Kỷ nguyên Orbán tại Hungary kết thúc sau chiến thắng vang dội của Péter Magyar

16 năm cầm quyền của ông Viktor Orbán đã kết thúc, và hệ thống bị lên án là "chế độ chuyên chế bầu cử" giờ đây tan nát, bị đánh bại do một cựu thành viên nội bộ đảng 45 tuổi, người đã thuyết phục đa số người dân Hungary chấm dứt hệ thống này.

"Chúng ta đã làm được," ông Péter Magyar nói với đám đông ủng hộ đang reo hò tại một quảng trường bên bờ sông Danube, nhìn ra tòa nhà quốc hội tráng lệ của Budapest ở phía bên kia.

"Cùng nhau, chúng ta đã lật đổ chế độ Hungary."

Kết quả sơ bộ, dựa trên hơn 98% số phiếu đã được kiểm đếm, cho thấy đảng Tisza của ông đang hướng tới 138 ghế, trong khi đảng Fidesz của Orbán có 55 ghế và đảng cực hữu Our Homeland có 6 ghế.

Trong hai năm, ông Magyar đã dẫn dắt phong trào đang phát triển mạnh mẽ của mình đi khắp các làng mạc, quảng trường thị trấn và thành phố, tập hợp những người Hungary đã quá chán ngán với nạn bè phái và tham nhũng đã trở nên phổ biến trong nhiều năm.

"Chưa bao giờ trong lịch sử Hungary dân chủ lại có nhiều người đi bỏ phiếu đến vậy - và chưa từng có đảng nào nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ như thế," ông nói vào tối 12/4, sau khi tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu đạt kỷ lục 79,5%.

Sự cai trị của ông Orbán được xây dựng qua bốn chiến thắng bầu cử liên tiếp và đa số áp đảo, nhưng tất cả đã kết thúc chỉ trong vài phút.

Khi những người ủng hộ Magyar chờ đợi đầy hy vọng tại quảng trường bên bờ sông Danube phía Buda, lãnh đạo đảng Tisza đã đăng một thông điệp bất ngờ trên Facebook: "Viktor Orbán vừa gọi điện cho tôi và chúc mừng chiến thắng của chúng ta."

Mọi chuyện diễn ra nhanh đến mức người dân còn chưa kịp định thần, dù lúc đó mới chỉ có 30% số phiếu được kiểm.

Nhưng chỉ vài phút sau, chính ông Orbán xuất hiện trên sân khấu tại một trung tâm hội nghị cách đó một dặm về phía hạ lưu sông Danube, bao quanh là các đồng nghiệp đảng Fidesz với vẻ mặt ủ rũ.

"Kết quả bầu cử rất rõ ràng và đau đớn," ông nói với họ, cảm ơn khoảng 2,5 triệu người Hungary đã ủng hộ ông. "Những ngày phía trước là để chúng ta hàn gắn vết thương."

Tin tức bắt đầu lan truyền trong số những người ủng hộ Magyar, và tại khách sạn gần đó, nơi đã trở thành trụ sở chính của đảng, các nhà hoạt động của Tisza ôm nhau thắm thiết.

Ông Magyar đã hứa sẽ đảo ngược những thay đổi thời Orbán đối với giáo dục và y tế, giải quyết tham nhũng, khôi phục tính độc lập của ngành tư pháp và xóa bỏ hệ thống bảo trợ bị căm ghét rộng rãi được gọi là NER, vốn đã làm giàu cho những người trung thành với đảng và lãng phí nguồn lực nhà nước.

Để thực hiện những thay đổi đó đối với hiến pháp, ông cần đa số hai phần ba, tức là 133 ghế, và mặc dù kết quả cuối cùng vẫn chưa được công bố, nhưng kết quả mới nhất cho thấy Tisza đang hướng tới 138 ghế.

Ông Magyar đã nói với những người ủng hộ mình rằng hãy chờ đón cho sự thay đổi chế độ, và giờ đây điều đó đã thành hiện thực, các bữa tiệc ăn mừng bắt đầu tưng bừng và rượu sâm panh tràn ngập. Xe cộ bấm còi inh ỏi khắp Budapest, phụ nữ vẫy cờ Hungary qua cửa sổ mở toang.

Nhiều người ủng hộ Magyar không phải là những người ủng hộ chân chính. Nhiều năm ông ta ủng hộ Orban và giờ đây ông ta lại lật đổ.

"Ông ấy là người mà không thể hoàn toàn tin được," một luật sư tên Ágnes nói với BBC, "nhưng chúng tôi đang ở thời điểm cần phải hy vọng vào điều gì đó tốt đẹp hơn, điều mà ông ấy đã hứa - và chúng tôi thực sự hy vọng những lời đó sẽ thành sự thật."

