'Rhaid hyrwyddo Sycharth, llys Owain Glyndŵr, yn well' - gweinidog

Mae'r gweinidog diwylliant wedi gofyn i swyddogion ystyried sut y gellir hyrwyddo Sycharth, llys hynafol Owain Glyndŵr ger Llansilin, Powys yn well.

Dywedodd Heledd Fychan ei bod wedi gofyn i Cadw - gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth Cymru - "ymchwilio i sut y gellir gwneud stori'r safle hwn yn fwy amlwg gan ei fod o mor, mor bwysig o ran ein hanes ni".

Roedd yn ymateb i AS Plaid Cymru, Elwyn Vaughan, a ddywedodd bod angen "sicrhau bod Sycharth yn cael ei hyrwyddo fel safle o bwysigrwydd cenedlaethol ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol".

Dywedodd Mr Vaughan, AS Gwynedd Maldwyn, yn y Senedd hefyd ei fod yn "gywilyddus nad yw cyflwr presennol y safle yn adlewyrchu ei bwysigrwydd hanesyddol a chenedlaethol.

"Ceir problemau megis gordyfiant, diffyg mynediad hygyrch, a hyd yn oed diffyg crybwyll i'r safle ar wefan Cadw."

Atebodd y gweinidog: "Dwi yn ystyried bod Sycharth yn heneb o bwys cenedlaethol sydd â lle arwyddocaol yn hanes Cymru ac yn ein hunaniaeth ni fel cenedl.

"Mae'r heneb ar agor i'r cyhoedd. Mae yna arwyddion dehongli ar y safle.

"Yn sgil rhaglen o waith cadwraeth a gynhaliwyd gyda chyllid gan Cadw, mae yna waith wedi mynd rhagddo ers i bryderon gael eu codi rai blynyddoedd yn ôl."

Ychwanegodd y gweinidog diwylliant: "Mi ydw i ar y record yn dweud y byddwn i'n hoffi gweld mwy yn cael ei wneud i hyrwyddo Sycharth cyn i fi fod yn y rôl hon, a dwi'n dal o'r farn honno.

"Er bod lleoliad gwledig a natur y safle yn peri rhai heriau o ran mynediad ffisegol a'r ffordd y mae'n cael ei gyflwyno, mi ydw i wedi gofyn i Cadw ymchwilio i sut y gellir gwneud stori'r safle hwn yn fwy amlwg gan ei fod o mor, mor bwysig o ran ein hanes ni.

"Fe fyddwch chi hefyd yn ymwybodol nad yw Sycharth ar werth ar hyn o bryd. Mae o'n destun tenantiaeth gydol oes.

"Mae Cadw yn gweithio mewn partneriaeth efo'r ystâd sy'n berchen ar Sycharth i sicrhau ei fod yn cael ei gynnal a'i gadw mewn cyflwr da a bod mynediad i'r cyhoedd yn parhau."

Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor Sir Powys wrth y BBC: "Mae Sycharth yn safle hanesyddol pwysig, ac rydym yn deall yr awydd i godi ei broffil a'i gwneud yn haws i bobl ddod o hyd iddo.

"Wrth ystyried arwyddion ffyrdd ychwanegol, mae'n rhaid i ni ystyried a oes gan gyrchfan y cyfleusterau priodol i gymryd darpar-ymwelwyr yn ddiogel.

"Ystyrir bod y ddarpariaeth parcio presennol yn Sycharth yn annigonol ar gyfer unrhyw draffig ychwanegol y gallai arwyddion ffyrdd mwy amlwg ei gynhyrchu.

"Am y rheswm hwn, ystyriwyd na fyddai arwyddion ffyrdd pwrpasol ychwanegol yn briodol ar hyn o bryd."

Mae Sycharth yn rhan o Ystad Llangedwyn ac yn eiddo i deulu'r Williams Wynn.

Dros 600 mlynedd yn ôl roedd Sycharth yn llawn bywyd gydag ymwelwyr yn dod o bell ac agos.

Roedd yn blasty pren ar ben mwnt - roedd adeiladau eraill ar waelod y mwnt, a ffos o ddŵr yn ei amgylchynu.

I gyrraedd yno heddiw mae'n rhaid gyrru ar hyd lonydd cul cefn gwlad sir Drefaldwyn.

Roedd yn gartref i Owain Glyndŵr - y Cymro olaf i gael ei alw'n Dywysog Cymru - hyd nes i'r lle gael ei losgi gan filwyr brenin Lloegr ym 1403.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.