Kwa nini kupatwa kwa jua ulikuwa na umuhimu mkubwa?

Mamilioni ya watu barani Ulaya walishuhudia kupatwa kwa jua kwa kiwango kikubwa zaidi tangu mwaka 1999. Baadhi ya maeneo yalishuhudia kupatwa kabisa kwa jua, huku mengine yakiona kupatwa kwa sehemu.

Kupatwa kabisa kwa jua kulionekana nchini Iceland na Greenland, huku katika maeneo mengi ya Uingereza zaidi ya asilimia 90 ya Jua ikifunikwa na Mwezi.

Maeneo mengine barani Ulaya, yakiwemo Hispania na Iceland, pia yalishuhudia tukio hilo adimu la kupatwa kabisa kwa jua.

Kupatwa kwa sehemu nchini Uingereza kulianza saa 12:20 jioni kwa saa za eneo hilo. Kati ya saa 1:02 na 1:16 usiku, zaidi ya asilimia 90 ya Jua ilifunikwa na Mwezi, huku tukio hilo likikamilika karibu saa 2:10 usiku.

Picha za tukio hilo zilishirikiwa kutoka maeneo mbalimbali duniani.

Kupatwa kwa Jua ni nini?

Kupatwa kwa Jua hutokea wakati Mwezi unapopita kati ya Dunia na Jua, na hivyo kuzuia baadhi au mwanga wote wa Jua usitufikie.

Kuna aina mbalimbali za kupatwa kwa Jua. Aina utakayoiona inategemea mahali ulipo duniani na umbali wa Mwezi kutoka Duniani.

Kupatwa kabisa kwa Jua hutokea wakati Mwezi unapokuwa katika mstari mmoja na Jua na Dunia, na kulifunika kabisa Jua. Hali hii husababisha anga kuwa giza kana kwamba ni mapambazuko au machweo.

Unaweza kushuhudia kupatwa kabisa kwa Jua ikiwa uko katika eneo la kivuli cha Mwezi, ambalo ni sehemu ya katikati ya kivuli hicho.

Wakati mwingine unaweza kuona mwanga unaozunguka Jua lililopatwa. Huu ni mwale wa nje wa angahewa ya Jua, unaojulikana kama corona, ambao kwa kawaida hauonekani kutokana na mwangaza mkali wa uso wa Jua.

Ikiwa uko katika eneo la penumbra, yaani sehemu ya nje ya kivuli cha Mwezi, unaweza kushuhudia kupatwa kwa sehemu kwa Jua. Katika hali hii, Mwezi hufunika sehemu tu ya Jua, na Jua huonekana katika umbo la hilali.

Kupatwa kwa Jua kwa pete hutokea wakati Mwezi unapokuwa moja kwa moja mbele ya Jua, lakini ukiwa mbali vya kutosha kutoka Duniani kiasi kwamba hauwezi kulifunika Jua kabisa.

Mwezi huzunguka Dunia katika njia yenye umbo la duara lililorefuka, yaani si duara kamili. Hivyo, huonekana mdogo zaidi unapokuwa katika sehemu ya mbali zaidi au karibu na sehemu hiyo kutoka Duniani, wakati unapopita mbele ya Jua.

Wakati wa aina hii ya kupatwa kwa Jua, bado unaweza kuona mduara mkali wa Jua ukiizunguka Mwezi.

Aina hii ya kupatwa kwa Jua ni tofauti kabisa na kupatwa kwa Mwezi, ambapo Dunia hujipanga kati ya Jua na Mwezi na kusababisha kivuli chake kuangukia kwenye Mwezi.

Ilionekana wapi?

Kupatwa kwa Jua kulitokea Jumatano, Agosti 12.

Kupatwa kabisa kwa Jua kulionekana kaskazini mwa Urusi, Greenland, Iceland, Hispania na Ureno.

Kupatwa kwa Jua hakukuonekana nchini Uturuki. Tukio lijalo la kupatwa kwa Jua litakaloonekana kutoka Uturuki litakuwa kupatwa kwa sehemu kwa Jua, Agosti 2, 2027.

Kulingana na NASA, kupatwa kabisa kwa Jua, ambapo Jua hufunikwa kabisa, kulitokea karibu na adhuhuri katika eneo dogo na la mbali kaskazini mwa Urusi. Kisha Jua lilielekea mashariki kuzunguka Dunia, na kufika Hispania mwishoni mwa jioni kwa saa za eneo hilo, muda mfupi kabla ya machweo.

Kupatwa kabisa kwa Jua kulikuwa kwa muda mfupi sana, kukidumu chini ya dakika mbili na nusu.

Kupatwa kwa sehemu kwa Jua kulionekana kaskazini mwa Marekani, Canada, kaskazini-magharibi mwa Afrika na maeneo mbalimbali ya Ulaya. Katika baadhi ya maeneo, asilimia 90 au zaidi ya Jua ilifunikwa.

Tukio hili lilikuwa la kipekee zaidi kwa sababu baadhi ya maeneo ya Afrika na bara la Ulaya pia yalishuhudia kupatwa kwa Jua wakati wa machweo. Kwa maneno mengine, Jua lilikuwa limefunikwa kwa sehemu wakati likizama.

Ninawezaje kutazama kupatwa kwa Jua?

Ni muhimu kutolitazama Jua moja kwa moja wakati wa kupatwa. Hata ukiwa umevaa miwani ya kawaida ya jua, kufanya hivyo kunaweza kusababisha uharibifu wa kudumu kwenye retina ya macho.

Litazame Jua tu ukiwa umevaa miwani maalumu ya kutazamia kupatwa kwa Jua, ambayo huwa na uwezo wa kuzuia mwanga mara maelfu zaidi kuliko miwani ya kawaida ya jua. Hakikisha unatumia miwani inayokidhi kiwango cha kimataifa cha ISO 12312-2.

Pia, hata ukiwa umevaa miwani hiyo maalumu, usiangalie Jua kupitia lenzi ya kamera, darubini, binoculari au kifaa kingine chochote cha kukuza mwonekano. Kulingana na NASA, miale ya Jua iliyokolezwa inaweza kuunguza kichujio cha kifaa hicho na kusababisha uharibifu wa macho.

Unaweza pia kutumia mbinu zisizo za moja kwa moja kutazama mwonekano au kivuli cha Jua.

Njia moja ni kutumia vipande viwili vya karatasi au kadi. Ukiwa umeipa Jua mgongo, vishikilie mbele yako, kimoja nyuma ya kingine, juu kidogo ya mabega yako, ili kile kilicho karibu nawe kiweke kivuli kwenye kile kilicho nyuma.

Tengeneza tundu dogo kwenye kadi iliyo karibu nawe. Miale ya Jua itapita kwenye tundu hilo na kutengeneza duara dogo la mwanga kwenye kadi iliyo nyuma. Badala ya kadi yenye tundu, unaweza pia kutumia kitu chenye tundu moja au zaidi, kama vile chujio.

Kisha, wakati kupatwa kwa Jua kunapoendelea, unaweza kutazama jinsi Mwezi unavyofunika taratibu duara hilo la mwanga.

Ikiwa mambo hayataenda vizuri au hali ya hewa itazuia kulitazama tukio hilo, kutakuwa na matangazo kadhaa ya moja kwa moja, likiwemo tangazo la NASA.