Hadallada Trump ma waxay sii kordhiyeen xiisadda xabbad-joojinta oo horeba u ahayd mid aad u jilicsan?

Madaxweyne Trump waxaa lagu yaqaan inuu doonayo heshiisyo degdeg ah.

Waxaan hore isweydiinaynay sida uu uga falcelin doono fashilka ku yimid isku daygii lagu doonayay in heshiis laga gaaro Islamabad… hadda waxaan arki karnaa jawaabtiisii ugu horreysay.

Labo qoraal oo dhaadheer oo uu ku soo dhigay baraha bulshada, wuxuu sheegay inuu xannibi doono maraakiibta yar ee hadda ka gudbaysa Marinka Hormuz.

"Waxaan amray ciidamadeenna badda inay raadiyaan oo ay joojiyaan markab kasta oo ku sugan biyaha caalamiga ah oo bixiyay lacag uu Iran siiyay. Qof kasta oo bixiya lacag aan sharci ahayn ma heli doono marin ammaan ah badaha caalamiga ah."

Qoraalladu si cad uma sheegayaan sida loo diidi doono "marin ammaan ah", balse waxaa mudan in la xasuusto in Maraykanku, dhowrkii bilood ee la soo dhaafay, uu raacay maraakiib u socotay ama ka timid Venezuela.

Arrin muhiim ah ayaa ah inuu sidoo kale sheegay in "dalal kale ay ku lug yeelan doonaan xannibaaddan," inkastoo uusan caddeynin kuwa ay yihiin.

Xannibaadda Iran ee xulashada leh—laakiin wax ku oolka ah—ee mid ka mid ah marin-biyoodka ugu muhiimsan dunida, waxaa inta badan ka gudba maraakiib la safan Iran, dalal Tehran u aragto saaxiibbo, ama maraakiib la rumeysan yahay inay bixiyeen lacag marin (oo lagu qiyaaso qiyaastii $2 milyan).

Wuxuu sidoo kale sheegay in Iran ay ballanqaadday inay furi doonto marinka Hormuz.

Laakiin marka loo eego hadallada in ay si rasmi ah u sheegayaan, waxay marar badan sheegeen wax ka soo horjeeda, iyagoo dalbanaya in si rasmi ah loo aqoonsado muhiimadda istiraatiijiga ah ee ay ku leedahay marin-biyoodkan.

Haddii la fuliyo, hanjabaadda madaxweynaha waxay sii yareyn doontaa saliidda gaarta suuqyada caalamka, taasoo keeni karta cawaaqib dhaqaale.

Farriimahan weli ma aha dib u billow buuxa oo colaaddii la filan karay ah, balse waa tallaabo kale oo sii kordhinaysa xiisadda.

Dowladda Iiraan oo ka falcelisey weerarka cirka ah ee lagu soo qaaday dalkeeda, ayaa Mareykanka ku eedeysay in uu diillin cas oo halis ah ka soo tallaabay, waxayna wacad ku martay in ay jawaab kulul ka bixin doonto waxa ay ku tilmaantay "weerar bareer ah lugu soo qaaday sugnaanteeda dhuleed iyo haybaddeeda gobannimo.

Xannibaadda Trump waxay saameyn doontaa oo kaliya tiro yar oo maraakiib ah

Hanjabaadda Madaxweyne Trump ee ah in la xannibo Marinka Hormuz waxay kaliya saameyn doontaa tiro yar oo maraakiib ah oo weli ku socda marin-biyoodkaas, ayuu yiri khabiirka maraakiibta Lars Jensen.

Haddii Maraykanku si dhab ah u hirgeliyo arrintan, "waxay joojin doontaa kaliya qulqul aad u yar oo maraakiib ah. Marka la eego guud ahaan, si weyn waxba isma beddelayaan," ayuu yiri.

Jensen, oo ah madaxa fulinta ee shirkadda Vespucci Maritime, wuxuu sheegay in hanjabaadda Trump ee ah in laga hortago maraakiibta bixiya lacagaha ay sidoo kale saameyn yar yeelan doonto, maaddaama shirkad kasta oo sidaas sameysa ay horeba u wajahdo cunaqabateyn Maraykanka ah.

"Ugu horreyn, maraakiib aad u yar ayaa gudba. Kuwa bixiyana waa ka sii yar yihiin, kuwaasna horeyba waxay u hoos yimaadaan cunaqabateynta Maraykanka," ayuu yiri.

Shirkadaha waaweyn ee maraakiibta ayaa inta badan sii sugaya in la arko haddii heshiis nabadeed oo horudhac ah la gaaro iyo haddii uu sii jiri karo, ayuu Jensen ku daray, haddii taasi dhacdana, si tartiib ah ayaa mar kale loo bilaabi karaa socodka maraakiibta.

Marka laga hadlayo waxa ay shirkadaha maraakiibtu ku go'aamin doonaan in ay ammaan tahay in ay mar kale ka gudbaan marinka, wuxuu sheegay in jawaabta dhabta ahi ay tahay in aysan si dhab ah u ogeyn.

"Sababtoo ah ugu dambayn waxay ku xiran tahay kalsooni: kalsoonida in heshiis kasta oo u dhexeeya Maraykanka iyo Iran uu sii jiri doono muddo dheer. Taasna waa dareen shakhsi ah, ma jiro wax la taaban karo oo si cad loo tilmaami karo," ayuu yiri.

Muxuu muhiim u yahay Marinka Hormuz?

Marinka Hormuz oo ballaciisa meesha ugu dhuuban ay dhan tahay 40 Km gees-ka-gees, waa waddada qura ee dunida ku xirta shidaalka ka yimaada dalalka kulaala Gacanka Persia, dhiilladan la xiriirta xiritaankiisana waxaa durbadiiba laga dareemay suuqyada dunida oo walaac uu soo food saaray.

Haddaba ahmiyadda marinka Hormuuz ku fadhiyo, waxaa noo sharraxaya Axmed Maxamed Mooge oo ah khabiir ku xeel dheer suuqa shidaalka dunida.

"Hormuuz wuxuu ka mid yahay shan marin oo baddu ka siriqsan tahay, kuwaas oo kala ah Hurmuz, Suez, Baab ul Mandab, Malaika iyo Panama canal. Marka shantaas marin la eegana Hormuz kan ugu saxmadda badan. Waxaana maalintii mara 17 bilyan oo barmiil oo shidaal ah.

Shidaalkaas wuxuu ka kala yimaadaa dalalka kala ah Iran, Ciraaq, Kuweyd, Baxrayn, Qadar iyo qayb ahaan Sacuudi Careebiya iyo Imaraadka Carabta. Tusaale ahaan Sacuudiga oo maalintii dhoofiyta 10 milyan oo barmiil maalintii, 7 milyan oo ka mid ah wuxuu ka dhoofiya dhinaca Hormuuz. Waxaana la oran karaa Hormuz waa halbowlaha shidaalka dunida".