آیا تنسی نخستین زن را پس از ۲۰۰ سال اعدام می‌کند؟

اشلی سلرز اوایل این هفته آخرین پیام را از دوستش، کریستا پایک، دریافت کرد؛ پیامی که پایک از سلول خود در بخش محکومان به اعدام فرستاده بود، در حالی که در انتظار اجرای حکم اعدام با تزریق مواد کشنده در ایالت تنسی آمریکا است.

پایک به سلرز گفته است که نمی‌خواهد هیچ‌یک از عزیزانش روز چهارشنبه، زمانی که حکم اعدامش اجرا می‌شود، در آنجا حضور داشته باشند.

سلرز می‌گوید: «او نمی‌خواهد ما شاهد آن صحنه باشیم.»

سلرز می‌گوید برایش دشوار است زنی را که همیشه او را مهربان و حامی دیگران دیده، با فردی که ۳۱ سال پیش مرتکب جنایتی هولناک شد، یکی بداند.

پایک که اکنون ۵۰ سال دارد، هنگام وقوع این جنایت ۱۸ ساله بود. او و دوست‌پسر وقتش، تداریل شیپ، کالین اسلمر ۱۹ ساله را که در یک مرکز آموزش شغلی برای نوجوانان دارای مشکلات رفتاری با او آشنا شده بودند، مورد ضرب‌وجرح قرار دادند، شکنجه کردند و به قتل رساندند.

این قتل در سال ۱۹۹۵ در ناکسویلِ تنسی جنجال رسانه‌ای گسترده‌ای به پا کرد؛ زمانی که جسد کالین در حالی پیدا شد که یک ستاره پنچ پر، نمادی مرتبط با آیین‌های شیطان‌پرستی، روی سینه‌اش حک شده بود.

پایک کالین را متهم کرده بود که به او توهین کرده و می‌خواسته دوست‌پسرش را از او بگیرد. دو نفر دیگر از ساکنان اردوگاه بعدها شهادت دادند که پایک پیش و پس از قتل درباره آن لاف زده و تکه‌ای از جمجمه کالین را به آن‌ها نشان داده بود.

یک سال بعد، او به اعدام محکوم شد، در حالی که شیپ که در زمان وقوع قتل ۱۷ سال داشت، به حبس ابد با امکان درخواست آزادی مشروط محکوم شد.

اکنون و پس از سال‌ها ناکامی در فرجام‌خواهی، زمان اجرای حکم اعدام پایک برای روز چهارشنبه تعیین شده است. اگر این حکم اجرا شود، او نخستین زنی خواهد بود که در بیش از ۲۰۰ سال گذشته در ایالت تنسی اعدام می‌شود. از دهه ۱۹۷۰ تاکنون نیز تنها ۱۸ زن در آمریکا اعدام شده‌اند، در حالی که شمار مردانی که در همین دوره اعدام شده‌اند به یک هزار و ۶۶۳ نفر می‌رسد.

مادر کالین گفته است که خواهان اجرای حکم اعدام پایک است تا دخترش «سرانجام بتواند در آرامش بیارامد».

اما وکلای پایک که درخواست عفو ۲۲۶ صفحه‌ای ارائه کرده‌اند، همچنان امیدوارند در آخرین لحظات اجرای حکم متوقف شود. کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل نیز خواستار توقف اعدام او شده‌اند.

پایک سابقه‌ای مستند از آزار جنسی در دوران کودکی، رها شدن از سوی خانواده و بی‌توجهی و غفلت را در پرونده خود دارد. وکلای او معتقدند اگر امروز، در حالی که یک نوجوان بود، به جرم مشابهی محکوم می‌شد، حکم اعدام برایش صادر نمی‌شد.

در سال‌های پس از صدور حکم، تیم دفاعی او جزئیات بیشتری از دوران کودکی‌اش را کشف کرده‌اند که به گفته آن‌ها، هیات منصفه هرگز فرصتی برای بررسی آن‌ها نداشته است.

ساندرا بابکاک، استاد حقوق و پژوهشگر حوزه زنان و مجازات اعدام در دانشکده حقوق کرنل که در پرونده دفاع از پایک همکاری داشته است، می‌گوید: «باورکردنی نیست که هیچ‌یک از سوابق مربوط به آزار و تجاوزی را که بر او رفته بود، مطرح نکردند؛ آن هم در حالی که از آن‌ها اطلاع داشتند.»

او می‌افزاید: «پرونده او به‌طور منحصربه‌فردی قابل توجه است؛ نه فقط به دلیل سابقه تقریبا غیرقابل درک خشونت جنسی که متحمل شده، بلکه به خاطر ترکیب آن با سن کم و بیماری روانی‌اش.»

