Sidee gabadh 16 jir ah qayb uga noqotay mawduuc tijaabooyin sir ah oo CIA-da ah?

Waxa ugu horreeya ee ay xasuusato Lana Ponting oo ka tirsan Allan Memorial Institute ee Montreal, oo markii hore ahaa isbitaal dhimir, waa urka, ur ku dhow kan daawada.

Iyadoo ka hadlaysa gurigeeda Manitoba, Canada, waxay tidhi: "Ma jeclayn sida uu u ekaa; aniga iima uusan ekayn isbitaal."

Isbitaalkaas oo mar ahaa guriga ganacsade reer Scotland ah oo maraakiibta lahaa, wuxuu noqday halka ay ku nooleyd muddo bil ah bishii Abriil 1958 kadib markii garsoore amar ku bixiyay in gabadha 16 jirka ah lagu daaweeyo sababo la xidhiidha "dhaqan diidmo."

Ponting waxay ka mid ahayd kumannaan qof oo lagu sameeyay tijaabooyin hoos taga barnaamijka sirta ah ee CIA-da Maraykanka ee cilmi-baarista xakamaynta maskaxda dadka.

Sida ku xusan diiwaannadeeda caafimaad ee ay heshay, waxay ka carartay guriga kadib guuritaan adag oo qoyskeedu ka soo guureen Ottawa kuna tageen Montreal, waxayna la socotay saaxiibo waalidkeedu diidanaa. Waxay tidhi: "Waxaan ahaa dhalinyaro caadi ah." Si kastaba ha ahaatee, garsoore ayaa u diray Allan Institute.

Markii ay halkaas gashay kadib, si aanay ogayn ayay uga mid noqotay ka-qaybgalayaasha tijaabooyinka sirta ah ee CIA ee loo yaqaan MK-Ultra. Intii lagu jiray Dagaalkii Qaboobaa, mashruucan wuxuu tijaabinayay saameynta dawooyinka maskaxda saameeya sida LSD, gariir danabaysan, iyo farsamooyinka maskax dhaqidda, iyada oo aan dadka oggolaansho laga haysan.

In ka badan 100 hay'adood, oo ay ku jiraan isbitaallo, xabsiyo, iyo dugsiyo ku yaal Mareykanka iyo Canada, ayaa ka qayb qaatay barnaamijkan. Allan Institute, Dr. Ewen Cameron oo ka tirsan Jaamacadda McGill ayaa bukaannada siin jiray dawooyin kuna khasbi jiray inay dhageystaan codad la duubay oo marar badan lagu celceliyo, mararka qaarna kumannaan jeer hab uu ugu yeeri jiray dib u jihanyn "depatterning."

Dr. Cameron wuxuu Ms. Ponting ku khasbi jiray inay dhegaysato cajalado cod ah oo soo noqnoqda, mararka qaar boqolaal jeer.

Waxay tidhi: "Codku wuu soo noqnoqonayay: Waxaad tahay gabadh wanaagsan, adigu waxaad tahay gabadh xun."

Sida uu sheegay Jordan Torby oo ah arday PhD ah oo daraasad ku sameeyay tijaabooyinkan iyo saameyntooda anshaxeed, habkan wuxuu ahaa nooc maskax maamul iyo qaab lagu burburiyo fikirka qofka.

Wuxuu yidhi: "Maskaxda bukaanada si toos ah ayaa loogu maamuli jiray tilmaamo afeed." Wuxuu sidoo kale sheegay in Dr. Cameron uu tijaabin jiray saameynta dawooyinka hurdo keenaya, dareen-la'aanta khasabka ah, iyo koomada la geliyo.

Diiwaannada caafimaadku waxay muujinayaan in Ms. Ponting la siiyay LSD (lysergic acid diethylamide) oo ah daawo dhimireed bedelaysay fekerka, dareenka iyo feker weelaynta qofka. , iyo sidoo kale dawooyin sida sodium amytal (barbiturate), dexedrine oo kicisa, iyo gaaska nitrous oxide oo loo yaqaan "gaaska qosolka."

Mid ka mid ah faylasha caafimaadkeeda, Dr. Cameron wuxuu ku qoray: "Markii ay ahayd Abriil 30, bukaanku waxay gashay marxaladda – dib u jihaynta depatterning… kadib markii la siiyay nitrous oxide waxay noqotay mid aad u kacsan oo rabshad badan, waxay ka booday sariirta waxayna bilowday inay qayliso."

