Орбан мағлубияти Путинга зарбами?

Венгрияни 16 йил бошқарган Виктор Орбан устидан йирик ғалабани қўлга киритган Петер Мадяр Европа Иттифоқига аъзо 10 давлат раҳбари билан аллақачон суҳбатлашганини айтди.

Бироқ у Орбаннинг яқин ҳамкори бўлган Владимир Путинга ўзи қўнғироқ қилмаслигини, аммо Кремл раҳбари қўнғироқ қилса, у билан гаплашишини билдирди.

"Агар Владимир Путин қўнғироқ қилса, телефонни оламан", деди у.

"Менимча, бу нарса бўлмайди, аммо мабодо гаплашганимизда, тўрт йилдан кейин қотилликларни тўхтат, урушни тўхтат, деб айтган бўлардим".

Москва Венгриядаги сайловда Мадярнинг ғалабасини ҳурмат қилишини билдириб, Будапешт билан «прагматик» муносабатларни сақлаб қолишни кутaётганини айтди.

Орбан АҚШ Президенти Доналд Трампнинг ҳам асосий иттифоқчиларидан бири бўлиб келган. Трамп якшанба кунги сайловда уни қўллаб‑қувватлаган, ўтган ҳафта эса Вице‑Президент Жей Ди Вэнс икки кунлик сайловолди ташрифи билан келиб ўз қўллаб‑қувватлоқини билдириб кетган эди.

Мадяр журналистларга Трампга ҳам ўзи қўнғироқ қилмаслигини айтди, аммо агар Трамп унга қўнғироқ қилса, НАТО доирасида "мустаҳкам иттифоқчилар" эканликларидан мамнунлигини билдиришини ва уни келгуси йил октябрида Совет Иттифоқи оккупациясига қарши Венгрия қўзғолонининг 70 йиллиги тадбирига таклиф қилишини айтди.

Орбаннинг ўзинининг «Фидес» партиясидан чиққан Мадяр ҳукуматдаги коррупция ва қариндош‑уруғчиликка барҳам бериш мақсадида жамоатчиликка таянган янги ҳаракатни бошлаган эди.

Сўнгги натижаларга кўра, «Тиса» партияси парламентда 136 ўринни қўлга киритган. Бу илгари эълон қилинган 138 ўриндан кам бўлса‑да, барибир парламент ўринларининг учдан икки қисмини ташкил этувчи қулай «супер кўпчилик» ҳисобланади ва партияга конституцияни ўзгартириш имконини беради.

Мадярнинг айтишича, ҳали тахминан 400 минг овоз санаб чиқилмаган ва у партияси қолган ўринларнинг айримларини қўлга киритишидан умидвор.

Унинг таъкидлашича, венгр сайловчилари фақат ҳукумат алмашиниши учун эмас, балки "тўлиқ сиёсий тизим ўзгариши" учун овоз бердилар.

Якшанба куни сайловчилар унинг партиясини кучли қўллаб-қувватлаганидан сўнг Мадяр европалик етакчилар орасида катта қизиқиш уйғотган шахс экани яққол намоён бўлди.

"Венгрия Европани танлади", деди Европа Комиссияси раиси Урсула фон дер Ляйен. Мадяр йиғилган венгриялик ва халқаро журналистларга у аллақачон суҳбатлашган етакчилардан бири айнан фон дер Ляйен эканини айтди.

Мадяр таъкидлашича, ҳокимиятданг кетган ҳукумат нима режалаштирганидан қатъи назар, Венгрия Европага тегишли бўлиб қолади. Унинг қўшимча қилишича, Еврозонага қўшилиш ҳам мамлакат манфаатига мос. У аллақачон Полша, Австрия ва Германияга илк дипломатик ташрифларини режалаштирган бўлиб, бу мамлакатлар билан Венгриянинг яқин алоқалари борлигини алоҳида таъкидлади.

45 ёшли «Тиса» партияси етакчиси мағлуб бўлган Венгрия бош вазиридан мутлақо фарқли руҳда гапирди. Аввалги бош вазир Орбан узоқ вақт давомида Украинадаги уруш давом этаётгани учун Европани ва Украина Президенти Володимир Зеленскийни айблаб келди.

