پیمان ابراهیم که ترامپ امضای آن را شرطی برای صلح با ایران میداند چیست؟
منبع تصویر، Anadolu via Getty Images
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، از «همه کشورها» خواسته است «فورا توافقهای ابراهیم را امضا کنند»؛ اقدامی که ممکن است بهعنوان یکی از شروط دستیابی به توافق صلح با ایران مطرح شود.
توافقنامه ابراهیم مجموعهای از توافقها برای عادیسازی روابط دیپلماتیک میان اسرائیل و چند کشور عربی است که در سال ۲۰۲۰ و در دوره نخست ریاستجمهوری آقای ترامپ امضا شد.
دونالد ترامپ در پیامی در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «من بهطور الزامی درخواست میکنم که همه کشورها فورا توافقنامه ابراهیم را امضا کنند و اگر ایران توافق خود را با من، بهعنوان رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا امضا کند، باعث افتخار خواهد بود که آنها نیز بخشی از این ائتلاف بینظیر جهانی باشند.»
این پیام پس از تماس تلفنی آقای ترامپ با رهبران عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، پاکستان، ترکیه، اردن، بحرین و مصر منتشر شد.
برخی از این کشورها پیشتر این توافق را امضا کردهاند.
تا این لحظه، تنها کشوری که بهصورت علنی واکنش نشان داده، پاکستان بوده است که این پیشنهاد را رد کرده است.
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، گفت که کشورش به هیچ توافقی که با «ایدئولوژیهای بنیادین» پاکستان در تضاد باشد، نخواهد پیوست و افزود که «نمیتوان به اسرائیل اعتماد کرد.»
موضوع تشکیل کشور مستقل فلسطینی و راه حل دو کشوری، در طول تاریخ یکی از نقاط اختلاف میان کشورهای دارای اکثریت مسلمان از یک سو و آمریکا و اسرائیل از سوی دیگر بوده است. حمله نظامی اسرائیل به غزه روابط دیپلماتیک را بیش از پیش پیچیده کرده است.
بر اساس اعلام وزارت بهداشت غزه، از آغاز کارزار نظامی اسرائیل در غزه تاکنون بیش از ۷۲ هزار و ۳۰۰ نفر کشته شدهاند.
جنگ غزه پس از حمله تحت رهبری حماس به جنوب اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز شد. حملهای که در آن حدود یکهزار و ۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر دیگر گروگان گرفته شدند.
پیمان ابراهیم چیست؟
منبع تصویر، EPA
گزیدهای از مهمترین خبرها، گزارشهای میدانی و گفتوگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.
اینجا مشترک شوید
پایان % title %
در سال ۲۰۲۰، آمریکا مجموعهای از توافقها را برای برقراری روابط رسمی دیپلماتیک میان اسرائیل و چهار کشور میانجیگری کرد: بحرین، مراکش، سودان و امارات متحده عربی. اسرائیل سالها با انزوای منطقهای روبهرو بود.
این طرح ابتدا از سوی امارات متحده عربی و بحرین در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ امضا شد. این توافق به افزایش گردشگری، تجارت و همکاریهای امنیتی بیشتر کمک کرد.
بعدها مراکش و سودان نیز در قالب توافقهای جداگانهای که در سالهای ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ امضا شد، به آن پیوستند و اخیرا نیز قزاقستان در سال ۲۰۲۵ به این روند ملحق شد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در سال ۲۰۲۰ این طرح را «فرصت قرن» توصیف کرد که میتواند مبنایی برای مذاکرات بیشتر با فلسطینیها باشد.
محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی، این طرح را «سیلی قرن» خواند.
او در سخنرانی تلویزیونی خود از کرانه غربی گفت: «به ترامپ و نتانیاهو میگویم: بیت القمدس برای فروش نیست، همه حقوق ما برای فروش نیست و قابل معامله نیست. و توافق شما، این توطئه، به نتیجه نخواهد رسید.»
رهبران ایران نیز این توافق را محکوم کردند.
نقاط اختلاف چیست؟
موضوع تشکیل کشور فلسطینی همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف میان کشورهای عربی و اسرائیل است.
این توافق از اجماع دیرینه کشورهای عربی فاصله گرفت. اجماعی که بر اساس آن، بهای عادیسازی روابط با اسرائیل، کشور مسستقل فلسطینی بود.
شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، درباره حاکمیت فلسطینیها گفت که شرط او برای این توافق، موافقت اسرائیل با توقف الحاق بخشهای وسیعی از کرانه غربی بوده است.
حدود ۷۰۰ هزار یهودی اسرائیلی در حدود ۱۶۰ شهرک در کرانه غربی و بیت المقدس شرقی زندگی میکنند. این شهرکها بر اساس قوانین بینالمللی غیرقانونی تلقی میشوند، اما اسرائیل این موضوع را رد میکند.
تاثیر این توافقها چه بوده است؟
منبع تصویر، Reuters
در سال ۲۰۲۰، مقامهای اسرائیلی برآورد کردند که تجارت با امارات متحده عربی طی چند سال میتواند سالانه به حدود چهار میلیارد دلار برسد و بیش از ۱۵ هزار فرصت شغلی ایجاد کند.
بر اساس دادههای اداره مرکزی آمار اسرائیل، حجم تجارت میان اسرائیل و کشورهای عضو پیمان ابراهیم در سال ۲۰۲۳ از چهار میلیارد دلار فراتر رفت که نسبت به سال ۲۰۲۲ افزایشی ۱۶ درصدی داشت.
برای امارات متحده عربی، این توافق امکان توسعه بیشتر اهداف نظامی و تجاری این کشور را فراهم کرد. امارات و بحرین توانستند آشکارا با اسرائیل تجارت کنند، کشوری که یکی از پیشرفتهترین بخشهای فناوری پیشرفته جهان را در اختیار دارد.
مراکش شاهد عادیسازی روشن روابط دیپلماتیک و برخی دستاوردهای اقتصادی بود، در حالی که مشارکت سودان تا حد زیادی متوقف شده و پیوستن قزاقستان بیشتر جنبه نمادین داشته است.
بهطور کلی، ۷ اکتبر ۲۰۲۳ نقطه عطف بزرگی در روابط دیپلماتیک خاورمیانه بود. این حمله و جنگ پس از آن در غزه باعث کند شدن روابط اقتصادی و افزایش تنشها میان اسرائیل و کشورهای منطقه شده است.
