'Nid mater i'r Kremlin yw ein dyfodol cyfansoddiadol' - prif weinidog

Mater i bobl Cymru, ac nid i'r Kremlin, yw dyfodol cyfansoddiadol y wlad, meddai prif weinidog Cymru.

Roedd Rhun ap Iorwerth yn ymbellhau oddi wrth sylwadau gan weinidog tramor Rwsia, Sergei Lavrov, a holodd a oes gan y DU ddyfodol.

Dywedodd arweinydd y Ceidwadwyr yn y Senedd, Darren Millar, fod sylwadau Lavrov yn dangos "ffolineb" canolbwyntio ar "fyfyrio mewnblyg ar faterion cyfansoddiadol".

Wrth siarad yn y Senedd ddydd Mawrth, cwestiynodd y prif weinidog, a fynychodd orymdaith o blaid annibyniaeth dros y penwythnos, "ddoethineb" gwleidyddion Cymreig sy'n "dyfynnu propagandydd o'r Kremlin er mwyn hyrwyddo eu hagenda undebol yma".

Mae ap Iorwerth wedi galw am ddatganoli'r pwerau i gynnal pleidlais o'r fath, ac wedi dweud y byddai'n dadlau o blaid i Gymru fod yn wladwriaeth annibynnol.

Yn ystod ymgyrch etholiad y Senedd ym mis Mai, dywedodd Plaid Cymru nad oedd y bleidlais yn ymwneud ag annibyniaeth.

Mae Plaid Cymru wedi diystyru ceisio cynnal refferendwm yn ystod tymor presennol y Senedd, sy'n dod i ben yn 2030, ac nid yw wedi nodi dyddiad ar gyfer pryd y gallai un ddigwydd.

Fodd bynnag, pythefnos yn ôl mewn cynhadledd gydag arweinwyr Sinn Féin a'r SNP, dywedodd y tair plaid fod amser San Steffan "yn dod i ben".

Yn ôl papur newydd The Times, ymddangosodd Sergei Lavrov fel pe bai'n manteisio ar y cyfarfod hwn wrth siarad mewn cynhadledd i bobl ifanc, gan ddweud nad oedd yn gwybod "beth fydd yn digwydd i'r wlad o'r enw Prydain Fawr".

Gofynnodd Millar yn ystod sesiwn Cwestiynau i'r Prif Weinidog yn y Senedd a oedd Rhun ap Iorwerth yn "hapus bod Rwsia Putin yn cefnogi'r ymgyrch hon dros annibyniaeth rydych chi wedi ymrwymo iddi".

Cwestiynodd a oedd y prif weinidog wedi sylweddoli "ffolineb canolbwyntio ar y mater hwnnw" yn hytrach na "bwrw ymlaen â gwella ein safonau addysg sy'n dirywio, mynd i'r afael â'r argyfwng yn ein GIG, a cheisio rhoi hwb i economi Cymru".

Mewn ymateb, dywedodd ap Iorwerth: "Mater i bobl Cymru yw dyfodol cyfansoddiadol Cymru.

"Nid mater i'r Kremlin yw ei gymeradwyo, ei wrthwynebu na'i ecsbloetio."

Ond dywedodd y dylai Millar – ac Ysgrifennydd Gwladol Cymru, Stephen Kinnock o'r blaid Lafur, a oedd yn rhannu'r un farn meddai'r prif weinidog – "ystyried a yw'n ddoeth dyfynnu propagandydd o'r Kremlin er mwyn hyrwyddo eu hagenda unoliaethol".

Dywedodd ei fod wedi ymweld â Kyiv gyda Millar oherwydd "ein bod yn credu yn hawl pobl Wcráin i hunanbenderfyniaeth. A'r gwir amdani yw fy mod i hefyd yn credu yn hawl pobl Cymru i hunanbenderfyniaeth."

Gofynnodd Helen Jenner, arweinydd Reform yng Nghymru, sut y byddai Cymru annibynnol yn amddiffyn ei hun.

"Yng Nghymru, rydym yn falch o chwarae ein rhan yn amddiffyniad y Deyrnas Unedig.

"Mae hyn yn dod â mwy o ddiogelwch cenedlaethol a swyddi o ansawdd uchel sy'n gofyn am sgiliau uchel i ni," meddai hi.

Dywedodd ap Iorwerth: "Fy agwedd i bob amser fydd ceisio ffyrdd o gydweithio'n rhyngwladol i gryfhau'r ffordd y gallwn ymateb i'r bygythiadau a wynebwn, yn enwedig y rhai gan Rwsia, gyda'r ymddygiad ymosodol a ddangosir tuag at ein partneriaid Ewropeaidd, Wcráin."

Yn ddiweddarach, gofynnodd Ken Skates, arweinydd Llafur Cymru, a oedd ap Iorwerth wedi cael briffiau "gan benaethiaid cudd-wybodaeth yn lluoedd arfog y DU ynghylch graddfa a chwmpas penodol y bygythiadau sy'n wynebu Cymru a'i phobl".

Dywedodd ap Iorwerth: "Rwyf yn wir yn cael briffiau o ran materion sy'n peri pryder o safbwynt gwydnwch Cymru.

"Rwyf wedi siarad yma ar sawl achlysur am y ffordd rwyf wedi mynd ati i ymdrin â'r mater cyfan o wydnwch."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.