Philippines cáo buộc Trung Quốc đổ xyanua gần Trường Sa

Philippines cáo buộc ngư dân Trung Quốc đổ chất độc xyanua xuống vùng biển xung quanh quần đảo Trường Sa, một khu vực tranh chấp gay gắt ở Biển Đông.

Hôm 13/4, Manila mô tả vụ đầu độc này là một hành động "phá hoại", nhằm mục đích "tiêu diệt quần thể cá địa phương" và tước đoạt nguồn thực phẩm quan trọng của quân đội Philippines đóng tại Bãi Cỏ Mây.

Trung Quốc bác bỏ cáo buộc này, gọi đó là một "trò hề".

Lời cáo buộc này xuất phát từ nhiều năm căng thẳng và thỉnh thoảng xảy ra các cuộc đối đầu bạo lực giữa tàu thuyền Philippines và Trung Quốc trong vùng biển tranh chấp.

Biển Đông là tâm điểm của tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc, Philippines và các quốc gia khác.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho rằng cáo buộc này "hoàn toàn không thể tin được và thậm chí không đáng để bác bỏ".

Ông nói thêm: "Philippines đã quấy rối bất hợp pháp các tàu cá Trung Quốc đang tham gia hoạt động đánh bắt cá bình thường".

Hội đồng An ninh Quốc gia Philippines (NSC) cho hay vụ đầu độc bị cáo buộc bắt đầu từ năm ngoái xung quanh Bãi Cỏ Mây, một phần của quần đảo Trường Sa ở Biển Đông.

Rạn san hô này là nơi đặt một tiền đồn quân sự nhỏ của Philippines trên tàu BRP Sierra Madre, một con tàu cũ kỹ từ thời Thế chiến II được cố tình mắc cạn ở đó vào năm 1999 để khẳng định chủ quyền của Manila đối với lãnh thổ này.

Phó tổng giám đốc NSC Cornelio Valencia nói việc sử dụng xyanua nhằm mục đích "giết chết các quần thể cá địa phương, tước đoạt nguồn thực phẩm quan trọng của các nhân viên Hải quân".

Ông nói trong một cuộc họp báo hôm 13/4 rằng hành động này cũng gây ra rủi ro về sức khỏe cho binh lính bằng cách làm ô nhiễm nước và cá, và có thể làm hư hại các rạn san hô giúp nâng đỡ nền móng cấu trúc của tàu.

Ông Valencia nói thêm rằng Manila đã nêu vấn đề đầu độc bị cáo buộc với Bắc Kinh trong một cuộc họp gần đây nhưng chưa nhận được phản hồi chính thức nào.

Hội đồng An ninh Quốc gia dự định đệ trình một báo cáo lên Bộ Ngoại giao, báo cáo này có thể làm cơ sở cho một công hàm phản đối ngoại giao.

Hải quân và lực lượng bảo vệ bờ biển đã được lệnh tăng cường tuần tra trong khu vực.

Người phát ngôn Hải quân Philippines, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, cho biết quân đội Philippines đã thu giữ 10 chai xyanua từ các ghe đò được cho là xuất phát từ các tàu đánh cá Trung Quốc vào tháng 2, tháng 7 và tháng 10 năm ngoái.

Ông nói thêm các nhân viên quân sự đã phát hiện một nhóm lái đò Trung Quốc khác đầu độc vùng biển gần bãi cạn vào tháng trước và các mẫu sau đó đã cho kết quả dương tính với xyanua.

Từ lâu, việc đánh bắt bằng xyanua đã được sử dụng tại một số khu vực ở Đông Nam Á nhằm làm cá tê liệt hoặc chết, chủ yếu để buôn bán hải sản tươi sống.

Theo luật pháp Philippines và các quy định chung trong khu vực, hành vi này bị nghiêm cấm hoàn toàn vì gây ra những tác động hủy diệt đối với hệ sinh thái biển.

Biển Đông là trung tâm của các tranh chấp lãnh thổ chồng chéo giữa Trung Quốc, Philippines, Việt Nam, Đài Loan, Malaysia và Brunei.

Đây là tuyến đường vận chuyển hàng hải quan trọng và là nơi có ngư trường trù phú, hỗ trợ sinh kế cho hàng triệu người trong khu vực. Hơn một nửa số tàu đánh cá trên thế giới hoạt động trong khu vực này.

Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa cũng được cho là nằm trên các mỏ tài nguyên thiên nhiên và trữ lượng năng lượng tiềm năng.

Trung Quốc tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông, bất chấp phán quyết năm 2016 của tòa án quốc tế cho rằng tuyên bố chủ quyền rộng lớn của nước này không có cơ sở pháp lý. Bắc Kinh đã bác bỏ phán quyết này.

Philippines viện dẫn vị trí địa lý gần quần đảo Trường Sa làm cơ sở chính cho tuyên bố chủ quyền của mình đối với một phần của nhóm đảo này.

Cả Philippines và Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough (được gọi là đảo Hoàng Nham theo tiếng Trung) - cách Philippines hơn 160 km và cách Trung Quốc khoảng 800 km.

Căng thẳng giữa Manila và Bắc Kinh đã leo thang mạnh trong những năm gần đây.

Vào tháng 6/2024, lực lượng bảo vệ bờ biển Trung Quốc, được trang bị dao và gậy, đã lên tàu hải quân Philippines gần Bãi Cỏ Mây trong một cuộc đụng độ bạo lực khiến một số thủy thủ Philippines bị thương.

Trung Quốc đã nhiều lần tìm cách ngăn chặn các nhiệm vụ tiếp tế của Philippines cho tàu chiến Sierra Madre bị mắc cạn.

Tuần trước, Philippines đã tổ chức các cuộc tập trận trên biển chung với Mỹ và Úc tại vùng biển tranh chấp, trước thềm cuộc tập trận Balikatan thường niên. Nhật Bản cũng sẽ tham gia với tư cách là một bên tham gia đầy đủ trong năm nay.

Bắc Kinh đã nhiều lần chỉ trích các cuộc tập trận như vậy, cho rằng chúng làm gia tăng căng thẳng khu vực.

Vào tháng 3, Philippines đã ký một thỏa thuận quân sự với Pháp, theo đó Paris sẽ cử một đội quân gồm 15 đến 20 binh sĩ tham gia cuộc tập trận Balikatan vào ngày 20/4.