Орбаннинг сайлов кампанияси Украинада Россиянинг кенг кўламли уруши давом этишига айнан улар сабаб бўлаётганини иддао қилди. Ўтган ой у Киевга ёрдам учун мўлжалланган 90 миллиард Евролик Европа Иттифоқи кредитини блоклаган эди.

Мадяр журналистларга ҳар бир мадяр Россия билан урушда жабрланувчи томон Украина эканини яхши билишини айтди.

Унинг сўзларига кўра, бу уруш Россия нуқтаи назаридан ҳам мантиққа тўғри келмайди, чунки "ўн минглаб россияликлар ҳаётидан айрилди, ўн минглаб, ҳатто юз минглаб рус оилалари вайрон бўлди", жумладан Украинада яшаётган рус тилли аҳоли ҳам жабр кўрди.

"Бу Путин билан жуда қисқа телефон суҳбати бўлиши мумкин ва у менинг урушни тўхтатиш маслаҳатимга қулоқ қолади, деб ўйламайман", деди у.

Гарчи Орбаннинг ЕИда иттифоқчилари бор бўлса-да, у декабр саммитида илгари ўзи рози бўлган қарзга вето қўйишга уринган ягона етакчи эди.

Орбан ҳукуматининг Россия билан алоқалари янада кўпроқ текширув остига тушди, бунга Венгрия Ташқи ишлар вазири Петер Сиярто ЕИнинг ҳар санкцияга оид мажлисидан олдин ва кейин Россияга маълумот бериб турганини тан олгани бўлди.

Сизиб чиққан телефон сўзлашуви ёзувида Сиярто Россия Ташқи ишлаар вазири Сергей Лавровга "хизматингиздаман", дейди, Орбан телефон сўзлашувини тинглаш устидан тергов бошлашга фармон берган эди.

Венгрия сайлови ўзбекистонликлар муҳокамасида

"Трамп ва Путин Венгриядаги сайловларда мағлуб бўлишди", деб ёзди ТемурМалик (Файзбоғ) ўзининг Телеграм каналида.

"Венгрия бош вазири Виктор Орбан ўзининг россияпараст позицияси билан танилган. У Украинанинг Евроиттифоққа қўшилишига, шунингдек, иттифоқ томонидан Киевга 90 млрд евролик кредит ажратилишига фаол тарзда тўсқинлик қилиб келаётган эди", деб ёзди ТемурМалик.

"Сайловлар арафасида АҚШ президенти Доналд Трамп Виктор Орбанни "ўзининг энг яқин дўсти" деб атаган ва сайловда унга омад тилаган эди. Шунингдек, оммавий ахборот воситаларида Россия Венгриядаги сайловлар арафасида Виктор Орбанни қўллаб-қувватлаш кампанияси учун катта маблағ ажратгани ҳақида хабарлар пайдо бўлган", дейилади Файзбоғ каналида.

Блогер Қобил Хидиров Трамп маъмуриятининг Орбанни қўллаб-қувватлаши очиқ ва кенг қамровли бўлганини айтди.

"Вице-президент Жей Ди Вэнс Будапештга келиб, Виктор Орбаннинг тарафдорлари олдида нутқ сўзлади, Доналд Трамп эса махсус видео мурожаат йўллади", деб ёзди у.

Хидиров Венгрия халқи Орбаннинг авторитар хулқ-атворидан "чарчаган"ини билдирди.

"Европа иттифоқи лидерлари сайлов натижаларидан мамнунлигини яшириб ўтирмаяпти, чунки Виктор Орбан иттифоқнинг якдил сиёсатига қарши доимо муаммо яратиб келаётган эди. "Венгрия Европага қайтди" дейишмоқда улар", деб ёзди davletovuz Telegram каналида.

Иқтисодчи Юлий Юсупов эса Кремлнинг Европадаги "чўкмас авианосеци" ниҳоясига етганини айтди.

"Унинг партияси парламент сайловларида ҳалокатли мағлубиятга учради. Ҳатто мухолифат конституциявий кўпчиликни қўлга киритиб, бутун сиёсий тизимни қайта шакллантириши ҳам мумкин деган тахмин бор. Орбаннинг Украинaга қарши риторикаси ва Путиннинг энг яқин дўсти Трамп томонидан уни қўллаб-қувватлаб олиб борилган ташвиқот 'авианосец' га фақат зарар келтирди ва мухолифат учун овозлар сонини оширди", деб ёзди Юлий Юсупов Telegramʼда.