Cuộc chiến Iran: BBC phỏng vấn người đàn ông làm video AI phong cách Lego – thứ mà các chuyên gia nhận định là công cụ tuyên truyền đầy quyền năng

Thoạt nhìn, chúng trông giống như những cảnh phim trong thế giới Lego, dù có phần sống động và dồn dập hơn.

Tuy nhiên, những video AI đang gây bão mạng này – lấy cảm hứng từ phong cách Lego đặc trưng – lại lồng ghép hình ảnh trẻ em sắp chết, máy bay chiến đấu và cả Tổng thống Mỹ Donald Trump. Thực chất, đây là những nội dung tuyên truyền ủng hộ Iran.

Trong chương trình podcast mới nhất của BBC có tên Top Comment, chúng tôi đã phỏng vấn đại diện của Explosive Media, một trong những tài khoản chủ chốt tạo ra các đoạn clip này.

Anh ta yêu cầu được chúng tôi gọi là "Mr Explosive" (tạm dịch: Người Bùng nổ).

Đây là một người vận hành mạng xã hội cực kỳ sành sỏi. Ban đầu, anh ta phủ nhận làm việc cho chính phủ Iran; trong các cuộc phỏng vấn trước đây, đơn vị này luôn khẳng định mình "hoàn toàn độc lập".

Thế nhưng, sau nhiều câu hỏi, Mr Explosive cuối cùng cũng thừa nhận rằng chính quyền Iran là một "khách hàng" – một điều mà anh ta chưa từng xác nhận công khai trước đây.

Thông điệp xuyên suốt của những video này là: Iran đang chống lại bên mà họ coi là "kẻ áp bức toàn cầu đầy quyền lực " – Mỹ.

Các đoạn clip này có màu sắc lòe loẹt và rất lộ liễu, nhưng điều đó không hề ngăn cản việc chúng được chia sẻ và bình luận một cách rầm rộ trên mạng.

Trong một video, Tổng thống Donald Trump rơi thẳng vào một cơn lốc xoáy đầy rẫy các tài liệu "hồ sơ Epstein", trong khi lời nhạc rap vang lên: "bí mật đang rò rỉ, áp lực đang dâng cao".

Ở một đoạn khác, George Floyd [người đàn ông da đen không vũ trang, đã chết trong tay cảnh sát tại thành phố Minneapolis vào tháng 5/2020] bị đè dưới giày của cảnh sát, trong khi âm thanh phát rằng Iran đang "đứng đây vì tất cả những ai từng bị hệ thống của các bạn đối xử bất công".

Tiến sĩ Emma Briant, một chuyên gia hàng đầu về tuyên truyền, nhận định rằng thuật ngữ "Slopaganda" (một cách chơi chữ bằng cách ghép từ "slop" và "propaganda" – để chỉ các nội dung tuyên truyền rẻ tiền) vẫn còn quá nhẹ nhàng để mô tả sức mạnh của loại nội dung "cực kỳ tinh vi" này.

Ước tính, các clip tuyên truyền do AI tạo ra này đã thu hút hàng trăm triệu lượt xem xuyên suốt thời gian diễn ra cuộc chiến giữa Mỹ-Israel và Iran.

Trong cuộc gọi video với chúng tôi, Mr Explosive xuất hiện trong bóng tối, hai bên là ánh sáng đỏ và xanh lá – những màu sắc trên quốc kỳ Iran.

Trên bàn làm việc của anh ta có một chiếc mũ cắm lông vũ màu xanh, gắn liền với hình ảnh chiến binh Hồi giáo Shia, Husayn ibn Ali, nhân vật cũng xuất hiện trong nhiều video mà Explosive Media tạo ra.

Anh ta cho biết đội ngũ tại Explosive Media chỉ có chưa tới 10 người. Họ sử dụng đồ họa phong cách Lego "vì đó là ngôn ngữ toàn cầu".

Các tài khoản truyền thông nhà nước của Iran và Nga thường xuyên chia sẻ những nội dung này tới hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội X.

Chúng tôi hỏi Mr Explosive tại sao các hồ sơ Epstein lại xuất hiện dày đặc trong video của anh đến vậy.

Anh trả lời rằng đó là để cho khán giả thấy "bản chất của cuộc đối đầu mà họ đang chứng kiến" giữa Iran – quốc gia "tìm kiếm sự thật và tự do" – với "những kẻ cấu kết với lũ ăn thịt người".

Đây là một sự ám chỉ đến giả thuyết cho rằng các hồ sơ Epstein liên kết chính quyền Trump với hành vi ăn thịt người – một cáo buộc hoàn toàn không có bằng chứng đáng tin cậy.

Các video này cũng đầy rẫy những thông tin sai sự thật – những điều mà chúng tôi đã hỏi Mr Explosive.

Trong một video, quân đội Iran được mô tả là đã bắt sống phi công của một chiếc tiêm kích Mỹ bị bắn hạ.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ đã xác nhận rằng viên phi công này – người bị kẹt lại tại một vùng núi hẻo lánh của Iran sau khi máy bay bị bắn rơi – đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu thành công vào ngày 4/4.

Mr Explosive không chấp nhận sự thật này và lập luận rằng: "Có khả năng chẳng có phi công nào bị mất tích, cũng chẳng có chiến dịch giải cứu nào hết. Mục tiêu chính của họ là vào Iran để đánh cắp uranium."

Khi chúng tôi hỏi lại – dẫn chứng việc các quan chức Mỹ cho biết viên phi công hiện đang được điều trị tại Kuwait – Mr Explosive tuyên bố: "Chỉ có 13% những gì ông Trump nói là dựa trên sự thật."

