Mỹ, Úc, Philippines tập trận chung tại Biển Đông lần thứ hai trong năm, có gì đáng chú ý?

Mỹ và Úc đã cùng Philippines thực hiện cuộc tập trận chung trên biển lần thứ hai tại Biển Đông trong năm nay, giữa lúc căng thẳng với Trung Quốc tại vùng biển đang này vẫn tiếp tục gia tăng.

Theo thông tin từ Quân đội Philippines, cuộc diễn tập kéo dài bốn ngày, từ ngày 9-12/4, quy tụ các tàu chiến, máy bay chiến đấu và máy bay trinh sát trong một loạt hoạt động phối hợp nhằm tăng cường năng lực phòng thủ trên biển.

Trong một thông cáo, Đại tá Xerxes Trinidad, người đứng đầu văn phòng công vụ của Quân đội Philippines, cho biết Hoạt động Hợp tác Hàng hải Đa phương (MMCA) này đánh dấu cuộc tập trận thứ hai trong năm nay giữa ba quốc gia và là lần thứ 16 tính tổng cộng từ trước đến nay.

Phía Philippines đã triển khai tàu tuần tra xa bờ BRP Rajah Sulayman của Hải quân, cùng các máy bay chiến đấu FA-50, máy bay A-29B Super Tucano, C-208B và trực thăng tìm kiếm cứu nạn Sokol của Không quân.

Tuần duyên Philippines cũng tham gia với tàu phản ứng đa năng lớn nhất của họ mang tên BRP Melchora Aquino.

Lực lượng Quốc phòng Úc đã cử tàu hộ vệ lớp Anzac HMAS Toowoomba, với sự hỗ trợ của trực thăng MH-60R và máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon thuộc Không quân Hoàng gia Úc.

Trong khi đó, phía Mỹ đóng góp tàu đổ bộ tấn công lớp Whidbey Island USS Ashland của Hải quân, vẫn theo thông cáo của Quân đội Philippines.

Phía quân đội Philippines cho biết địa điểm diễn ra cuộc tập trận là Biển Tây Philippines, trong khi thông cáo từ quân đội Mỹ cho biết "sự kiện diễn ra trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines" (EEZ).

Biển Tây Philippines là tên gọi mà Philippines đặt cho phần phía đông của Biển Đông.

Cuộc tập trận đa phương "tập trung vào các kỹ năng hàng hải thiết yếu, bao gồm các cuộc diễn tập liên lạc, các hoạt động nâng cao nhận thức về lĩnh vực hàng hải và hỗ trợ việc dỡ hàng thiết bị từ Manila đến Puerto Princesa, Philippines," thông cáo của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Hoa Kỳ hôm 12/4 cho biết.

"Chúng tôi hoan nghênh mọi cơ hội được thực thi các hoạt động trên biển cùng các đồng minh Úc và Philippines, đồng thời củng cố cam kết của mình đối với an ninh trong khu vực," Trung tá Adam Peeples, hạm trưởng tàu USS Ashland, được trích lời trong thông cáo.

Theo Quân đội Philippines, điểm đáng chú ý trong cuộc tập trận lần này là việc vận chuyển bốn thiết bị của Lữ đoàn Công binh Hải quân Philippines – điều mà họ cho là một "hoạt động thực tế về khả năng tương tác hậu cần" giữa Quân đội Philippines và Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Hoa Kỳ.

Các thiết bị trên bao gồm:

Vài ngày trước khi tham gia diễn tập cùng Mỹ và Philippines, tàu HMAS Toowoomba cũng có mặt tại đợt huấn luyện chung giữa Úc và các đối tác thuộc Hải quân Nhân dân Việt Nam vào đầu tháng này, ngay sau chuyến thăm cảng Đà Nẵng từ ngày 28-31/3, theo Bộ Quốc phòng Úc.

Ở thời điểm đó, Thượng úy Max Pappin của tàu HMAS Toowoomba chia sẻ rằng đây là "một trải nghiệm vô cùng bổ ích", khi ông có cơ hội làm việc với một lớp tàu "mà tôi chưa từng làm việc cùng" của Hải quân Việt Nam.

Hà Nội đã cử tàu 275 của Hải quân Nhân dân Việt Nam tham gia diễn tập, vốn là một loại tàu pháo lớp TT-400TP do Việt Nam tự thiết kế và đóng mới.

Trước đó, vào giữa tháng Hai, ba nước Mỹ, Úc và Philippines đã cùng thực hiện một cuộc tập trận kéo dài hai ngày cũng trong khu vực EEZ của Philippines.

Vào thời điểm đó, quân đội Philippines có sự tham gia của tàu BRP Diego Silang cùng trực thăng AW109 đi kèm của Hải quân Philippines; bên cạnh tàu tuần tra BRP Teresa Magbanua của Tuần duyên.

Phía Hoa Kỳ cử tàu khu trục USS Dewey và máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon của Hải quân Hoa Kỳ.

Phía Úc có tàu HMAS Toowoomba, cùng sự hỗ trợ của máy bay Poseidon.

"Sự tham gia của Úc khẳng định cam kết của chúng tôi đối với việc hợp tác khu vực và quốc tế nhằm hỗ trợ một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương hòa bình, ổn định và thịnh vượng," theo thông cáo của Bộ Quốc phòng Úc hôm 17/2.

Cuộc diễn tập từ ngày 9-12/4 giữa ba nước diễn ra ngay trước thềm khai mạc cuộc tập trận quy mô lớn hằng năm mang tên Balikatan (nghĩa là "Sát cánh bên nhau" trong tiếng Tagalog của Philippines) giữa Manila và Washington vào ngày 20/4.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên Nhật Bản tham gia với tư cách thành viên đầy đủ thay vì chỉ là quan sát viên, bên cạnh Úc.

Philippines và Trung Quốc đã liên tục cáo buộc lẫn nhau về một loạt vụ việc trên Biển Đông, bao gồm một cuộc va chạm vào hôm 9/4 khi Bắc Kinh bắn pháo sáng vào máy bay của Tuần duyên Philippines.

Bắc Kinh thường xuyên phản đối các hoạt động quân sự chung giữa Manila và các đối tác đồng minh trên Biển Đông, với lập luận rằng những cuộc tập trận như vậy làm leo thang căng thẳng trong khu vực.

Vào tháng 5/2025, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chỉ trích gay gắt Úc sau khi nước này thực hiện một cuộc tập trận chung khác tại Biển Đông cùng với Mỹ và Philippines vào cuối tháng 4/2025, đồng thời cáo buộc cả ba quốc gia đang cố tình "gây chuyện".

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm phát biểu với báo giới tại Bắc Kinh rằng Hoa Kỳ đang sử dụng Philippines như một "quân cờ" để chống lại Trung Quốc và Manila đã "lôi kéo và cấu kết với các thế lực ngoài khu vực để gây rối và phô trương sức mạnh quân sự".