Gabadhii ugu horeysay ee reer Afgaanistaan oo fuusha buurta aduunka ugu dheer ee Everest oo fariin dirty

River Axmed ayaa sheegtay inay dareentay "farxad aan caadi ahayn" markii ay gaartay buurta ugu dheer dunida, Mount Everest.

River Ahmed oo 30 jir ah ayaa noqotay haweeneydii ugu horreysay ee Afghan ah ee fuusha buurta Everest, kadib safar adag oo 11 saacadood qaatay, taariikhduna ahayd 21-kii May 2026.

Buurta Everest waa buurta ugu dheer adduunka, dhererkeeduna yahay 8,848.86 mitir.

"Markii aan istaagay dusha sare ee adduunka, waxaan dareemay awood," ayay u sheegtay BBC World Service.

Kahor intaysan fuulin buurta, River Axmed waxay sheegtay inay lahayd "sabab ay buurta u fuulays taasoo ah xorriyad iyo waxbarasho."

Waxay doonaysaa inay guusheeda u adeegsato sidii ay u iftiimin lahayd xaaladda adag ee ka jirta Afghanistan, halkaas oo Taliban ay ka mamnuuceen gabdhaha iyo haweenka ka weyn 12 sano inay waxbartaan tan iyo markii ay dib ugu soo laabteen talada.

Intii ay buurta fuuleysay, waxay ku khasbanaatay inay ka gudubto xerada Camp IV oo ku taalla joog dhan 7,950 mitir, kadibna u gudubto "aagga dhimashada" ee sare oo gaaraya 8,849 mitir, halkaas oo oksijiinku uu yahay kaliya 30%.

Iyadoo ka hadleysay xerada ku taalla salka buurta, River Axmed waxay sheegtay in daalka ay dareentay intii ay buurta fuuleysay uu la mid ahaa dhibkii iyo daalkii ay la kulantay markii ay u qaxday Australia si ay uga baxsato weerarradii Taliban.

River Ahmed ayaa ku dhalatay koonfur-bari Afghanistan, meel la yiraahdo Ghazni, oo ku taal koonfurta buuraha Hindu Kush.

Waxay sheegtay in maalin kasta ay buuro fuuli jirtay oo ay ka soo degi jirtay si ay u gaarto iskuulkeeda, iyadoo mararka qaar ku socon jirtay waddooyin baraf ah oo aad u qabow.

Waxay ku dhalatay xilli ay Taliban dalka ka talinayeen, markaas oo dumarka laga mamnuucay waxbarashada. Hase yeeshee, kadib markii ciidamada uu hoggaaminayay Maraykanka ay Taliban kala wareegeen awoodda 2001, gabdhuhu waxay dib ugu laabteen dugsiyada, haweenkuna waxay heleen fursado waxbarasho iyo shaqo.

Sannadkii 2014, River Ahmed waxay ku qancisay qoyskeeda inay u oggolaadaan inay wax ka barato Kabul. Hal maalin, dagaalyahanno Taliban ah ayaa joojiyay bas ay saarneyd oo u socday jaamacadda, waxayna rasaas ku fureen gaariga.

Nasiib wanaag, waxay sheegtay in ay maalintaas badbaaday, sidaas darteed ay dhiig wejiga iska marsatay oo ay iska dhigtay qof dhintay.

Kadib markii qoyskeedu u guuray Kabul, waxay baratay saxaafadda waxayna ka shaqeysay idaacad iyadoo adeegsanaysa magac qarsoodi ah. Waxay sidoo kale sheegtay inay 2019 u guurtay Hindiya, kadibna saddex sano u guurtay Australia si ay u barato Ingiriisiga oo ay uga shaqeyso shirkad alaabaha guriga iibisa.

Xiisaddeeda fuulista buuraha ayaa soo ifbaxday kadib dhacdo murugo leh.

Kadib lix bilood oo ay Australia joogtay, walaalkeed oo 20 jir ahaa ayaa isdilay, taasoo si weyn u dhaawacday.

Markaas ayay go'aansatay inay beddesho magaceedii hore ee "Zacchaeus" oo ay u bixsato"River".

Waxay magacan u dooratay ka dib markii ay aragtay webiyada Australia. Macnaha "River" waa webi — biyo qulqulaya.

"Webiyadu waa nadiif, waxna ma joojin karaan, way qulqulayaan si kasta oo ay tahay. Waxaan dareemay inaan sidaas oo kale noqdo," ayay tiri.

River Axmed ayaa sidoo kale ku biirtay kooxda fuulista buundada Sydney Harbour Bridge. Waxay tiri: "Markii aan kor u kacay, gudaha ayaan farxad ka dareemay. Markii aan fahmay waxa aan sameynayo, fikradda fuulista buuraha ayaa i gashay."

Kadibna fikradda ay ku fuuli lahayd buurta ugu dheer adduunka, Mount Everest, ayaa si degdeg ah maskaxdeeda u soo gashay.

River Ahmed ayaa sheegtay inay "aad ugu mahadcelinayso" xirfadlayaashii iyo dadkii hagayay isla markaana caawiyay safarkeeda fuulista buurta.

Waxay sheegtay inay aad u faraxday markii ay gaartay dusha sare ee Mount Everest, isla markaana ay u muuqatay in fuulistu noqotay mid sahlan.

"Ma ahan oo keliya farxadda gaarsiinta buurta Everest, waa waayo-aragnimo nololeed oo qofku cirka dhulka kaga istaagayo isla markaana uu ku arkayo quruxda dabiicadda," ayay tiri.

Guushan ayaa abuurtay dareen "cajiib ah" oo dhex maray Afghaaniyiinta, waxaana ka mid ahaa madaxweynihii hore ee Afghanistan, Hamid Karzai, oo ku tilmaamay guul u soo hoyatay haweenka Afghan-ka.

Waxay sheegtay: "Tani waxay fariin u dirtay dalka oo dhan oo ah in xitaa waxyaabaha ugu adag ama loo arko kuwo aan macquul ahayn la qaban karo."

Si kastaba ha ahaatee, fariinteeda ugu weyn ayaa ah in "buur kale" weli la fuulo.

"Ilaa maanta, malaayiin gabdho Afqaanistaan ah ayaa laga duudsiyay xuquuqdooda aasaasiga ah ee waxbarashada, aniguna waa inaan fuulaa buurtaas," ayay tiri River Axmed.

Dowladda Taliban ayaa markii hore mamnuucday waxbarashada dugsiyada sare iyo jaamacadaha ee gabdhaha iyo haweenka, iyagoo sabab uga dhigay arrimo amni, sida lagu sheegay warbixinta.

Markii BBC dhawaan arrintan wax ka weydiisay wasiir ku xigeen ka tirsan Taliban, wuxuu u gudbiyay Wasaaradda Waxbarashada, balse wax jawaab ah lagama helin.

River Axmed ayaa sheegtay inay qorsheyneyso inay lacag ururiso si ay u taageerto haweenka reer Afqaanistaan, iyadoo u dirtay fariin dhiirrigelin ah:

"Sii xoogeysta. Naftaada ku kalsoonow inaad ka gudbi karto xilliyada ugu mugdiga badan taariikhdeenna."