Vita vya Iran, Wahouthi na makubaliano na Putin: Migogoro mitatu inayofungamana Washington

Wakati mashambulizi ya Wahouthi yaliyosababisha vifo vya watu katika uwanja wa ndege wa Riyadh yakiibua hatari ya kufunguka kwa awamu mpya ya vita dhidi ya Iran, jaribio la Donald Trump la kudhibiti bei za mafuta kupitia makubaliano na Urusi limekabiliwa na upinzani, hata miongoni mwa Warepublican.

Vyombo vya habari vya Marekani vimechunguza uhusiano kati ya matukio haya. Vita dhidi ya Iran, ambavyo vimevuruga masoko ya nishati katika Mashariki ya Kati, sasa vinaathiri pia sera ya Washington kuhusu Urusi na vita nchini Ukraine.

Katika vipindi vya televisheni vya kisiasa, Seneta wa chama cha Democratic, Chris Murphy, alitaka operesheni za kijeshi za Marekani dhidi ya Iran zisimamishwe. Waziri wa Fedha, Scott Besant, alitetea kuendelezwa kwa shinikizo la kiuchumi dhidi ya Tehran, huku Seneta wa chama cha Republican, Tom Tillis, akitilia shaka uhalali wa kisheria wa makubaliano ya Trump na Urusi.

Seneta wa Democratic: Vita dhidi ya Iran vimepoteza mwelekeo

Chris Murphy, seneta wa chama cha Democratic kutoka Connecticut, alizungumza na kituo cha televisheni cha CBS, akipinga vikali sera ya Donald Trump kuhusu Iran. Alisema kuwa vita katika Mashariki ya Kati vinaendelea kupanuka badala ya kumalizika.

Seneta Murphy, ambaye alikuwa amerejea kutoka ziara nchini Saudi Arabia na mataifa mengine ya eneo hilo, alisema alikuwa katika uwanja wa ndege wa Riyadh siku moja kabla ya shambulio baya la Wahouthi. Alibainisha kuwa watu kadhaa waliuawa na wengine kujeruhiwa katika shambulio hilo, huku akionya kuwa kuna hatari ya kufunguka kwa awamu mpya ya mapigano katika eneo hilo.

Seneta huyo wa Democratic pia alitilia shaka mafanikio ya operesheni za kijeshi za Marekani dhidi ya Iran. Alisema Tehran inajenga upya mpango wake wa makombora na kwamba uwezo wake wa kutumia ndege zisizo na rubani haujaangamizwa kikamilifu.

Akizungumzia taarifa kuhusu uwezekano wa Iran kuendeleza shughuli zake za nyuklia, Murphy alisema vita hivyo havijaondoa vitisho ambavyo Washington ilikusudia kukabiliana navyo, bali vimeisababishia Marekani gharama kubwa za kibinadamu, kijeshi na kiuchumi.

Pia alizungumzia uharibifu uliosababishwa katika kambi za kijeshi za Marekani katika eneo hilo na kuishutumu serikali ya Trump kwa kuficha ukubwa halisi wa madhara ya vita hivyo kwa umma.

Murphy alipinga Marekani kuingia katika vita vingine dhidi ya Wahouthi na kutaka operesheni za kijeshi dhidi ya Iran zisimamishwe.

Wall Street Journal: Viwanja vya ndege vya kiraia vimekuwa sehemu hatari za migogoro ya kikanda

Gazeti la Wall Street Journal, katika ripoti yenye kichwa "Usafiri wa Anga Umekuwa Mstari wa Mbele Hatari wa Migogoro ya Kimataifa," lilichunguza madhara ya mashambulizi ya makombora na ndege zisizo na rubani dhidi ya viwanja vya ndege na miundombinu ya usafiri wa anga.

Shambulio la Wahouthi katika Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Riyadh, ambalo lilisababisha vifo vya watu wasiopungua 12 na kujeruhi zaidi ya 300, limeangazia tena jinsi miundombinu ya kiraia ilivyo katika hatari wakati vita vinapoenea.

Umuhimu wa mashambulizi ya aina hiyo hauishii kwenye vifo na majeruhi. Viwanja vikubwa vya ndege katika Mashariki ya Kati ni vituo muhimu vya kuunganisha safari za ndege kwenda Asia, Ulaya na Afrika. Usumbufu wowote wa muda mrefu katika shughuli zake unaweza kusababisha safari za ndege kufutwa, gharama za mashirika ya ndege kuongezeka na njia za kimataifa za usafiri wa anga kubadilishwa.

Kuongezeka kwa vitisho vya makombora na ndege zisizo na rubani pia kunayaweka mashirika ya ndege katika hali ngumu ya kufanya maamuzi kuhusu usalama wa abiria, bima na kuendelea na safari katika maeneo yenye migogoro.

Wakati vita dhidi ya Iran tayari vimevuruga usafiri wa baharini na biashara ya nishati, shambulio dhidi ya viwanja vya ndege linaonyesha upande mwingine wa madhara ya kiuchumi na kibinadamu ya mzozo huo.

Ripoti hiyo inaonyesha kuwa kadiri wigo wa vita unavyopanuka, ndivyo mpaka kati ya malengo ya kijeshi na miundombinu ya kiraia unavyozidi kuwa hatarini.