Một mục tiêu khác trong tầm ngắm của ông Magyar là các phương tiện truyền thông nhà nước thân Orbán.

Kênh truyền hình M1 cho đến nay vẫn tuân theo đường lối của đảng cầm quyền một cách mù quáng, cùng với những trang web từng độc lập nay đã được các đồng minh của Fidesz mua lại.

Dường như không chắc chắn phải làm gì tiếp theo, M1 đã phát lại bài phát biểu mà ông Magyar đã đọc ngay sau khi cuộc bỏ phiếu kết thúc. Lúc đó ông vẫn hy vọng chiến thắng, nhưng bài phát biểu đã lỗi thời vì ông đã thắng cử rồi.

Hungary từ lâu đã giống như hai thế giới khác nhau cùng tồn tại song song.

Trong một thế giới, Thủ tướng Orbán thuyết phục những người ủng hộ và khán giả truyền hình rằng họ đang hướng tới chiến thắng và thêm bốn năm cầm quyền nữa, được củng cố từ các cuộc thăm dò dư luận do các nhà thăm dò ủng hộ ông thực hiện, những người tiếp tục dự đoán Fidesz sẽ thắng cho đến tận tối 12/4.

Trong thế giới khác là ông Magyar, thu hút đám đông lớn ở bất cứ nơi nào ông đến, được các nhà thăm dò dư luận uy tín củng cố về sự dẫn trước ngày càng tăng.

Vào tối 12/4, hai thế giới đó đã va chạm, và chỉ có một thế giới tồn tại thật sự.

Nếu đa số hai phần ba của Tisza được xác nhận, truyền hình nhà nước sẽ có sự thay đổi.

Ông Magyar di chuyển chậm rãi qua đám đông trước khi lên sân khấu, được các đồng nghiệp trong đảng hộ tống.

"Hôm nay các vị đã làm nên phép màu, Hungary đã làm nên lịch sử," ông nói với khán giả, giữa những tiếng hô vang "Ria-Ria-Hungaria!"

Ông so sánh chiến thắng bầu cử của họ với cuộc cách mạng Hungary năm 1848 và cuộc nổi dậy chống lại sự chiếm đóng của Liên Xô năm 1956.

Đã có thời điểm chính ông Orbán lên tiếng chống lại sự chiếm đóng của Liên Xô, nhưng ông đã trở thành đối tác thân cận của Tổng thống Nga Vladimir Putin, và việc ông biện minh cho dầu mỏ và xăng dầu giá rẻ của Nga đã khiến ông trở thành một nhà lãnh đạo rất không được lòng dân trong EU, vốn đang cố gắng thoát khỏi sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu của Nga.

Thủ tướng Orbán cũng đã bội ước thỏa thuận với EU về việc cung cấp cho Ukraine khoản vay 90 tỷ euro.

"Người Nga hãy về nước," những người ủng hộ ông Magyar hô vang, khi thủ tướng tương lai của Hungary hứa hẹn mối quan hệ tốt hơn với Liên minh châu Âu.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk là một trong những nhà lãnh đạo châu Âu đầu tiên hoan nghênh "chiến thắng vẻ vang" của ông Magyar, đồng thời nói thêm bằng tiếng Hungary "Ruszkik Haza" - Người Nga hãy về nước.

Lãnh đạo đảng Tisza cam kết chuyến đi nước ngoài đầu tiên của ông trên cương vị thủ tướng sẽ là đến Warsaw - để củng cố tình hữu nghị 1.000 năm giữa Hungary và Ba Lan.

Ông cũng hứa sẽ đến Brussels, nơi ông đặt mục tiêu thuyết phục Ủy ban châu Âu giải ngân tới 17 tỷ euro tiền bị đóng băng do những thất bại trong việc chống tham nhũng và duy trì tính độc lập của ngành tư pháp.

Thủ tướng tương lai Magyar có đà thắng lợi sau một chiến dịch vận động tranh cử kéo dài, với tối đa bảy bài phát biểu mỗi ngày và thu hút đám đông lớn trên khắp đất nước.

Đối thủ bại trận của ông nghe có vẻ mệt mỏi và chán nản trong bài phát biểu vận động tranh cử cuối cùng vào tối 11/4, như thể ông biết điều gì sắp xảy ra.

Ông Orbán, hiện 62 tuổi, vẫn chưa từ chức lãnh đạo đảng, và nếu không có ông, thật khó để tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra với Fidesz.

Hiện tại, ông sẽ tiếp tục lãnh đạo Hungary trên vai trò tạm quyền, trong khi ông và đảng của mình tự hàn gắn vết thương.