Zelensky avuga ko indege zikwiye kwirinda guca mu kirere cy'Uburusiya mu gihe Ukraine yakajije umurego mu bitero bya 'drone'

Perezida wa Ukraine Volodymyr Zelensky ari mu kiganiro n'abanyamakuru i Kyiv, muri Ukraine, ahagaze imbere y'ibendera ry'ubururu n'umuhondo.

Ahavuye isanamu, AFP via Getty Images

Insiguro y'isanamu, Perezida Zelensky avuga ko "ikirere cy'Uburusiya kirimo guhinduka akaga mu buryo bwuzuye"
    • Umwanditsi, Harry Sekulich
  • Yatangajwe
  • Igihe co gusoma: iminota 3

Perezida wa Ukraine yabwiye kompanyi z'indege ko ikirere cy'Uburusiya kigiye "gufunga neza" mu gihe igihugu cye cyakajije umurego mu bitero by'indege nto z'intambara zitajyamo umupilote (drone).

Perezida Volodymyr Zelensky yagize ati: "Turashaka kuburira buri kompanyi y'indege ikoresha ikirere cy'Uburusiya, buri kompanyi y'ubwishingizi, buri muntu ugikoresha ibibuga by'indege by'ingenzi by'Uburusiya: ikirere cy'Uburusiya kirimo guhinduka akaga mu buryo bwuzuye."

Nyinshi muri kompanyi z'indege zitwara abagenzi zo mu burengerazuba bw'isi (Uburayi n'Amerika) ntizigikorera ingendo hejuru y'Uburusiya, nk'ingaruka yavuye ku gitero cy'Uburusiya kuri Ukraine gikomeje, ariko kompanyi z'indege zo mu bihugu nk'Ubushinwa ziracyahanyura.

Perezida w'Uburusiya Vladimir Putin yasubije avuga ko amagambo ya Zelensky ari "ugutangaza iterabwoba rya leta", yongeraho ko Uburusiya buzakomeza gukaza umurego mu bitero byabwo kuri Ukraine.

Mu gusobanura uko kwiyongera kw'ibyago byo mu kirere, Zelensky yagize ati: "Ukraine ntiteje inkeke ku ndege za gisivile ubwazo – nta ndege n'imwe ya gisivile [itewe inkeke]."

Mu ijambo ryo mu buryo bwa videwo avuga buri joro yavuze ku wa kabiri, yagize ati: "Ikizabaho gusa ni uko 'drones' zizaba ziri mu kirere cy'Uburusiya ku kigero kigomba kuzirikanwa."

Zelensky yavuze ko "intambara yatangijwe n'Uburusiya irimo gufunga ikirere cyabwo".

Uko kuburira yakugeneye kompanyi z'indege zikomeje gukorera ingendo ku bibuga by'indege byo mu Burusiya, cyane cyane mu mijyi ikomeye nka St Petersburg na Moscow.

Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

Ukraine yagiye irasa ku bigo by'ingufu (z'amashanyarazi) by'imbere kure mu Burusiya no ku bigo binini by'ubucuruzi bwo kuri murandasi (internet).

Kompanyi yo mu Bwongereza y'ubujyanama ku byago byo mu ngendo z'indege, yitwa Osprey Flight Solutions, yaburiye abakiliya bayo (kompanyi z'indege) ko nubwo byinshi mu bitero bya 'drone' n'ibya misile bya Ukraine bishobora kubera mu ntera ya kilometero zitarenze 300 uvuye ku mupaka, ibitero bya buri munsi imbere kure mu Burusiya bisa nk'ibyizewe ko bizakomeza muri uyu mwaka.

Mu kuburira kwayo, yongeyeho iti: "Biranashoboka mu by'ukuri ko inshuro Ukraine igaba ibitero imbere kure mu Burusiya zizakomeza kwiyongera mu gihe gito kiri imbere."

"Bisuzumwa [bigereranywa] ko kwibeshya [ku ndege] gushobora kubaho mu turere dufitanye isano n'intambara yo muri Ukraine."

Ubwo yaganiraga n'abanyamakuru muri Kyrgyzstan mu nama y'umuryango w'ubufatanye wa 'Shanghai Co-operation Organisation', Uburusiya bubereye umunyamuryango, Putin yagize ati: "Barimo gusaba gusubukura ibiganiro... ariko ntuganira n'abakora iterabwoba."

Putin avuze ayo magambo mu gihe ibitero by'Uburusiya muri Ukraine bikomeje, ku wa mbere ibitero bikaze bikaba byarishe abantu 12. Ingabo z'Uburusiya zavuze ko zirimo kwitegura kugaba ibitero "byinshi cyane" ku bigo by'amashanyarazi bya Ukraine.

Putin yemeye ko ibitero bya Ukraine byangije ibikorwa-remezo imbere mu Burusiya, ari na ko ashimangira ko "10% gusa" by'inganda zitunganya ibikomoka kuri peteroli ari zo byabaye ngombwa zo zisanwa.

Kompanyi z'indege zo mu Bushinwa, muri Turukiya n'izo mu bihugu byo mu Kigobe cy'Abarabu ni zimwe mu zigikoresha ikirere cy'Uburusiya, ibyo bikaba bituma zigabanya igihe n'ibikomoka kuri peteroli zikoresha mu ngendo zo hagati y'Aziya n'Uburayi.

Izindi kompanyi z'indege ahanini zirinze kunyura mu karere k'Uburayi bw'uburasirazuba kuva Uburusiya butangiye igitero gisesuye kuri Ukraine muri Gashyantare (2) mu mwaka wa 2022.

Kuva intambara itangiye, Ukraine yafunze ikirere cyayo ku ndege za gisivile.

Mu mwaka ushize, ikigo cy'Umuryango w'Abibumbye gishinzwe ingendo z'indege cyanzuye ko Uburusiya ari bwo bwahanuye indege ya kompanyi yo muri Malaysia, Malaysia Airlines, yari ifite nimero y'urugendo ya MH17, ubwo yari iri mu kirere cyo mu burasirazuba bwa Ukraine muri Nyakanga (7) mu mwaka wa 2014.

Abagenzi bose 298 bari bayirimo barishwe ubwo iyo ndege yahanurwaga na misile yakozwe n'Uburusiya. Uburusiya bwakomeje guhakana kugira uruhare urwo ari rwo rwose muri ibyo byago byo mu kirere.

Mu mwaka wa 2024, Putin yasabye imbabazi Perezida wa Azerbaijan, ituranye n'Uburusiya, kubera ihanurwa ry'indege itwara abagenzi yari iri mu kirere cy'Uburusiya, ryiciwemo abantu 38.

Yavuze ko ibyo "byago" byabaye ubwo ubwirinzi bw'ikirere bw'Uburusiya bwari burimo gusubiza inyuma 'drones' za Ukraine.