Israel và Lebanon đàm phán trực tiếp lần đầu từ 1993

Lebanon và Israel đã tổ chức cuộc đàm phán ngoại giao đầu tiên sau hơn ba thập kỷ, một cuộc gặp hiếm hoi nhằm chấm dứt giao tranh giữa Israel và nhóm Hezbollah được Iran hậu thuẫn.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người làm trung gian hòa giải, cho biết đây là một "cơ hội lịch sử" để chấm dứt ảnh hưởng của Hezbollah.

Một tuyên bố của Mỹ cho biết hai bên đã đồng ý khởi động các cuộc đàm phán trực tiếp, vào thời gian và địa điểm sẽ được xác định sau. Israel cho biết họ muốn giải giáp tất cả các nhóm khủng bố phi quốc gia - ám chỉ đến Hezbollah.

Lebanon kêu gọi ngừng bắn và các biện pháp giải quyết cuộc khủng hoảng nhân đạo của mình. Hai nước không có quan hệ ngoại giao và cuộc đàm phán trực tiếp cấp cao gần nhất giữa hai bên đã diễn ra từ năm 1993.

Hơn 2.000 người đã thiệt mạng kể từ khi các chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon bắt đầu vào ngày 2/3, chỉ vài ngày sau khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nổ ra ở Iran.

Trong khi hai bên đang gặp nhau tại Washington hôm thứ 14/4 giờ địa phương, Hezbollah đã nhận trách nhiệm ít nhất 24 vụ tấn công nhằm vào Israel và binh sĩ Israel tại Lebanon.

Chuông báo động về thiết bị bay không người lái (drone) và tên lửa vang lên ở các cộng đồng trên khắp miền bắc Israel trong phần lớn thời gian trong ngày.

Israel cho hay các hoạt động của họ ở Lebanon nhằm mục đích giải giáp và giải tán Hezbollah, lực lượng mà họ cũng đã giao chiến đấu vào năm 2023 và 2024 khi chiến tranh ở Gaza đang diễn ra ác liệt.

Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Mỹ, Tommy Pigott, tuyên bố sau cuộc đàm phán rằng cả Israel và Lebanon đã đồng ý hợp tác để giảm bớt ảnh hưởng của Hezbollah.

Phía Lebanon cũng kêu gọi "ngừng bắn và các biện pháp cụ thể để giải quyết và giảm bớt cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng" ở nước này, ông nói thêm.

Trong khi đó, Mỹ "bày tỏ sự ủng hộ quyền tự vệ của Israel" trước các cuộc tấn công của Hezbollah, ông Pigott nói.

Phát biểu với các phóng viên trước cuộc gặp, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói rằng cuộc gặp là "một phần của tiến trình".

"Việc này sẽ cần thời gian, nhưng chúng tôi tin rằng những nỗ lực đó là hoàn toàn xứng đáng. Đây là một cuộc gặp mang tính lịch sử, và chúng tôi hy vọng có thể xây dựng được trên nền tảng đó", ông nói.

Trong một tuyên bố, Tổng thống Lebanon Joseph Aoun nói rằng ông hy vọng các cuộc đàm phán sẽ "đánh dấu sự khởi đầu cho việc chấm dứt đau khổ của người dân Lebanon nói chung, và những người ở miền nam nói riêng".

Ông nói rằng "giải pháp duy nhất" cho cuộc xung đột sẽ là việc lực lượng vũ trang Lebanon "chịu trách nhiệm hoàn toàn về an ninh của khu vực".

Tuy nhiên, khả năng của chính phủ Lebanon trong việc đối đầu với Hezbollah là có hạn.

Trước các cuộc đàm phán, một thành viên cấp cao của Hezbollah nói với hãng tin AP rằng họ sẽ không tuân theo bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết ở Washington.

"Chúng tôi không bị ràng buộc bởi những gì họ đã đồng ý," Wafiq Safa, một thành viên của hội đồng chính trị của Hezbollah, nói.

Hezbollah, một nhóm dân quân với trang bị vũ khí tốt và tinh vi được thành lập năm 1982, có ảnh hưởng rất lớn ở miền nam Lebanon, nơi chủ yếu là người Hồi giáo Shia, cũng như ở các vùng ngoại ô phía nam của thủ đô Beirut.

Các chính trị gia liên kết với nhóm này cũng nắm giữ hai vị trí cấp nội các trong chính phủ.

Mối quan hệ của họ với chính phủ trung ương Lebanon ngày càng trở nên căng thẳng kể từ khi nhóm này tham gia vào cuộc chiến giữa Israel và Iran - nhà tài trợ chính của họ.

Trong các cuộc thương thuyết riêng giữa Mỹ và Iran tại Pakistan, các nhà đàm phán Iran nhấn mạnh rằng Lebanon phải được đưa vào trong bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào - mặc dù cả Mỹ và Israel đều nói rằng Lebanon sẽ không tham gia.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ nói với BBC rằng các cuộc đàm phán Israel-Lebanon đã được lên kế hoạch từ một tháng trước, trước khi các cuộc đàm phán với Iran tại Islamabad được xác nhận.

Bên cạnh hơn 2.000 người thiệt mạng, khoảng một triệu người đã phải di tản trong cuộc xung đột kể từ khi các cuộc giao tranh gần đây nhất bắt đầu.