آیا حماس درگیر رقابتی فزاینده میان دو جریان اصلی خود شده است؟

یک روزنامه فرامنطقه‌ای عربی از آنچه «شکاف‌های عمیق» در ساختار تشکیلاتی حماس و «کشمکش بر سر قدرت» میان دو جریان رقیب در این گروه توصیف کرده، سخن گفته است.

روزنامه «العرب» در گزارشی در ۲۹ سپتامبر نوشت که حماس با شکاف‌های داخلی فزاینده‌ای روبه‌رو است. بر اساس این گزارش، دو جناح اصلی در درون این گروه شکل گرفته‌اند؛ یکی به رهبری خلیل الحیه، رئیس دفتر سیاسی حماس، و دیگری به رهبری خالد مشعل، رئیس پیشین این دفتر.

خلیل الحیه جانشین یحیی سنوار شد و به گفته ناظران، انتخاب او نشان‌دهنده تداوم نفوذ رهبران ساکن غزه در ساختار سازمانی حماس است.

خلیل الحیه نسبت به خالد مشعل رابطه نزدیک‌تری با تهران دارد؛ او پیش از کشته شدن اسماعیل هنیه به همراه او در مراسم تحلیف رئیس‌جمهور ایران شرکت کرد، در حالی که مشعل در این مراسم غایب بود.

روزنامه العرب همچنین گزارش داده است که حماس با فشارهای فزاینده سیاسی و مالی روبه‌رو است.

در گزارشی که ۲۹ سپتامبر در روزنامه «العرب» با عنوان «کشمکش جناح‌های حماس بار دیگر بر فراز ویرانه‌های غزه شعله‌ور می‌شود» منتشر شد، حمید قرمان، روزنامه‌نگار فلسطینی مستقر در امان، از وجود دو اردوگاه رقیب در درون حماس سخن گفت؛ یکی به رهبری خلیل الحیه، رئیس دفتر سیاسی این گروه، و دیگری به رهبری خالد مشعل، رئیس پیشین دفتر سیاسی حماس.

حمید قرمان اردوگاه الحیه را «کاملاً همسو با محور ایران» توصیف کرده و در مقابل، جناح مشعل را جریانی معرفی کرده است که «ظاهراً بی‌نتیجه» در تلاش برای تقویت روابط با محافل نزدیک به اخوان‌المسلمین مستقر در ترکیه است تا به گفته او «آنچه از نفوذ سیاسی‌اش باقی مانده» را حفظ کند.

قرمان گفته است این «فرسایش داخلی» نتیجه‌ای اجتناب‌ناپذیر از حملات حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ است.

او افزوده است که این حملات که با نام «طوفان الاقصی» شناخته می‌شوند، «غزه را ویران کردند و به انزوای بیشتر مسئله فلسطین انجامیدند.»

او همچنین مدعی شده است که این اختلاف‌ها در جریان انتخابات داخلی حماس نیز آشکار شده بود و به پیچیدگی‌هایی در روند انتخاب رهبر این گروه در غزه انجامید؛ موضوعی که در نهایت باعث به تعویق افتادن دور دوم رای‌گیری شد.

«انزوای سیاسی و مالی»

حمید قرمان علاوه بر اختلافات داخلی، معتقد است حماس با آنچه از آن به عنوان «انزوای سیاسی و مالی کم‌سابقه» یاد کرد، روبه‌رو است.

او گفت: «حماس پس از مجموعه‌ای از اقدامات قطر که به منزله عقب‌نشینی آشکار از حمایت مالی و پشتیبانی سیاسی بود، یکی پس از دیگری متحدان سنتی خود را از دست داده است.»

این روزنامه‌نگار همچنین مدعی شد که «این فلج مالی، این جنبش را با بحرانی وجودی روبه‌رو کرده است.»

این مقاله چند روز پس از آن منتشر شد که قطر گزارشی در نشریه نیویورکر را که مدعی شده بود دوحه منابع مالی در اختیار حماس قرار داده است، رد کرد.

دفتر رسانه‌های بین‌المللی قطر در بیانیه‌ای در ۲۱ سپتامبر اعلام کرد که این ادعاها بر پایه «اطلاعات جعلی و ساختگی» مطرح شده‌اند.

وب‌سایت اسرائیلی «وای‌نت» اخیرا به نقل از آنچه اسناد اطلاعاتی و شهادت‌ها توصیف کرد، گزارش داد که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، از سال ۲۰۱۹ بارها از سوی شاباک، سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل و مقام‌های مصری هشدار دریافت کرده بود که منابع مالی قطر به شاخه نظامی حماس می‌رسد.