در سال ۱۹۹۵، دایانا مک‌کوی، روان‌شناس قانونی، از سوی تیم دفاعی پایک استخدام شد و به این نتیجه رسید که او از سوی هر دو والد خود به‌شدت مورد بی‌توجهی و غفلت قرار گرفته است. گزارش مک‌کوی نشان می‌داد که پایک از سوی چند تن از همسران و دوست‌پسران مادرش مورد آزار جسمی و جنسی قرار گرفته و چندین بار نیز مورد تجاوز قرار گرفته است؛ یک بار در ۱۱ سالگی و بار دیگر در ۱۷ سالگی. بعدها مشخص شد که او در خردسالی نیز بارها از سوی دوست‌پسر مادربزرگش مورد تجاوز قرار گرفته بود. مک‌کوی گفت مادر پایک ادعای او درباره این تجاوزها را باور نداشت.

اما وکیل مدافع پایک در زمان محاکمه، مک‌کوی را برای ادای شهادت به دادگاه فرا نخواند و بسیاری از شاهدانی را که او توصیه کرده بود نیز احضار نکرد. این جزئیات بیش از یک دهه بعد، در جریان یکی از جلسات بازبینی پرونده آشکار شد؛ زمانی که تیم جدید وکلای پایک مدعی شدند او از حق برخورداری از دفاع موثر حقوقی محروم بوده است. با این حال، قاضی این ادعا را نپذیرفت.

در سال ۲۰۲۱، برای پایک در زندان اختلال دوقطبی تشخیص داده شد و از آن زمان تحت درمان دارویی قرار دارد.

بعدتر، بثانی برند، روان‌شناس قانونی دیگری که از سوی تیم دفاعی پایک به کار گرفته شد و در سال ۲۰۲۳ او را ارزیابی کرد، گفت پرونده پایک بسیار نادر است، زیرا او از سوی افراد بسیاری که می‌بایست از او محافظت می‌کردند مورد آزار قرار گرفته است.

او گفت: «دوران کودکی او سرشار از آزار جسمی، جنسی و عاطفی بود. او از سوی چندین مرد مورد سوءاستفاده جنسی قرار گرفت؛ سوءاستفاده‌هایی که پیش از رسیدن به سن مدرسه آغاز شده بود.»

برند می‌گوید پایک به دلیل اختلال دوقطبی، دوره‌های شیدایی درمان‌نشده را تجربه می‌کرد و همچنین از اختلال استرس پس از سانحه درمان‌نشده رنج می‌برد.

او گفت: «مجموع این عوامل بدون تردید بر احساسی که نسبت به تهدیدآمیز بودن دختری که در نهایت او را کشت تاثیر گذاشت و همچنین بر ناتوانی او در کنترل احساساتش در آن موقعیت اثرگذار بود.»

بابکاک نیز می‌گوید: «اگر اجازه دهند او اعدام شود، پیامی که از آن دریافت می‌کنیم این است که مجازات اعدام در این کشور عملا یک شوخی است. این مجازات برای بدترین مجرمان به کار نمی‌رود، بلکه نصیب کسانی می‌شود که ضعیف‌ترین دفاع حقوقی را دریافت کرده‌اند و بیش از همه آسیب‌دیده و آسیب‌پذیر بوده‌اند.»

«او باید تاوان کارش را بدهد»

سال گذشته، دیوان عالی تنسی حکم داد که پایک نتوانسته است شرایطی را اثبات کند که کاهش مجازاتش را توجیه کند. روند فرجام‌خواهی او به پایان رسیده بود و تاریخ اجرای حکم اعدامش تعیین شد.

پیش‌تر نیز یک دادگاه استیناف فدرال حکم داده بود که اعضای هیات منصفه در جریان محاکمه، از طریق شهادت مادر، پدر و عمه پایک، درباره دوران کودکی دشوار او آگاهی یافته بودند. این دادگاه همچنین اعلام کرد شواهد تازه درباره اختلال دوقطبی، اختلال استرس پس از سانحه و آسیب مغزی او، عمدتا تکرار همان مطالبی است که هیات منصفه پیش‌تر شنیده بود و تغییری در رای نهایی ایجاد نمی‌کرد.

این اختلاف نظرها تا حدی یادآور پرونده پرسر و صدای لیزا مونتگمری است؛ زنی که وکلایش نیز استدلال می‌کردند او قربانی آزار و دارای بیماری روانی است و شایسته بخشش و تخفیف مجازات است.

اما تلاش‌های حقوقی مونتگمری نیز به کاهش مجازات او منجر نشد و او در سال ۲۰۲۱ در ایالت ایندیانا با تزریق مواد کشنده اعدام شد.

