Эрон ва АҚШ ўртасида 2 ҳафталик шартли оташкесим. Ҳўрмуз бўғози очилиши шарти билан

АҚШ президенти Доналд Трамп Ҳўрмуз бўғози кемалар қатнови учун очилиши шарти билан 2 ҳафталик оташкесим эълон қилди.

Эрон Ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчининг айтишича, "агарда Эронга қарши ҳужумлар тўхтатилса" Эрон оташкесимга рози бўлади.

Исроил оташкесимни қўллаши, аммо бунга Ливан дохил эмаслигини билдирган.

Оташкесим ҳақидаги эълон президент Трамп томонидан душанба куни тунга қадар берилган муҳлат тугашидан аввал қилинган. Акс ҳолда АҚШ президенти "бутун бошли тамаддун йўқ қилиниши" билан пўписа қилганди.

Икки томон ўртасида воситачилик қилаётган Покистон томонларни жума куни Исломободга музокаралар учун даъват қилган.

Эроннинг оташкесим шартлари

Эрон давлат матбуоти Эрон оташкесимга рози бўлиши учун қуйидаги шартларни илгари сурганини маълум қилган:

1. Ироқ, Ливан ва Яманга ҳам ҳужумларни тўхтатиш

2. Эронга қарши урушни тўлиқ ва мутлақо муддатларсиз тўхтатиш

3. Бутун минтақа бўйлаб ҳар қандай можарога чек қўйиш

4. Ҳўрмуз бўғозини очиш

5. Ҳўрмуз бўғози орқали кемалар қатнови эркинлиги ва хавфсизлигини таъминловчи протоколларни ишлаб чиқиш

6. Эрондаги вайронагарчиликларни қайта қуриш учун тўлиқ товон тўлаш

7. Эронга қарши жазо чораларини бекор қилишга содиқлик

8. АҚШ томонидан музлатилган маблағларни озод қилиш

9. Эрон ҳар қандай ядро қуролига эга бўлиш ҳаракатларини амалга оширмайди

10. Бу шартларга келишилган ҳолатда оташкесим ҳамма жабҳаларда кучга киради.

Трамп учун урушдан чиқишнинг қимматга тушадиган йўли

Вашингтогн вақти билан соат 18:32 да АҚШ президенти Доналд Трамп ўзининг Ижтимоий тармоқдаги саҳифасида Эрон билан музокараларга йўл очиш учун 2 ҳафталик оташкесим ҳақида келишувга эришилганлигини маълум қилди.

Соат 20.00 га қадар келишувга эришилмаса Эрон энергия ва транспорт инфратузилмалари ер билан яксон қилиниши ҳақида айтилган муҳлат яқинлашиб келмоқда эди.

Бу келишув жаноб Трампга ё урушни кучайтириш ё ўз обрўсига путур етказиб, айтган сўзидан ортга чекиниш каби ўта мушкул танловдан бир қадар тин олишга имкон яратади.

Лекин бу тин олиш муваққат бўлиши мумкинлиги эҳтимоли ҳам бор.

Эндиликда Эрон ва АҚШ доимий келишувга эришиш йўлида 2 ҳафталик музокараларни ўтказишлари назарда тутилган.

Музокаралар қийин ўтиши башорат қилинмоқда.

Аммо оташкесим ҳақидаги келишувдан сўнг жаҳон бозорларида нефт нархи 100 доллардан камроққа тушди ва бу хушбинлик белгиси сифатида кўрилмоқда.

Америка обрўсига етказилган зарар

Жаноб Трампнинг "бутун бошли цивилизация ер юзидан йўқ қилинади" деган пўписаси оташкесимга не қадар туртки берганини айтиш қийин, аммо АҚШ президентининг ундан 2 кун аввал ҳаммани ҳайрат ва даҳшатга солган сўкиниш сўзлари билан қилган изҳоротлари АҚШ раҳбарияти тарихида мисли кўрилмагандир.

Ҳозирда эришилган 2 ҳафталик муваққат оташкесим доимий тинчликка олиб келмаса ҳам Эрон уруши бутун жаҳоннинг АҚШга нуқтаи назарини ўзгартириб юборди.

Бир вақтлар жаҳон бўйлаб барқарорлик пойдевори сифатида кўрилган АҚШ ҳозирда халқаро тартиб асосларини хатар остига қўймоқда.

Дастлаб ички сиёсатдаги анъана ва қабул қилинган нормаларни бузган президент ҳозирда халқаро саҳнада ҳам шундай йўл тутмоқда.

Демократлар партияси президент Трампни қаттиқ танқид қилиб, "мамлакатни бошқариш учун лаёқатли эмас" деган даъвони ҳам қилишди.