Xaqiiqada adag ee tijaabooyinka MK-Ultra ayaa la shaaciyay 1970-meeyadii. Tan iyo markaas, qaar ka mid ah dhibbaneyaasha ayaa isku dayay inay dacweeyaan dowladaha Mareykanka iyo Canada. Mareykanka gudihiisa kiisaskaas badankood way fashilmeen, balse 1988 maxkamad Kanada ah ayaa amar ku bixisay in dowladda Mareykanku ay bixiso $67,000 midkiiba sagaal dhibbane. 1992, dowladda Canada waxay siisay 77 dhibbane midkiiba 100,000 dollar oo lacagta Canada ah iyada oo aan qiran mas'uuliyadda sharci.

Ponting waxay sheegtay in magaceedu uusan ku jirin dadka magdhowga helay maadaama aysan markaas weli ogayn inay dhibbane ahayd.

Waxay tiri waxay sannado badan dareemaysay in wax khaldan yihiin, balse kaliya sanadihii dambe ayay ogaatay faahfaahinta ku lug lahaanshiyadeedii aanay ogayn ee tijaabooyinkan.

Waxay sheegtay in ay wax yar ka xasuusato wixii ka dhacay Allan ama sannadihii ka dambeeyay.

Markii dambe way guursatay, waxayna u guurtay Manitoba, halkaas oo ay ku korisay labadeeda carruur, kuwaas oo ay weli xiriir dhow la leedahay. Hadda waxay leedahay afar awoowe iyo ayeeyo, balse waxay tiri saameynta waqtigeedii Allan ayaa nolosheeda oo dhan la socotay.

Waxay tiri: "Waxay ila socotay nolosheyda oo dhan; mar walba waxaan is weydiinayay sababta aan sidaas u fekerayo iyo waxa igu dhacay."

Waxay sidoo kale sheegtay inay ku khasbanaatay inay isticmaasho dawooyin isku dhafan si ay ula tacaasho dhibaatooyin maskaxeed iyo riyooyin cabsi leh oo soo noqnoqda, kuwaas oo ay aaminsan tahay inay ka dhashay waqtigeedii Allan.

Waxay tidhi: "Mararka qaar habeenkii ayaan qaylo ku soo toosaa anigoo ka baqaya wixii igu dhacay."

Isbitaalka Royal Victoria iyo Jaamacadda McGill ayaa diiday inay faallo bixiyaan maadaama kiis sharci socdo. Dowladda Canada waxay BBC u sheegtay inay 1992 gaadhay heshiis "bani'aadannimo" ah iyada oo aan qiran mas'uuliyadda sharci.

Ms. Ponting, kiiska maxkamadeed wuxuu u ahaa fursad ay ku hesho nabad maskaxeed kadib sanado badan. Waxay tidhi: "Mararka qaar waxaan fadhiistaa qolka fadhiga, maskaxdayduna waxay ku laabataa wixii hore; waan dib u soo xusuustaa wixii igu dhacay. Mar kasta oo aan arko sawirka Dr. Cameron, aad ayaan u caroodaa."

Inkasta oo magaca Dr. Cameron hadda si dhow ugu xiran yahay MK-Ultra, cilmi-baaraha Torby wuxuu sheegay in natiijooyinkiisu muujinayaan inuusan markaas ogeyn in maalgelintiisu ka timid CIA-da. Wada shaqayntiisa hay'adda sirdoonka Mareykanka waxay dhammaatay 1964, wuxuuna dhintay 1967 wadnaha oo istaagay darteed.

Si kastaba ha ahaatee, Ms. Ponting waxay aaminsan tahay in xitaa haddii uusan ogayn halka lacagtu ka timid, uu weli waajib ku ahayd inuu ogaado in tijaabooyinku aanay anshax ahayn. Waxay rajaynaysaa in arrintan la sii baadho isla markaana dhibbaneyaashu ugu yaraan dareemaan in caddaalad qayb ahaan la helay.

Waxay tiri: "Ujeedadu ma aha in la beddelo wixii ay bukaannadu lumiyeen, maadaama ay taasi aanay suurtagal ahayn; muhiimadu waa in dhibkoodu aanu noqon mid aan micne lahayn, oo wax laga barto."