Mwanamke aliyetandikwa viboko na Taliban: 'Nilimchapa viboko 39 kwa sababu ya uhusiano wa kimapenzi'

TAHADHARI: Baadhi ya maelezo katika taarifa hii yanaweza kuwasikitisha baadhi ya wasomaji.

"Waliponifikisha mbele ya mahakama ya rufaa, walinifunga mikono na kunifunika uso. Walinichapa viboko 39 mbele ya watu wote waliokuwepo. Walivihesabu wenyewe; kwenye karatasi iliyoandikwa kosa langu, waliandika pia idadi ya viboko."

Hayo ni maneno ya Manizha (tumebana jina lake halisi kwa ajili ya kulinda usalama wake). Manizha ni mmoja wa wanawake wawili waliozungumza na BBC kuhusu uzoefu wao wa kuchapwa viboko na maafisa wa Taliban kwa makosa mbalimbali.

BBC ilipata fursa ya kuzungumza na wanawake wawili kati ya wengi waliohukumiwa vifungo vya jela na mahakama za serikali ya Taliban katika kipindi cha miaka mitano iliyopita na kutekelezewa hukumu hizo.

Manizha ni mwanamke mwenye umri wa miaka 26 anayeishi katika wilaya ya mbali nchini Afghanistan. Kwa sababu za kiusalama, ripoti hii haitoi maelezo mahususi kuhusu maisha, maeneo, na hali ya familia ya wanawake hawa wawili.

Binti huyo anasimulia wakati ambapo maafisa wa serikali ya Taliban walipomkamata yeye na rafiki yake: "Nilikuwa na uhusiano na mtu fulani na tulikuwa tukichumbiana kwa ajili ya yeye kunioa lakini kwa bahati mbaya tulikamatwa. Sijui ni jinsi gani Taliban waligundua hilo, au nani alitoa taarifa hiyo kutuhusu. Tulikuwa ndani ya gari wakati watu wawili kutoka makao makuu ya polisi walipokuja na kuuliza: 'Mnafanya nini? Uhusiano wenu ni upi? Na mnaenda wapi?'"

Serikali ya Taliban imeanza tena waziwazi kutumia adhabu ya kuwatandika watuhumiwa viboko tangu iliporejea madarakani mwezi Agosti 2021.

Mnamo Novemba 2022, kiongozi wa serikali ya Taliban, Haibatullah Akhundzada, aliwaagiza majaji kutekeleza adhabu za "hadd na qisas" kwa makosa fulani; adhabu ambazo zinaweza kujumuisha kukatwa viungo vya mwili na hata kupigwa mawe hadharani.

Agizo hili lilitolewa tarehe 13 Novemba 2022, na mara tu baada ya hapo, idadi ya adhabu zinazotolewa hadharani iliongezeka kwa kiasi kikubwa.

Siku tano baada ya agizo hilo kutolewa, tarehe 19 Novemba 2022, serikali ya Taliban ilitekeleza adhabu rasmi kwa watu 19 mkoani Takhar—wakiwemo wanawake 9—kwa mara ya kwanza, kwa makosa ya wizi, uzinzi, na kutoroka nyumbani. Kila mmoja wao alichapwa viboko 39.

Mahakama ya Juu ya serikali ya Taliban pia ilithibitisha hili katika taarifa yake. Wanaume wawili—mmoja katika mkoa wa kusini-magharibi wa Farah na mwingine katika mkoa wa mashariki wa Laghman—wamehukumiwa na kunyongwa.

Shaima - ( jina ambalo si lake halisi), ni mwanamke kutoka mashariki mwa Afghanistan, alizungumza na waandishi wa BBC akiwa analiana kuwaambia kwamba vikosi vya usalama vya Taliban vilimpiga vibaya na kung'oa nywele zake kabla ya kesi yake.

Alisema, "Waliniletea karatasi ili nikubali na kukiri kuwa: 'Ndiyo, mimi ni mwanamke aliyeacha dini, nina urafiki na makafiri, na nimezungumza na mwanamume ambaye si *mahram* (ambaye si wa familia ya karibu anayeruhusiwa kisheria ya Kiislamu kuwa naye faraghani).'"

Aliongeza: "Ilikuwa siku ya Ijumaa mwendo saa nane unusu mchana nilipompiga mara 39. Alikuwa akipiga kelele na kusema kwa sauti ya juu ; 'Allahu Akbar' (Mungu ni Mkuu) kila nilipompiga. Nilimpiga kwa nguvu kiasi kwamba kichwa changu kilipoteza nguvu na kugonga ardhi. Baada ya mapumziko ya dakika 10 au 15, walishauriana wao kwa wao kisha wakarudi na kumpiga mara 21 zaidi."

Aliiambia BBC kwamba wakazi wapatao 200 wa eneo hilo, wakiwemo wanaume, vijana na watoto, walikuwa wamekusanyika kushuhudia utekelezaji wa adhabu yake.

Anasema, "Baada ya hukumu kukamilika, wazee kadhaa wa eneo hilo walikuja na kuniambia nisirudie kufanya hivyo tena na niondoke."

Manizha, ambaye sasa anaishi kijijini kwao, anasema kuwa baada ya tukio hilo, mtazamo wa watu wanaomzunguka na hata baadhi ya ndugu zake ulibadilika, na akawa kama "doa" au mtu mwenye sifa mbaya katika jamii.