اگر بیل لی، فرماندار تنسی، حکم عفو صادر نکند، پایک روز ۳۰ سپتامبر اعدام خواهد شد. بعید است چنین تصمیمی زودتر از آخرین لحظات گرفته شود و لی نیز تاکنون در هیچ پرونده اعدامی از اختیار عفو استفاده نکرده است.

دیوان عالی تنسی نیز این هفته درخواست پایک برای توقف اجرای حکم را رد کرد. وکلای او گفته‌اند در حال بررسی گام‌های بعدی هستند.

پایک خواسته است در روز اعدام، تمام اعضای تیم حاضر زن باشند. او می‌گوید مهار شدن توسط گروهی از مردان، آسیب‌های روانی گذشته‌اش را تشدید خواهد کرد. ایالت تنسی اعلام کرده است که قصد دارد نگهبانان زن، پایک را به زندانی که قرار است در آن اعدام شود منتقل کنند، اما این موضوع را تضمین نکرده است.

می مارتینز، مادر کالین، از اجرای حکم اعدام کریستا حمایت می‌کند.

او در سال ۲۰۲۱ به شبکه تلویزیونی WBIR در ناکسویل گفت: «او مرتکب این جنایت شد. به نظر من باید تاوانش را بدهد.» مارتینز این هفته نیز به بی‌بی‌سی گفت همچنان بر همین نظر استوار است.

او در گفت‌وگو با WBIR گفته بود پایک باید پیش از مرگ رنج بکشد.

مارتینز گفت: «اگر او همان دردی را احساس کند که کالین تحمل کرد، من احساس بهتری خواهم داشت.»

او افزود: «قلبم هر روز می‌شکند، چون مدام آن ماجرا را دوباره و دوباره در ذهنم مرور می‌کنم. دیگر توانش را ندارم و می‌خواهم این اتفاق پیش از مرگ خودم رخ دهد.»

او گفت: «روزی نیست که به کالین، به نحوه مرگش و به رنجی که کشید فکر نکنم. فقط می‌خواهم کار کریستا تمام شود تا این ماجرا برای من پایان یابد و دخترم سرانجام بتواند در آرامش بیارامد.»

ائتلاف عدالت، یک گروه مدافع حقوق قربانیان، برای کمک به مارتینز جهت سفر به تنسی و حضور در زمان اجرای حکم اعدام، کمک مالی جمع‌آوری کرده است.

رابرت بریسول، مدیر اجرایی این گروه، گفت این مجازات را هیات منصفه‌ای متشکل از همتایان پایک تعیین کرده‌اند و این همان چیزی است که خانواده کالین خواهان آن هستند.

او گفت: «ما در کنار خانواده می‌ایستیم و معتقدیم که اعدام او باید در ۳۰ سپتامبر اجرا شود.»

اشلی سلرز با دو باور به ظاهر متعارض دست‌وپنجه نرم می‌کند: این‌که مادر کالین حق دارد احساس کند عدالت اجرا شده و این‌که هر فردی، از جمله دوستش کریستا، شایسته فرصتی برای جبران و بازسازی زندگی خود است.

سلرز می‌گوید: «وقتی به این فکر می‌کنم که چطور می‌توان تصویری را که در تلویزیون می‌بینید یا آن فاجعه هولناک را که برای کالین رخ داد با هم سازگار کرد، تنها توضیحی که برایم معنا دارد به سلامت روان، آسیب‌های روحی و شیوه‌ای مربوط می‌شود که آدم‌ها در لحظه و هنگامی که از حمایت‌های لازم برخوردار نیستند، با مسائل کنار می‌آیند.»

او افزود: «این اتفاق‌های وحشتناک در دوران کودکی و نوجوانی برای فرد رخ می‌دهد، آن آسیب‌ها در درونش باقی می‌ماند و در جامعه ما ادامه پیدا می‌کند و بعد به فرد دیگری آسیب می‌رساند.»

سلرز زمانی که به دلیل مشارکت در یک سرقت منجر به قتل، دوران محکومیت ۲۵ ساله خود را در زندان می‌گذراند، با پایک آشنا شد. آن‌ها در بخش امنیتی زندان از طریق دریچه‌های غذارسانی روی در سلول‌هایشان با یکدیگر صحبت می‌کردند. سلرز اکنون در زمینه اصلاح نظام قضایی و حمایت از قربانیان جرم فعالیت می‌کند.

او می‌گوید: «مردم می‌خواهند بدانند زندگی هر انسانی ارزشمند است، درست است؟ می‌خواهند بدانند زندگی کالین هم ارزشمند بوده است.»

او در پایان می‌گوید: «فکر می‌کنم کریستا در این لحظه بیش از آن‌که برای زنده ماندن مبارزه کند، تلاش می‌کند ثابت کند زندگی‌اش ارزش داشته است.»