Tàu chở dầu Nga cập bến Cuba khi căng thẳng với Mỹ leo thang

Hãng tin Interfax hôm 30/3 dẫn nguồn từ Bộ Giao thông vận tải Nga cho biết, tàu chở dầu Anatoly Kolodkin của Nga mang theo lô hàng viện trợ nhân đạo gồm 100.000 tấn dầu thô đã cập bến Cuba.

Nguồn tin này cũng cho hay, con tàu hiện đang chuẩn bị tiến hành bốc dỡ hàng tại cảng Matanzas ở phía bắc Cuba.

Trước đó, tờ New York Times hôm 29/3 dẫn lời một quan chức Mỹ nắm rõ sự việc cho biết, Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ đang cho phép con tàu với 730.000 thùng dầu thô cập bến Cuba.

Theo đánh giá của tờ báo này, động thái trên sẽ giúp cung cấp nguồn năng lượng thiết yếu cho Cuba trong bối cảnh họ đã bị chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump chặn nguồn cung dầu mỏ từ tháng Một.

Anatoly Kolodkin là một loại tàu chở dầu thô, vốn thuộc sở hữu của chính quyền Nga. Con tàu này đang nằm trong danh sách trừng phạt của Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh sau khi cuộc chiến tại Ukraine nổ ra.

Vị quan chức giấu tên còn nói với New York Times rằng dù Lực lượng Tuần duyên Mỹ có hai tàu tuần tra trong khu vực đủ khả năng chặn chiếc tàu Nga này, nhưng chính quyền Trump đã không ra lệnh can thiệp.

Theo tìm hiểu của BBC News Tiếng Việt, con tàu, đang di chuyển với quốc kỳ của Nga, vào khoảng 15 giờ 30 phút chiều giờ Việt Nam hôm 30/3 chỉ cách thị trấn Nuevista thuộc tỉnh Camaguey ở miền trung đông Cuba khoảng vài km, dựa vào dữ liệu theo dõi tàu biển trên nền tảng MarineTraffic.

Phản ứng của Tổng thống Donald Trump

Tối 29/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông "không có vấn đề gì" với việc một tàu chở dầu của Nga ngoài khơi Cuba đang tiếp tế cho đảo quốc này, theo CBS – đối tác tin tức của BBC tại Mỹ.

"Chúng tôi có một con tàu ngoài đó. Chúng tôi không bận tâm nếu có ai đó vận chuyển một chuyến hàng vì họ cần... họ phải sinh tồn chứ," ông Trump nói với các phóng viên trên chuyến bay trở về Washington.

Khi được hỏi về tính xác thực của thông tin trên tờ New York Times rằng con tàu Anatoly Kolodkin sẽ được phép cập bến Cuba, ông Trump phản hồi: "Tôi đã bảo họ rồi, nếu một quốc gia nào đó muốn đưa dầu vào Cuba lúc này, tôi không có vấn đề gì, bất kể đó có phải là Nga hay không."

Đồng thời, ông Trump cũng bác bỏ ý kiến cho rằng việc để con tàu tới Cuba là đang tiếp tay cho Tổng thống Nga Vladimir Putin.

"Việc này chẳng giúp gì cho ông ta cả. Ông ta mất đi một chuyến tàu đầy dầu, chỉ vậy thôi. Nếu ông ta muốn làm thế, và nếu các nước khác cũng muốn, tôi cũng chẳng mấy bận tâm," Tổng thống Trump khẳng định.

"Sẽ không tạo ra tác động gì đâu. Cuba coi như xong rồi. Họ có một chế độ tồi tệ. Giới lãnh đạo của họ rất xấu xa và tham nhũng, nên việc họ có nhận được một tàu dầu hay không cũng chẳng quan trọng."

Ông nói thêm: "Tôi thà cứ để [con tàu] vào, dù là của Nga hay bất kỳ nước nào khác, bởi vì người dân ở đó cần sưởi ấm, làm mát và đủ thứ nhu cầu khác."

Trước đó, vị tổng thống đã liên tục ám chỉ về các hành động tiếp theo của Mỹ đối với Cuba, nhiều lần khẳng định rằng đảo quốc này sẽ là mục tiêu "kế tiếp".

"Cuba là một mớ hỗn độn. Đó là một quốc gia đang trên đà sụp đổ và họ sẽ là cái tên tiếp theo," ông Trump phát biểu hôm 29/3.

"Trong một thời gian ngắn nữa thôi, [Cuba] sẽ sụp đổ, và chúng tôi sẽ có mặt ở đó để giúp sức. Chúng tôi sẽ ở đó để hỗ trợ những người Mỹ gốc Cuba tuyệt vời của chúng tôi, những người từng bị trục xuất khỏi Cuba."

Quan hệ Nga-Cuba

Tính đến chiều 30/3, phía Nga chưa đưa ra bình luận công khai về con tàu Anatoly Kolodkin.

Trước đó, Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergei Tsivilev hôm 25/3 cho biết Nga đang cung cấp nhiên liệu cho Cuba dưới hình thức viện trợ nhân đạo, nhưng không giải thích chi tiết thêm.

