Những điều đáng chú ý về thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran

Iran và Mỹ đã nhất trí về một thỏa thuận ngừng bắn có điều kiện kéo dài hai tuần, trong đó giao thông đường thủy sẽ được phép đi qua Eo biển Hormuz.

Thỏa thuận này được đưa ra hơn một tháng sau khi Mỹ và Israel phối hợp tấn công Iran, và chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa "cả một nền văn minh sẽ diệt vong đêm nay" nếu Iran không mở lại eo biển.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, người đang làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán, nói vào sáng sớm hôm 8/4 rằng thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngay lập tức.

Dưới đây là những gì chúng tôi biết cho đến nay về thỏa thuận này.

Mỹ và Iran nói gì?

Ông Trump cho biết ông đã đồng ý "tạm ngừng ném bom và tấn công Iran trong thời hạn hai tuần" nếu Tehran đồng ý mở lại Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển quan trọng cho dầu mỏ và các mặt hàng xuất khẩu khác từ Vùng Vịnh.

Trong một bài đăng trên Truth Social, ông Trump nói rằng ông đã đồng ý với lệnh ngừng bắn tạm thời vì "chúng tôi đã đạt được và vượt qua tất cả các mục tiêu quân sự".

Điều này diễn ra sau khi ông trước đó cảnh báo rằng Mỹ có thể xóa sổ Iran "trong một đêm" và rằng "cả một nền văn minh sẽ chết đêm nay, không bao giờ có thể được phục hồi nữa" - những lời đe dọa đã bị Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres và Giáo hoàng Leo 14 lên án.

Sau đó vào hôm 8/4, ông Trump nói rằng Mỹ sẽ hợp tác chặt chẽ với Iran và "thảo luận về việc giảm thuế quan và trừng phạt".

Trên nền tảng Truth Social của mình, ông nói thêm trong một bài đăng riêng rằng "một quốc gia cung cấp vũ khí quân sự cho Iran sẽ ngay lập tức bị đánh thuế 50% đối với tất cả hàng hóa bán cho Hoa Kỳ, có hiệu lực ngay lập tức. Sẽ không có ngoại lệ hoặc miễn trừ nào."

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết quân đội Mỹ sẽ đảm bảo Iran tuân thủ lệnh ngừng bắn và ngồi vào bàn đàm phán.

Ông nói thêm rằng quân đội sẽ "ở yên tại chỗ, sẵn sàng, cảnh giác" và "sẵn sàng tái chiến bất cứ lúc nào".

Iran đã đồng ý cho phép tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz trong hai tuần, với sự điều phối của quân đội Iran.

Nước này cũng đã đưa ra kế hoạch 10 điểm, trong đó bao gồm việc chấm dứt hoàn toàn chiến tranh ở Iran, Iraq, Lebanon và Yemen; "cam kết đầy đủ" dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran; thả các khoản tiền và tài sản bị Mỹ đóng băng của Iran; và "thanh toán đầy đủ khoản bồi thường chi phí tái thiết" cho Iran.

Kế hoạch cũng nêu rõ, "Iran hoàn toàn cam kết không tìm cách sở hữu bất kỳ vũ khí hạt nhân nào".

Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Tehran tuyên bố: "Chiến thắng của Iran trên chiến trường cũng sẽ được củng cố trong các cuộc đàm phán chính trị".

Theo ông Sharif, lệnh ngừng bắn cũng sẽ có hiệu lực ở Lebanon, nơi Israel đang chiến đấu chống lại nhóm vũ trang Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Israel đã ủng hộ thỏa thuận này nhưng nói rằng "không bao gồm Lebanon", và đã nối lại các cuộc tấn công vào hôm 8/4 tại các khu vực Tyre và Nabatieh ở miền nam nước này. Thư ký báo chí của ông Trump, Karoline Leavitt, sau đó cũng nói rằng Lebanon không nằm trong thỏa thuận.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) đã thề sẽ có "phản ứng thích đáng" nếu các cuộc tấn công vào Lebanon tiếp tục.

Israel nói gì?

Còi báo động vang lên ở Israel ngay sau thông báo của ông Trump, Lực lượng Phòng vệ Israel cho biết họ đánh chặn các tên lửa phóng từ Iran.

Một vài tiếng nổ lớn được nghe thấy ở Jerusalem vào khuya 7/3.

Vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn được xác nhận, Thủ tướng Netanyahu nói: "Israel ủng hộ quyết định của Tổng thống Trump về việc đình chỉ các cuộc tấn công nhắm vào Iran trong hai tuần với điều kiện Iran ngay lập tức mở eo biển và ngừng tất cả các cuộc tấn công vào Mỹ, Israel và các quốc gia trong khu vực."

Tuyên bố nói thêm rằng "lệnh ngừng bắn không bao gồm Lebanon", nơi Israel có quân đội trên bộ.

Không rõ ông Netanyahu tham gia vào quyết định của ông Trump đến mức nào, nhưng tại một cuộc họp báo sau đó vào ngày 8/4, nhà lãnh đạo Israel cho biết lệnh ngừng bắn có hiệu lực "hoàn toàn phù hợp với Israel".

Ông nói thêm: "Chúng tôi còn nhiều mục tiêu cần hoàn thành - và chúng tôi sẽ đạt được bằng một thỏa thuận hoặc bằng cách nối lại giao tranh. Chúng tôi sẵn sàng quay trở lại chiến đấu bất cứ lúc nào cần thiết. Ngón tay của chúng tôi sẵn sàng bóp cò."

Điều gì xảy ra tiếp theo?

Pakistan, quốc gia đóng vai trò trung gian hòa giải các cuộc đàm phán, đã mời các phái đoàn gặp nhau tại thủ đô Islamabad vào ngày 10/4 "để tiếp tục đàm phán nhằm đạt được một thỏa thuận cuối cùng giải quyết mọi tranh chấp".

Bà Leavitt xác nhận các cuộc thảo luận đang diễn ra về các cuộc đàm phán trực tiếp, nhưng nói rằng "chưa có gì là cuối cùng cho đến khi được Tổng thống hoặc Nhà Trắng công bố".

Sau đó, bà thông báo rằng Phó Tổng thống Mỹ JD Vance sẽ tham dự các cuộc đàm phán, cùng với Ngoại trưởng Steve Witkoff và con rể ông Trump là Jared Kushner.

Dù dưới hình thức nào, các cuộc đàm phán cũng sẽ rất gian nan.

Các cuộc tấn công dường như vẫn tiếp diễn sau lệnh ngừng bắn, khi Kuwait sáng 8/4 thông báo về các cuộc tấn công của Iran làm hư hại các nhà máy điện và khử muối cũng như các cơ sở dầu mỏ.

"Hệ thống phòng không Kuwait đã đối phó với một làn sóng tấn công dữ dội của Iran, xử lý 28 thiết bị bay không người lái (drone) nhắm mục tiêu vào Nhà nước Kuwait", quân đội nước này tuyên bố trên X.

Mỹ và Iran dường như có lập trường trái ngược nhau về ý nghĩa của lệnh ngừng bắn này. Và Iran và Mỹ đã tổ chức hai vòng đàm phán trong năm qua. Cả hai lần đều chứng kiến ​​căng thẳng quân sự leo thang giữa lúc đàm phán.

Các nhà lãnh đạo của Pháp, Ý, Đức, Anh, Canada, Đan Mạch, Hà Lan, Tây Ban Nha và EU hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn và trong một tuyên bố chung kêu gọi "chấm dứt nhanh chóng và lâu dài" cuộc chiến.

"Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên thực hiện thỏa thuận ngừng bắn, kể cả ở Lebanon," họ nói.