Xayiraadda Maraykanka ee Iiraan waa Khamaar. Ma shaqayn doontaa?

Shaki kuma jiro in milatariga Maraykanku uu awood u leeyahay inuu xannibo maraakiibta ka baxaysa ama galaysa Khaliijka. Su'aashu waxay tahay: maxaa ku dambeynaysaa?

"Waxay ila tahay in la samayn karo" ayuu Admiral Mark Montgomery ayaa u sheegay BBC. Waxaana hubaal ah inay ka khatar yar tahay beddelka, kaas oo noqon lahaa in si qasab ah dib loogu riixo Iiraaniyiinta oo loo abuuro shuruudo kolonyo ah.

Qaar ka mid ah xulashooyinka uu sabbeeyey madaxweyne Trump toddobaadyadii la soo dhaafay - qabsashada Jasiiradda Kharg ama kolonyo ciidan oo galbinayey marin biyoodka Hormuz - waxay noqon lahayd khatar iyo kharash badan.

Ciidamada Mareykanka ee ku lugta leh ayaa naftooda u soo bandhigi lahaa weeraro kaga imaanaya gantaalada Iiraan, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo doomaha dheereeya. Oollitaanka suurtogalka ah ee miinada biyaha ayaa ku dari lahayd lakab kale oo khatar ah.

Taas beddelkeeda, xannibaadda ayaa u oggolaanaysa maraakiibta dagaalka ee Maraykanku inay si badbaado leh ugu dhex qulqulaan, meel ka baxsan biyaha Gacanka Cumaan, oo ay la socdaan maraakiibta ka soo baxaysa dekedaha Iiraan oo ay go'aan uga gaaraan siday doonaan.

"Waxaa jirta khatar ka yar tan ka jirta aagga aadka u xaddidan ee marinka," ayuu yiri Admiral Montgomery.

Ciidamo gaar ah, helikobtero iyo doomo dheereeya oo iyaga u gaar ah ayaa la heli karaa, ciidamada badda ee Mareykanka ayaa heysta dhammaan agabka ay uga baahan yihiin howlgalkan.

Go'doomintii dhawayd ee Venezuela iyo Cuba ayaa muujisay awoodda. Horraantii Janaayo, qabashada markabka saliidda ee Ruushka, Marinera ee waqooyiga Atlantic, ayaa muujisay in hawlgalladan oo kale laga fulin karo meel kasta.

Taliska dhexe ee Mareykanka (Centcom) ayaa sheegay in go'doomintii ugu dambeysay " si dhex dhexaadnimo ah loogu fulin doono maraakiibta dhammaan dalalka soo galaya ama ka baxaya dekedaha iyo xeebaha Iiraan," balse aan la joojin doonin maraakiibta adeegsata dekedaha aan Iiraan ahayn.

Maraakiibta sida sahayda bini'aadantinimada, Centcom waxay leedahay, waa la ogolaan doonaa, laakiin "waxay ku xIiraan tahay kormeer". Laakiin ma shaqayn doontaa?

Caqligu wuxuu u muuqdaa mid cad. Tan iyo markii uu dagaalku billowday, Iiraan waxa ay si guul ah u sii waday dhoofinta kiimikooyinka batroolka ee u gaarka ah iyada oo loo sii marinayo Gacanka, waxayna kasbatay balaayiin doollar iyada oo ka hortagaysa waddamada kale ee Khaliijka in ay dhoofiyaan shidaalkooda.

Go'doominta Maraykanka oo guulaysata waxa ay joojin kartaa socodkaas, iyada oo maamulka Iiraan ka goynaysa dakhliga aadka loogu baahan yahay iyo in dhaqaalihiisa sii wiiqmo.

Laakiin Iiraan, oo horey u muujisay adkeysi aad u weyn, wajaheysana in ka badan bil weerarrada Mareykanka iyo Israa'iil, ayaa laga yaabaa inay dareento inay sii wadi karto guluf kale. Gaar ahaan maadaama xannibaad kasta oo cusub ay u badan tahay inay kor u qaaddo qiimaha saliidda oo weli sii socda.

"Waxay rumaysan yihiin inay ka miisaan badnaan karaan arrintan," David Satterfield, oo hore u ahaan jiray ergeyga gaarka ah ee Maraykanka u qaabilsan arrimaha bini'aadantinimada ee Bariga Dhexe, ayaa u sheegay BBC "in Maraykanku uu xanuun ka dareemi doono qiimaha saliidda iyo in dawladaha khaliijku ay ku cadaadin doonaan Maraykanka, ugu dambeyntii, si uu mar kale u furo marin biyoodka."

Washington, ayuu yiri, way ku guul-darraysatay inay tixgeliso go'aanka adag ee Iiraan.

"Waxay u malaynayaan inay guuleysteen," ayuu yiri. "Iraaniyiintu waxay rumaysan yihiin... in ay xamili karaan xanuun ka badan muddo ka badan kuwa ka soo horjeeda".

Khubarada dhinaca maraakiibta ayaa isha ku haya qulqulka maraakiibta ka soo baxaya dekedaha Iiraan ee sii mara marinka Hormuz si ay u eegaan saamaynta ay ku yeelan karto go'doominta Maraykanka.

"Runtii waxaan eegayaa maraakiibta hadda mara," ayay tiri Michelle Wiese Bockmann oo ah falanqeeye sirta badda. "Haddii aan ahaan lahaa badmaax, aad baan u walwali lahaa" ayey sii raacisay.

Richard Meade, oo ah tifaftiraha guud ee warsidaha Lloyd list ayaa yiri: "Waxaan aragnay wax yar oo mowqifkooda beddelay ka dib baaqii asalka ahaa ee Trump xalay uu jeediyey.

Sida laga soo xigtay Meade, 48-kii saacadood ee la soo dhaafay waxaa la arkay waqtigii ugu mashquulka badnaa ee qulqulka maritaanka marinka Hormuz tan iyo markii uu dagaalku billowday dhammaadkii Febraayo, iyada oo ilaa 30 ka mid ah la raadraaci karo (si kale haddii loo dhigo, maraakiibta ku safraya qalabkooda aqoonsiga oo otomaatig ah ayaa shidmay).

"Waxay u ekayd maraakiib badan ay isku dayayeen inay baxaan," ayuu yiri.

Ayado hadda uu socdo dhaqdhaqaaq yar ayaa waxa laga yaabaa inay qaadato wakhti ka hor inta aynaan arag ciidamada badda ee Maraykanka oo ka hortagaya maraakiibta ka shiraacanaya ama ka baxaya dekedaha Iiraan.