Maxaa keena in heerka sokorta dhiigga ay degdeg u kacdo

Xigashada Sawirka, Getty Images
Iyada oo ay korortay helitaanka aaladaha la socodka sonkorta dhiigga ee maanta, dad badan ayaa hadda la socon kara sida jirkoodu uga falceliyo cuntada si ay u hagaajiyaan cuntooyinka ay cunaan.
cabbiradan lagama maarmaan ma yihiin?
Waa maxay sonkorta dhiiga oo si lama filaan ah u kacda?
Waa caadi in sonkorta dhiigu ay kor u kacdo cuntada ka dib. Si kastaba ha noqotee, haddii kor u kaca uu yahay mid aad u degdeg badan oo muhiim ah, waxay saameyn kartaa heerarka tamartaada, dareenkaaga, heerka gaajada, iyo ugu dambeyntii caafimaadkaaga.
Cuntooyinka kala duwan ayaa saameyn kala duwan ku yeelan kara jirka, laakiin taasi macnaheedu maaha in aan iska ilaalino cuntooyinka sababa sare u kaca degdega ah ee sonkorta dhiigga.
Taa baddalkeeda, haddii aad cunto raashin qani ku ah karbohaydraytyada, borotiinka, iyo fiber ka cuntooyinka dhirta ku salaysan, iyo in yar oo dufan ah, jirkaaga ayaa daryeeli doona inta kale.
Maxaa la samayn karaa si looga hortago sare u kaca degdegta ah ee sonkorta dhiiga?

Xigashada Sawirka, BBC Food
Haddii aad u baahan tahay caawimo qorsheynta cunto dheellitiran iyo cunto fudud si aad u yarayso booditaanka xad-dhaafka ah ee sonkorta dhiiggaaga, waxaad dhiirigelin ka heli kartaa qorshaha cuntada ee soo socda:
Quraacda
Rooti cad oo la dubay oo keliya ayaa si degdeg ah u kordhiya sonkorta dhiigga. Waxaad marin kartaa subagga rootiga ama waxaad ku dari kartaa ukunta (protein iyo baruurta) iyo khudaarta koostada.
Warbixinada qotada dheer iyo wararka BBC Somali oo toos kuugu imanaaya WhatsApp.
Halkaan kaga soo biir
Dhamaadka xayeysiinta
Waxaad dooran kartaa galley halkii aad ka dooran lahayd badarka. Ama, waxaad ku dari kartaa looska (gaar ahaan lawska) oo qani ku ah fiber, borotiin, iyo dufan qayb yar oo badarka ah.
Qado
Haddii aad doorato sandwich qadada, dooro rootiga sarreenka ka samaysan kaas oo ay ku badan tahay fiber. Waxa kale oo aad ku dari kartaa ilaha borotiinka sida tuna iyo cuntooyinka hodanka ku ah fiber-ka sida cagaarka sandwichkaaga.
Waxaad ku dari kartaa digirta, kuwaas oo qani ku ah fiber iyo borotiinka, saladhyada, ama waxaad ku dari kartaa digirta iyo rootiga la kululeeyey.
Casho
Waxaad ku dari kartaa digirta iyo khudradda cuntadaada fiidkii.
Waxaad ku dari kartaa maraq ay ku jiraan saliid saytuun, kaasoo aad ku darayso bariiska ama baasto, adigoo doorana khudradda iyo borotiinka digaagga.
Cunto fudud
Waxaad ku qasi kartaa miraha iyo khudaarta lowska iyo iniinaha, caano fadhi, ama Xumus. Waxa kale oo aad isku dayi kartaa inaad isku qasto tufaaxa iyo tahini.
Maxay dadku u gooyaan karbohaydraytyada?
Inta badan waxa ku jira baraha bulshada ee la xiriira sonkorta dhiiga waxa ay diirada saartaa dhimista ama gabi ahaanba baabi'inta karbohaydraytyada.
Sababta oo ah karbohaydraytyada aan fiber-ka ahayn ayaa loo beddelaa gulukoos ka dib marka la cuno, gulukoostani waxay gashaa dhiigga, taasoo kor u qaadaysa heerka sonkorta dhiiggayaga.
Marka sonkorta dhiigu kor u kacdo, ganaca ayaa soo daaya insulin si uu gulukoosta dhiigga uga qaado unugyada, sidaas awgeed hoos ayuu u dhigaa sonkorta dhiigga.
Sonkorta dhiiga ee degdega ahi miyay tahay shay xun?
Waxaa jiray daraasado yar oo ku saabsan saamaynta kororka sonkorta dhiigga ee dadka waaweyn ee caafimaadka qaba. Si kastaba ha noqotee, haddii cirbadahani ay aad u badan yihiin, waxay horseedi karaan iska caabin insulin.
Xaaladdan oo kale, muruqyadaada, unugyada baruurta, iyo unugyada beerka ayaa noqda kuwa u adkaysta insulinta.
Tani waxay ka hortagtaa gulukooska in si hufan looga soo qaado dhiiggaaga oo loo qaado unugyadaada. Jirku waxa uu kaga jawaabayaa in uu sii daayo insuliin badan.
Haddii heerka gulukooska dhiiggaagu uu sare u kaco muddo dheer, waxa laga yaabaa inaad yeelato cudurka macaanka ee billowga ah (pre diabetes).
Koror weyn oo degdeg ah oo ku yimaada sonkorta dhiigga waxaa ku xiga hoos u dhac degdeg ah. Tani waxay kaa dhigi kartaa inaad dareento daal, xanaaq, iyo gaajo.
Sidaa darteed, mar kale ayaad sokorta cunaysaa.
Cuntooyinka aad doorato waxay badanaa keenaan in sonkorta dhiigaagu ay si degdeg ah u kacdo. Tani waxay keenaysaa meertada sare iyo hoos udhaca oo socon kara maalinta oo dhan.
Heerarka sonkorta dhiiggaaga waxa kale oo saamayn kara isku buuq, hurdo xumo, jirro, dhaqdhaqaaq jireed, iyo heerarka hoormoonka.
Miyaan mar kasta la socdaa heerarka sokorta dhiigayga?
Uma baahnid inaad daba gasho wax kasta oo aad cunto ama cabbirto sonkorta dhiiggaaga cunto kasta ka dib.
Jirkaagu waxa uu leeyahay nidaam dabiici ah oo lagu xakameeyo isbeddelada sonkorta dhiigga.
Cunto dheellitiran oo nafaqo leh ayaa kaa caawin doonta in heerka sonkorta dhiiggaaga uu ahaado mid deggan maalintii oo dhan.
Borootiinku wuxuu leeyahay saameyn la mid ah. Adigoo gacan ka geysanaya in la yareeyo dheefshiidka karbohaydraytyada, waxay isku dheelitiri kartaa kor u kaca sonkorta dhiigga.