Tờ Times of India của Ấn Độ hôm 27/3 nhận định rằng việc Nga công khai hành trình của Anatoly Kolodkin cho thấy "Moscow đang gửi đi tín hiệu thách thức".

Giữa tháng Ba, Bộ Tài chính Mỹ đã thay đổi các điều khoản trong lệnh miễn trừ mà cơ quan này từng cấp cho việc mua bán dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ có nguồn gốc từ Nga đã được chất lên tàu và đang trên đường vận chuyển trên biển, nhằm loại trừ cụ thể các giao dịch liên quan đến Triều Tiên, Cuba và Crimea.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khi đó mô tả đây là "biện pháp tạm thời nhằm ổn định thị trường năng lượng toàn cầu", vì chỉ các lô dầu Nga được xếp lên tàu trước hoặc trong ngày 12/3 mới được tiếp tục vận chuyển và giao dịch đến hết ngày 11/4 (giờ Washington).

Tuy nhiên, động thái của Washington khiến các đồng minh châu Âu và Kyiv phản ứng vì lo ngại việc nới lỏng trừng phạt có thể giúp Moscow tăng nguồn tài chính cho cuộc chiến tại Ukraine.

Từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump lên tiếng hăm dọa Cuba, Nga đã thể hiện sự ủng hộ đảo quốc này một cách nhất quán.

Hôm 17/3, Bộ Ngoại giao Nga đã tuyên bố "đoàn kết kiên định" với Cuba và lên án các hành động của Mỹ là sự can thiệp vào một quốc gia có chủ quyền. Cơ quan này không nhắc đến tên ông Trump.

Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng đã lên tiếng ủng hộ Cuba.

Trong cuộc hội đàm với Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez tại Moscow hôm 19/2, ông Putin đã nhắc nhở khách mời của mình rằng Nga "sẽ không chấp nhận bất cứ điều gì như vậy" khi thảo luận về các lệnh trừng phạt nhằm vào quốc gia này.

"Ông biết rõ quan điểm của chúng tôi về vấn đề này rồi đấy. Chúng tôi không chấp nhận bất cứ điều gì như vậy," ông Putin khẳng định.

Ông nói thêm: "Chúng tôi luôn đứng về phía Cuba trong cuộc đấu tranh giành độc lập, vì quyền tự quyết định con đường phát triển của riêng mình, và chúng tôi luôn sát cánh ủng hộ nhân dân Cuba."

Tính đến chiều 30/3, Cuba cũng chưa lên tiếng bình luận về con tàu Anatoly Kolodkin của Nga.

Trong bài đăng mới nhất trên tài khoản X của Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel, ông thông báo những con tàu thuộc liên minh Nuestra America Convoy (tạm dịch: Đoàn châu Mỹ của chúng tôi) đã cập bến Cuba.

Liên minh này là một sáng kiến quốc tế do các nhà hoạt động trên thế giới tổ chức nhằm vận chuyển viện trợ tới Cuba.

"Những ngày qua, chúng tôi đã không ngừng ngóng đợi tin tức về thời tiết, dõi theo phía chân trời và từng cập nhật nhỏ nhất về hành trình của họ," ông Diaz-Canel viết hôm 29/3.

Trước đó, hai con tàu chở đầy hàng cứu trợ nhân đạo thuộc liên minh này, xuất phát từ Mexico hướng đến Cuba, đã bị mất liên lạc ở vùng biển Caribe trong nhiều ngày và được tìm thấy vào ngày 28/3.

Cuba đã phụ thuộc rất nhiều vào các chuyến hàng cứu trợ từ Mexico trong những tuần gần đây, khi quốc gia này phải vật lộn với nhiều đợt cắt điện trên toàn quốc dưới sự phong tỏa năng lượng từ phía Mỹ.

Ông Trump đã gia tăng áp lực lên Cuba kể từ khi lực lượng Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro vào tháng Một. Trước đó, Venezuela là đồng minh cung cấp lượng lớn dầu mỏ cho Cuba.

Hệ quả là Cuba đã không nhận được bất kỳ tàu chở dầu nào trong suốt ba tháng qua, Chủ tịch Miguel Diaz-Canel cho hay vào hôm 13/3 trong một buổi phát sóng trực tiếp toàn quốc.

Cũng trong phiên phát sóng hôm 13/3, vị chủ tich Cuba cho hay chính phủ của ông đang tiến hành đàm phán với chính quyền Trump nhằm tìm kiếm giải pháp cho những bất đồng giữa hai nước, trong bối cảnh việc không có nhiên liệu nhập vào Cuba đã dẫn đến sự sụt giảm dần các nguồn dự trữ dầu diesel và dầu mazut.

Ông nhấn mạnh rằng trong tình cảnh này, hệ thống lưới điện quốc gia ngày càng trở nên "bất ổn". Quốc gia 10 triệu dân này đã hứng chịu hàng loạt vụ mất điện trên toàn quốc trong thời gian qua.

Chính quyền Cuba đã phải thắt chặt định mức xăng dầu. Đất nước này cũng đã tăng cường sản xuất khí đốt và dầu thô nội địa, đồng thời đẩy mạnh sản lượng điện mặt trời.