Trump oo Iiraan ugu hanjabay "weerar aad u culus" haddii la xaqiijiyo inay ku lug lahayd dhacdadii diyaaradda Flydubai

Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa Khamiistii ugu hanjabay Iiraan inay la kulmi doonto "weerar aad u xooggan" haddii la xaqiijiyo inay ku lug lahayd weerarkii lagu qaaday kabtankii diyaaradda shirkadda Flydubai intii lagu jiray duullimaad ku sii jeeday Tel Aviv. Wuxuu sidoo kale sheegay inuu u badan yahay inuu rumaysan yahay suuragalnimadaas.

Trump ayaa yiri in Iiraaniyiinta "lagu dhufan doono dharbaaxo aad u xooggan", isagoo ka jawaabayay su'aal ay waydiisay wariye oo ku saabsan in Maraykanku tallaabo ka qaadi doono haddii la caddeeyo mas'uuliyadda Tehran ee dhacdadaas.

Wuxuu intaa ku daray inuu u arko in ay jirto suuragalnimo weyn oo ah in Iiraan ay ku lug lahayd weerarka, hase yeeshee baaritaannada lagu ogaanayo xaqiiqada arrinta ay weli socdaan.

Labo maalmood kadib markii diyaaradda Flydubai si degdeg ah ugu degtay garoonka diyaaradaha ee Tabuk ee dalka Sacuudiga, xilli ay ku jirtay safar uga socday Dubai kuna socday Tel Aviv, iyadoo ay saarnaayeen 174 rakaab ah, oo ay ku jiraan 166 Israa'iiliyiin ah sida ay warbaahintu sheegtay, weli sababaha weerarkaasi ma cadda.

Sida ay rakaabku sheegeen, duuliye-ku-xigeenka ayaa mindi ku weeraray kabtanka isaga oo damacsanaa inuu diyaaradda soo rido. Diyaaraddu waxay hoos u dhacday ku dhowaad shan kun oo mitir hal daqiiqo gudaheed, balse kabtanka, inkastoo uu dhaawacmay, wuxuu ku guulaystay inuu furo albaabka qolka duulista. Tani waxay u saamaxday qaar ka mid ah rakaabka inay gudaha u galaan qolka duulista oo ay gacanta ku dhigaan weeraryahanka.

Ilaa hadda, natiijooyinka baaritaannada socda lama shaacin. Hase yeeshee, Israa'iil waxay cambaaraysay waxa ay ku tilmaantay "isku day weerar argagixiso oo jihaadi ah" oo looga gol lahaa in lagu waxyeelleeyo xiriirka u dhexeeya Israa'iil iyo Imaaraadka Carabta.

Shirkadda diyaaradaha ee Israa'iil, El Al, ayaa ku dhawaaqday inay joojisay duullimaadyadii Jimcaha loogu talagalay soo celinta Israa'iiliyiinta ku sugan Dubai, kadib markii Flydubai ay hakisay duullimaadyadeedii u dhexeeyay Tel Aviv iyo Dubai ka dib fashilinta weerarka. Dhanka kale, Wasaaradda Gaadiidka ayaa sheegtay in Israa'iil aysan weli helin oggolaanshaha lagama maarmaanka ah ee Imaaraadka si ay u fuliso duulimaadyadaas.

Intii uu la hadlayay saxafiyiin ku sugnaa Aqalka Cad, Donald Trump ayaa sheegay inuu aaminsan yahay in Iiraan ay ku lug lahayd dhacdadan, isaga oo yiri: "Waxaan odhanayaa jawaabtu waa haa, iyadoo lagu salaynayo waxa aan maqlayo, laakiin arrintan si dhow ayaan uga shaqaynaynaa xilligan la joogo."

Trump ayaa tilmaamay inuu u arko in suuragalnimada ku lug lahaanshaha Iiraan ay jirto, inkastoo baaritaannadu ay weli socdaan.

Xoojinta weerarrada oo "suurtagal ah" kadib doorashooyinka dhexe ee Maraykanka

Gobolka ayaa toddobaadyadii u dambeeyay ku jiray xaalad degganaansho ah, iyadoo Maraykanku aanu wax weerar ah ku qaadin Iiraan tan iyo 1-dii Sebtembar, inkasta oo maraakiibta marar badan lagu bartilmaameedsaday Marinka Hormuz. Hase yeeshee, dadaallada diblomaasiyadeed ee lagu doonayo in lagu soo afjaro dagaalka ayaa hakad ku jira, in ka badan toddoba bilood kadib markii uu dagaalku billowday, kaddib weerarradii ugu horreeyay ee Maraykanka iyo Israa'iil ku qaadeen Iiraan.

Wareysi uu Trump Khamiistii siiyay majaladda "Time", ayuu kaga hadlay xoojin "suurtagal ah" oo lagu sameeyo weerarrada ka dhanka ah Iiraan kadib doorashooyinka dhexe ee Maraykanka oo la qorsheeyay horraanta bisha Nofeembar.

Dhowr warbaahin ayaa werisay in Wasaaradda Difaaca Maraykanka (Pentagon) ay go'aansatay inay gobolka u dirto markab xambaara diyaaradaha dagaalka iyo maraakiib kale, kuwaas oo maalmahan ka baxay goobihii ay joogeen, waxaana la filayaa inay halkaasi gaaraan dhammaadka bisha Nofeembar.

Tallaabadan ayaa ka dhigan in gobolka loo dirayo ciidamo dheeraad ah oo tiradoodu u dhaxayso 9,000 ilaa 10,000 oo askari, kuwaas oo ay ku jiraan 2,000 oo ka tirsan ciidamada badda ee Maraykanka.

Washington oo cadaadis dheeraad ah ku saaraysa Yurub arrinta naaftada

Ilo xog-ogaal ah ayaa wakaaladda wararka ee Reuters u sheegay Jimcihii in dalalka Midowga Yurub ay ka wada hadleen soo jeedin ka timid Faransiiska oo ku saabsan in shidaal naafto ah oo dheeraad ah laga soo saaro kaydka istaraatiijiga ah, taas oo jawaab u ah cadaadis Maraykanku ku saarayo dalalka Yurub inay suuqa soo geliyaan shidaal dheeraad ah, si loo yareeyo qiimaha shidaalka oo sii kordhaya.

Isha xogtu waxay intaas ku dartay in wada-hadal dhanka taleefoonka ah ay dowladaha Midowga Yurub kaga arrinsadeen soo jeedin Faransiisku keenay oo ah in dalalka Yurub ay kaydkooda ka soo saaraan 50 milyan oo foosto oo naafto ah, halka dalalka xubnaha ka ah Wakaaladda Tamarta Caalamiga ah (IEA) ay soo saaraan 50 milyan oo foosto oo saliid ceyriin ah.

Isha ayaa sheegtay in dalalku ay qabaan in heshiis kasta oo ku saabsan in kaydka naaftada laga soo saaro shidaal dheeraad ah uu ku xirnaado ballanqaad Maraykanku ku sameeyo inuusan si keligiis ah u mamnuucin dhoofinta naaftada.

Waxay sidoo kale xustay in hoggaamiyeyaasha dalalka ku jira kooxda toddobada waddan ee warshadaha horumaray (G7) ay galabta yeelan karaan kulan dhanka taleefoonka ah oo ay kaga wada hadlayaan tallaabooyinka xiga.