Scott Besant ataka shinikizo la kiuchumi dhidi ya Iran liendelee

Waziri wa Fedha wa Marekani, Scott Besant, alitetea sera ya kiuchumi ya serikali ya Trump dhidi ya Iran katika mahojiano na kituo cha televisheni cha Fox News, akisisitiza kuwa Washington itaendelea kuiwekea shinikizo uchumi wa Jamhuri ya Kiislamu ya Iran.

Mahojiano hayo yalifanyika wakati vita dhidi ya Iran, kupanda kwa bei za nishati na usumbufu katika usafiri wa baharini vimekuwa masuala muhimu katika siasa za ndani za Marekani.

Besant alizungumzia vikwazo vya kiuchumi dhidi ya Iran na Urusi, pamoja na mvutano wa baharini katika Ghuba ya Oman. Msimamo wake ulilenga zaidi kutetea matumizi ya zana za kifedha na kiuchumi sambamba na shinikizo la kijeshi katika sera ya serikali ya Trump.

Besant pia alitetea sera ya serikali kuhusu Urusi, ambayo imekabiliwa na ukosoaji bungeni wakati Washington ikijaribu kuongeza upatikanaji wa mafuta na kupunguza bei ya dizeli.

Mahojiano hayo yanaakisi malengo mawili yanayofuatiliwa kwa wakati mmoja na serikali ya Trump: kuendelea kuzuia Iran kupata rasilimali za kifedha na kujaribu kuzuia gharama za nishati kwa watumiaji wa Marekani zisipande zaidi.

Hata hivyo, swali kuu linalobaki ni iwapo kuimarisha vikwazo kunaweza kuilazimisha Tehran kubadili sera zake, au ikiwa shinikizo la kiuchumi bila kufikiwa kwa makubaliano ya kisiasa litaongeza tu gharama za vita kwa Iran na eneo zima.

NBC: Seneta wa Republican ayapinga makubaliano ya Trump na Urusi

Tom Tillis, seneta wa chama cha Republican kutoka North Carolina, amekosoa makubaliano ya Donald Trump na Urusi ya kuagiza dizeli kutoka nchini humo. Akizungumza na kituo cha televisheni cha NBC, alionya kuwa uamuzi huo unaweza kukiuka sheria za Marekani.

Makubaliano hayo yamefikiwa baada ya bei za mafuta kupanda kufuatia vita dhidi ya Iran. Donald Trump anatarajia kupunguza shinikizo la gharama za maisha kwa Wamarekani kabla ya uchaguzi wa katikati ya muhula kwa kuongeza usambazaji wa dizeli kutoka Urusi.

Hata hivyo, Seneta Tillis alionya kuwa hatua hiyo inaweza kuipa Urusi rasilimali mpya za kifedha na kuisaidia kuendeleza vita vyake dhidi ya Ukraine.

Aliilaumu Urusi kwa uchokozi dhidi ya Ukraine na kusema Washington haipaswi kudhoofisha msimamo wake dhidi ya Moscow kwa kufanya maamuzi yanayoweza kuisaidia nchi hiyo.

Ukosoaji wa Tillis ni sehemu ya upinzani mpana unaovuka mipaka ya vyama dhidi ya uamuzi wa serikali ya Trump. Maseneta kadhaa wametaka makubaliano hayo yafanyiwe mapitio mara moja.

Washington Post: Maseneta wa vyama vyote viwili wapinga makubaliano ya mafuta na Putin

Gazeti la Washington Post limeripoti kuwa makubaliano ya Donald Trump na Vladimir Putin ya kuongeza usambazaji wa dizeli kutoka Urusi yamekabiliwa na wimbi la ukosoaji katika Bunge la Marekani na miongoni mwa washirika wa Washington barani Ulaya.

Trump, ambaye anakabiliwa na kupanda kwa bei za mafuta kutokana na vita dhidi ya Iran, anatarajia kuwa uagizaji wa dizeli kutoka Urusi utasaidia kupunguza gharama za nishati. Hata hivyo, wakosoaji wanasema makubaliano hayo yanakinzana na sera ya muda mrefu ya Marekani ya kuzuia mapato ya Urusi kutokana na mafuta.

Maseneta kadhaa wa Republican na Democratic wameitaka serikali ibadilishe uamuzi wake, wakisema kulegeza vikwazo dhidi ya sekta ya nishati ya Urusi kunaweza kusaidia kufadhili vita vya nchi hiyo nchini Ukraine.

Makamu wa rais wa zamani wa Trump, Mike Pence, pia amekosoa uamuzi huo.

Wakati huohuo, Trump amekosoa mashambulizi ya Ukraine dhidi ya viwanda vya kusafisha mafuta vya Urusi na kutoa wito wa mabadiliko katika uongozi wa nchi hiyo. Msimamo huo umekabiliwa na hisia hasi kutoka kwa maafisa wa Ukraine na baadhi ya washirika wa Marekani barani Ulaya.

Kwa mujibu wa Washington Post, jaribio la serikali ya Marekani la kudhibiti madhara ya kiuchumi yanayotokana na vita dhidi ya Iran, hususan athari zake katika soko la nishati, sasa limekuwa sehemu ya mvutano mpana kuhusu sera ya Washington dhidi ya Urusi na vita nchini Ukraine.