Trung Quốc siết xuất khẩu nhiên liệu, Việt Nam chịu áp lực
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Việc Trung Quốc tạm ngừng xuất khẩu các sản phẩm dầu mỏ ra ngoài phạm vi Hong Kong và Macau trong tháng 10 đang làm dấy lên lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu tại châu Á, đồng thời đẩy giá nhiều mặt hàng năng lượng tăng mạnh.
Điều này diễn ra khi Bắc Kinh đang ưu tiên nguồn cung trong nước.
Các nguồn tin của Reuters nhận định vẫn chưa rõ Bắc Kinh có nối lại hoạt động xuất khẩu sau khi kỳ nghỉ toàn quốc kết thúc vào ngày 7/10 hay không.
Quyết định này nhiều khả năng sẽ phụ thuộc vào lượng tồn kho nhiên liệu trong nước và sản lượng lọc dầu.
Đối với Việt Nam, tác động đáng chú ý nhất nằm ở thị trường nhiên liệu hàng không.
Theo số liệu của công ty phân tích dữ liệu hàng hóa Kpler được Reuters dẫn lại, Việt Nam hiện là một trong những khách hàng lớn của nhiên liệu máy bay Trung Quốc, chỉ đứng sau Hong Kong và Úc, đồng thời xếp trên Nhật Bản và Malaysia.
Điều này khiến Việt Nam nằm trong nhóm có thể chịu ảnh hưởng nếu lượng xuất khẩu từ Trung Quốc tiếp tục bị hạn chế.
Khoảng hơn 60% nhiên liệu hàng không mà Việt Nam nhập khẩu đến từ Trung Quốc và Thái Lan.
Số liệu của Cục Hàng không Việt Nam cho thấy nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí hoạt động của các hãng bay.
Nhiên liệu hàng không hiện chiếm phần lớn kim ngạch xuất khẩu sản phẩm dầu mỏ của Trung Quốc.
Trong bối cảnh nguồn cung từ nhà lọc dầu lớn nhất thế giới suy giảm, giá nhiên liệu máy bay tại châu Á đã tăng mạnh.
Các chuyên gia cho rằng ngay cả những nước không phụ thuộc quá lớn vào nguồn nhiên liệu Trung Quốc cũng sẽ chịu tác động từ đà tăng giá.
Dữ liệu của LSEG (Sở giao dịch chứng khoán London), giá nhiên liệu máy bay tại châu Á hiện tăng nhanh hơn giá dầu diesel, khiến mức chênh lệch giữa hai loại nhiên liệu này tăng lên khoảng 2 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa tháng Bảy.
Ông Mukesh Sahdev, chuyên gia phân tích của công ty tư vấn XAnalysts, nhận định với Reuters rằng việc Trung Quốc rút bớt nguồn hàng khỏi thị trường quốc tế sẽ khiến chi phí nhiên liệu tăng lên đối với tất cả người mua.
Trung Quốc bắt đầu hạn chế xuất khẩu nhiên liệu từ tháng 3/2026 sau khi xung đột với Iran làm gián đoạn nguồn cung dầu thô từ Trung Đông.
Đến tháng Bảy, Bắc Kinh nới lỏng một phần các hạn chế nhưng vẫn quản lý xuất khẩu dầu diesel, xăng và nhiên liệu máy bay theo từng tháng.
Hồi giữa tháng Tư, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông gây gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ toàn cầu, Cục Hàng không Việt Nam đã đề nghị phía Trung Quốc hỗ trợ duy trì nguồn cung nhiên liệu hàng không ổn định cho các hãng bay Việt Nam.
Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng khi đó đã gửi thư tới Tổng Cục trưởng Tổng cục Hàng không dân dụng Trung Quốc, đề nghị chỉ đạo các doanh nghiệp năng lượng lớn như Sinopec, PetroChina và Tập đoàn Dầu khí Hải dương Quốc gia Trung Quốc tiếp tục thực hiện đầy đủ các hợp đồng đã ký, đồng thời duy trì nguồn cung ổn định cho các đơn vị nhập khẩu nhiên liệu hàng không của Việt Nam.
Theo ba nguồn tin trong ngành mà Reuters tiếp cận được, tập đoàn PetroChina đã hủy một số chuyến hàng xăng và nhiên liệu máy bay dự kiến xuất khẩu trong tháng 10, mặc dù phần lớn các hợp đồng này mới được ký kết trong hai tuần gần đây.
Hiện Cục Hàng không Việt Nam đang khảo sát các nguồn nguyên liệu trong nước như sinh khối nông nghiệp, dầu ăn đã qua sử dụng (UCO) và rác thải để đánh giá khả năng sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), dù chưa có thời điểm cụ thể để triển khai đại trà.
Giới chức đánh giá Việt Nam mới chỉ hình thành một số mắt xích riêng lẻ trong chuỗi SAF.
Hạ tầng kho chứa, đường ống, hệ thống tiếp nhiên liệu tại sân bay, tiêu chuẩn chứng nhận và truy xuất nguồn gốc vẫn cần được đánh giá, hoàn thiện trước khi triển khai ở quy mô lớn.