Video về viên phi công của Explosive Media đã thành công trong việc lan truyền luận điệu xuyên tạc này đến công chúng nói tiếng Anh.

Một người có sức ảnh hưởng trên TikTok tại Mỹ với quan điểm thiên lệch – tài khoản @newswithsteph – đã nói với người xem rằng các video Lego này "chính xác một cách đáng kinh ngạc; họ đã phanh phui sự thật về nhiệm vụ phi công Mỹ gần đây, rằng đó hoàn toàn không phải một cuộc giải cứu mà là chiến dịch đặc biệt nhằm chiếm đoạt uranium."

Tiến sĩ Briant nhận định AI đã cho phép Iran và các bên khác giao tiếp trực tiếp với khán giả phương Tây hiệu quả hơn bao giờ hết.

Họ đang sử dụng các công cụ được huấn luyện chủ yếu dựa trên dữ liệu phương Tây, khiến chúng trở nên lý tưởng để tạo ra các nội dung "phù hợp về mặt văn hóa".

Đây chính là điều mà "các quốc gia độc tài muốn nhắm vào phương Tây trước đây còn thiếu".

Theo tiến sĩ Tine Munk, một chuyên gia về chiến tranh mạng tại Đại học Nottingham Trent, đặc trưng chiến thuật của Iran là "chiến tranh meme [nội dung hài hước được lan truyền rộng rãi và nhanh chóng trên mạng] phòng vệ", mà những người tạo ra nó coi là cần thiết để chống lại các luận điệu của Mỹ.

Các video của Explosive Media xuất hiện lần đầu vào đầu năm 2025 – nhưng mức độ phổ biến của chúng đã tăng vọt sau khi cuộc chiến giữa Mỹ và Iran bùng nổ.

Những đoạn clip theo phong cách Lego này cũng ngày càng trở nên chi tiết hơn, mô tả cụ thể các địa điểm tại vùng Vịnh như nhà máy điện, sân bay và các khu công nghiệp bị tên lửa Iran phá hủy hoàn toàn.

Tuy nhiên trên thực tế, hầu hết các địa điểm này chỉ chịu thiệt hại ở mức hạn chế.

Chúng cũng thường được sản xuất theo thời gian thực và xuất hiện rất nhanh ngay sau những diễn biến lớn của cuộc chiến. Thậm chí, một video về thỏa thuận ngừng bắn đã được đăng tải trước cả khi có bất kỳ thông báo chính thức nào.

Theo các quan chức tại Iran, Lebanon và các quốc gia Trung Đông khác, hàng ngàn người đã thiệt mạng tại những quốc gia này.

Cuộc xung đột hiện tại bắt đầu vào tháng 2/2026 sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran.

Sau một hồi trao đổi qua lại trong cuộc phỏng vấn của BBC, Mr Explosive cuối cùng đã thừa nhận rằng chính phủ Iran thực sự là một "khách hàng" của công ty của anh ta.

Trong các tin nhắn trên Instagram với BBC trước đó, người đàn ông này cũng từng tiết lộ rằng đơn vị của mình đã được các quan chức Iran trực tiếp đặt hàng nhiều dự án.

Trước khi cuộc chiến nổ ra trong năm nay, hàng ngàn người biểu tình đã thiệt mạng trong một cuộc đàn áp tàn bạo của chính quyền Iran.

Cơ quan Tin tức Các nhà Hoạt động Nhân quyền (Hrana) có trụ sở tại Mỹ báo cáo số người chết ít nhất là 7.000 dân thường.

Tuy nhiên, Mr Explosive vẫn bảo vệ mối quan hệ giữa đội ngũ của mình với chính phủ Iran khi nói rằng "làm việc cho tổ quốc là một vinh dự".

Anh ta bác bỏ các cuộc biểu tình rầm rộ gần đây và gọi đó là một cuộc "đảo chính" do ông Trump tài trợ.

Mr Explosive cũng phủ nhận các cáo buộc mà chúng tôi đưa ra rằng video của anh sử dụng những hình ảnh mang tính bài Do Thái.

"Video của chúng tôi không bài Do Thái; chúng tôi chống chủ nghĩa phục quốc Do Thái (anti-Zionist)," anh nói.

Để nói về lý do sử dụng hình ảnh Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đang uống máu, anh ta cho rằng những hình ảnh đó nhằm làm nổi bật "những tội ác tàn bạo mà ông ta đã gây ra".

Hầu hết người dân Iran hiện không thể truy cập internet do mạng bị cắt trên toàn quốc.

Mr Explosive tuyên bố anh ta có thể liên lạc được với BBC là nhờ sử dụng "internet dành cho nhà báo" do chính phủ Iran cung cấp.

Iran thường xuyên bị xếp hạng là một trong những quốc gia đàn áp tự do báo chí khắc nghiệt nhất trên thế giới.

Các nền tảng mạng xã hội đã và đang đóng hàng loạt tài khoản đăng tải những video phong cách Lego này, nhưng các tài khoản mới dường như lại mọc lên nhanh chóng không kém.

Theo chuyên gia Munk, đây là một hình thức ngoại giao trên internet linh hoạt, lan tỏa mạnh mẽ, và dường như sẽ còn tồn tại lâu dài.

Quan trọng hơn, bà bổ sung thêm rằng phương thức này đang "loại bỏ các bên trung gian, loại bỏ báo chí và truyền thông đại chúng, để liên tục phát tán các nội dung chế (meme)".

"Ngoại giao truyền thống không còn tồn tại ở đây. Điều đó làm mờ đi sự hiểu biết của chúng ta về những gì đang thực sự xảy ra, đồng thời làm tăng nguy cơ hiểu lầm và leo thang căng thẳng."

"Vì vậy, chúng ta đang rơi vào một trạng thái lấp lửng, vô định."