Akizungumzia kichapo alichokipata na hali ilivyokuwa katika siku zilizofuata baada ya kutoka gerezani, Manizha anasema: "Nilipitia hali ngumu gerezani ambayo sijawahi hata kumwambia mama yangu. Nilidhalilishwa sana. Nilipoachiwa huru, walitulazimisha kuahidi kwamba hatutawahi kusema kuwa tuliwahi kuwa wafungwa."

Aliendelea huku sauti yake ikiwa na huzuni na machozi: "Sikuwa na hamu tena ya kuendelea kuishi. Nilijiambia kuwa nikitoka gerezani, jambo la kwanza nitakalofanya ni kujiua. Tabia za marafiki zangu zilibadilika kunihusu na sikuweza hata kufikiria kuhusu ndoa."

"Walikuwa wakifunga mikono yetu usiku," Manizha anaongeza. "Sikuwajua walikuwa nani, kama walikuwa wazee au vijana, lakini walikuwa wakija chumbani kwetu."

Alikaa kimya kwa muda kisha akasema kwa sauti inayotetemeka: "Samahani, kuna mambo ambayo siwezi kuyaelezea."

Kulingana naye, alichokipitia na kushuhudia gereza kiliathiri sana afya yake ya mwili na akili: "Baada ya kuachiwa gerezani, nilipoteza sehemu kubwa ya kumbukumbu yangu. Nilikuwa nimesoma chuo kikuu kwa miaka minne, lakini nilikuwa nimesahau kila kitu. Nilipoteza hamu ya kula, nilikuwa nikesha hadi alfajiri na kujaribu kulala mchana. Sikuwa na matumaini ya kuishi. Mama yangu pekee ndiye aliyekuwa nami na kunishika mkono."

Sheema pia anasema kuwa athari za kisaikolojia za adhabu aliyopokea bado zinaonekana katika maisha yake: "Baada ya tukio hilo, kila ninapowaona watu wawili wakizungumza, nahisi wananiangazia mimi katika mazungumzo yao."

Anasema kuwa makovu yatokanayo na vipigo mwilini mwake yalibaki kwa miezi kadhaa: "Bado nina makovu kwenye bega langu la kushoto. Sikuweza kulalia bega hilo kwa miezi kadhaa. Nilidhani mfupa wa bega langu ulikuwa umevunjika. Alinipiga kofi kiasi cha kuacha alama za vidole usoni mwangu kote." Kulingana na Sheema, tukio hilo limeacha athari kubwa si kwa maisha yake tu, bali pia kwa watoto wake: "Binti yangu mkubwa bado huamka usiku. Huota ndoto kwamba napigwa au kuuawa. Uchungu wa kuwaona watoto wangu wakiwa na hofu si mdogo kuliko ule uchungu wa siku zile."

Ikumbukwe kuwa maafisa wa serikali ya Taliban wamekuwa wakikanusha vikali madai ya kuwepo kwa vitendo vya unyanyasaji dhidi ya wafungwa wanawake, na kusisitiza kuwa watuhumiwa hutendewa kwa mujibu wa sheria za Kiislamu.

Hapo awali, katika mahojiano na BBC, msemaji wa serikali ya Taliban, Zabihullah Mujahid, alisema kuwa magereza ya wanawake nchini Afghanistan husimamiwa na kuendeshwa na wanawake pekee.

Alisema: "Tunawahakikishia kuwa hakuna vitendo vya kupigwa au kudhalilishwa katika magereza yote nchini Afghanistan, na wafungwa hutendewa kwa njia ya Kiislamu na ya kibinadamu."

Matokeo ya uchunguzi wa BBC yanaonyesha kuwa kuanzia Novemba 2022 hadi Agosti 15, 2023—kipindi ambacho serikali ya Taliban nchini Afghanistan ilitangaza rasmi kurejelewa kwa adhabu za mauaji hadharani na Mahakama ya Juu kuanza kutoa taarifa rasmi kuhusu hatua hiyo—jumla ya watu 346 waliuawa.

Idadi ya mauaji ya hadharani iliongezeka kwa kiasi kikubwa baada ya tarehe 13 Novemba 2022. Hii ilikuwa wakati kiongozi wa Taliban, Haibatullah Akhundzada, alipozielekeza taasisi zake za mahakama kupitia upya kwa "umakini" kesi za watuhumiwa na kutumia sheria ya Sharia dhidi yao.

Katika kesi hizo zote, adhabu ya viboko ilikuwa sehemu ya hukumu, na baadhi ya watu pia walihukumiwa kifungo cha jela.

Kulingana na takwimu zilizochapishwa na Mahakama ya Juu ya Taliban, angalau watu 241—wanaume 210 na wanawake 31—waliuawa hadharani kwa makosa mbalimbali mwaka wa 2024.

Idadi hiyo iliongezeka mwaka wa 2025 na kufikia watu 395, wakiwemo wanaume 317 na wanawake 78.

Mwaka wa 2026, Mahakama ya Juu ya serikali ya Taliban iliendelea kuchapisha ripoti kuhusu hukumu hizo hadi tarehe 22 Aprili, lakini baada ya hapo, uchapishaji wa ripoti hizo ulisimama. Kulingana na takwimu zilizopo, kufikia wakati huo angalau watu 214 walikuwa wameuawa, wakiwemo wanaume 184 na wanawake 30.

Hata hivyo, si kesi zote za mauaji ya hadharani zinazorekodiwa au kuchapishwa kwenye tovuti au majarida ya Mahakama ya Juu ya serikali ya Taliban; jambo hili linaweza kumaanisha kuwa idadi halisi ya adhabu za viboko na mateso ya kimwili hadharani ni kubwa kuliko ile iliyoainishwa katika takwimu rasmi.