyried y camau nesaf, gan weithio'n agos gyda Cymwysterau Cymru, yn unol â'i gyfrifoldeb am osod meini prawf cymeradwyo ar gyfer cymwysterau TGAU Gwneud-i-Gymru ac am hybu hyder y cyhoedd yn ein cymwysterau".

Dywedodd cadeirydd y pwyllgor, AS Reform Jason O'Connell, ddydd Iau: "Mae'n rhaid i mi gytuno â llawer o'r hyn a ysgrifennwyd yma gan y deisebydd... yn aml, nid yw hanes Cymru yn cael digon o sylw.

"Credaf ei bod yn iawn bod statws hanes Cymru yn cael ei godi yn ein hysgolion."

Mae hanes Cymru wedi bod yn rhan orfodol o'r Cwricwlwm i Gymru ers 2022, wedi'i gynnwys o fewn maes "dysgu a phrofiad y dyniaethau".

Dull y cwricwlwm newydd yw rhoi mwy o ymreolaeth i ysgolion nag yn y gorffennol, o fewn fframwaith cenedlaethol eang.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.