قلم او کاغذ ته ستنېدل، د سویډن ښوونځیو ډیجیټل زدکړې کمې کړې

د سویډن حکومت په ټولګیو کې د فزیکي کتابونو، کاغذونو او قلمونو په تړاو د هغه نوي تمرکز ملاتړ کوي، چې د سواد د کچې راټېټېدو مخنیوي لپاره طرح شوی.

مګر د انالوګ وسائلو دوه برابره کولو دې پرېکړې د تخنیکي شرکتونو، ښوونکیو او کمپیوټر ساینس پوهانو لخوا اعتراضونه راپارولي، چې وايي، دا کولی شي د زدکونکو کارموندنې امکانات اغېزمن کړي، او ان د هېواد اقتصاد ته زیان ورسوي.

سټاکهولم ته څېرمه د ناکا په یوه عالي لیسه کې د وروستي کال زدکونکي له بکسونو او کڅوړو له هغو توکو سره چې دوی وايي څو کاله مخکې یې لږ کارول، لیپټاپونه راباسي.

۱۸ کلنه سوفیا وايي: "زه اوس له ښوونځي کور ته له نويو کتابونو او کاغذونو سره ځم." هغه وايي، یوه ښوونکې " د ټولو هغو متنونو چاپول پیل کړي چې موږ یې د درس په ترڅ کې کاروو"، په داسې حال کې چې د ریاضي درسونو کې د ډیجیټل زدکړې پلیټ فارم یوازې د درسي کتابونو تدریس لپاره بدل شوی دی.

دا یو داسې انځور دی چې د اروپا د ترټولو زیاتې ټیکنالوژۍ پوه ټولنو څخه د یوې په توګه د سویډن له شهرت سره په ټکر دی.

د ۲۰۰۰ لسیزې په وروستیو او د ۲۰۱۰ لسیزې په لومړیو کې د سویډن په ټولګیو کې لیپټاپونه عام شول. د رسمي معلوماتو له مخې، تر ۲۰۱۵ پورې د ښاروالۍ د دولتي تمویل شویو لیسو شاوخوا ۸۰ سلنه زدکونکو ډیجیټل وسیلې ته انفرادي لاسرسی درلود.

د پخواني سوسیال دیموکرات په مشرتابه حکومت د ماموریت د یوې برخې په توګه چې ان کوچني ماشومان د مخ په زیاتیدونکي ډیجیټل کار او شخصي ژوند لپاره چمتو کړي، په ۲۰۱۹ کال کې په ښوونځیو کې د ټابلیټونو اجباري کارول په نصاب کې شامل شول.

خو اوسنی ښي اړخی ائتلاف، چې په ۲۰۲۲ کې واک ته ورسېد، تدریس ته په بل لوري حرکت ورکوي.

د لیبرال ګوند د تعلیم ویاند جوار فورسل چې مشر یې د سویډن د پوهنې وزیر دی، وايي:

"موږ اصلاً هڅه کوو چې د امکان تر حده سکرینونه له منځه یوسو، په ښوونځي کې د زیاتو عمرونو سره یې ښايي دوی یو څه زیات وکاروي، خو د ټیټ عمرونو لرونکي یا په ښوونځي کې زه فکر نه کوم چې باید په هیڅ ډول سکرینونه وکاروي."

حکومت په بیا بیا د "från skärm till pärm" شعار کارولی دی، چې په سویډني ژبه کې په زړه پورې معلومېږي او "له سکرینه تر پوښه پورې" ژباړل کېږي.

دلیل یې دا بلل کېږي، چې له سکرینه لېرې کېدل د ماشومانو لپاره د تمرکز کولو او د دوی د لیکلو او لوستلو مهارتونو پراختیا لپاره غوره شرایط رامنځته کوي.

له ۲۰۲۵ کال راهیسې له ښوونځي مخکې نور د ډیجیټل وسائلو کارولو ته اړتیا نه لري او ټابلیټونه له دوه کلونو کم عمره ماشومانو ته نه ورکول کېږي.

د روان کال په وروستیو کې به ان د زدکړو لپاره هم په ښوونځیو کې د موبایلونو پر کارولو بندیز پلی شي.

ښوونځیو ته د درسي کتابونو او ښوونکیو لارښودونو د لګښتونو لپاره دوه اعشاریه یو میلیارد کرونه (۲۰۰ میلیون ډالر) پانګه ځانګړې شوې او د درسي کتابونو پر بنسټ د زدکړې عملي کولو لپاره طرح شوی نوی نصاب به په ۲۰۲۸ کې پیل شي.

فورسیل وايي: " که تاسو غواړئ ماشومان هغه پوهه ترلاسه کړي چې دوی ورته اړتیا لري، د اصلي کتابونو لوستل، پر اصلي کاغذ لیکل او پر اصلي کاغذ له اصلي شمېرو سره شمېرل، خورا ښه دي.

دغه بدلون په ۲۰۲۳ کال کې له اکاډمیک څېړونکو، تدریسي سازمانونو، عامه ادارو او ښاروالۍ سره له مشورې وروسته رامنځته شو.

د عصابو ساینسپوه ډاکټر سیسلا نټلي، چې په سټاکهولم کې له کارولینسکا انسټیټیوټ سره تړاو لري، وايي: "د هغې ګډوډۍ په تړاو پوهاوی ډېر شوی چې ټیکنالوژي یې په ټولګیو کې رامنځته کوي."

ډاکټر سیسلا نټلي وايي، د هغو کسانو په ډله کې ده چې د ډیجیټل وسیلو کارولو په اړه یې اندېښنې راپورته کړې دي.

ډاکتره نټلي وايي، زدکونکي کولی شي د هغه څه لیدلو له لارې تمرکز له لاسه ورکړي چې نور ماشومان یې په سکرینونو کې کوي. هغه د نړیوالو څېړنو یوې مخ پر ودې ډلې ته هم اشاره کوي چې وړاندیز کوي په ډیجیټل وسیلو کې د متنونو لوستل کولی شي د ماشومانو لپاره د معلوماتو پروسس کول ستونزمن کړي او دا چې د سکرین ډېر کارول ان د ځوان زدکونکي دماغي وده اغېزمنولای شي.

حکومت هیله لري چې د تدریس دودیزو میتودونو ته بېرته راستنېدل به د اقتصادي همکارۍ او بنسټیزو تعلیمي مضامینو لپاره د پراختیا سازمان (او اي سي ډي) تعلیمي معیار - پیسا په درجه بندۍ کې د سویډن دریځ ښه کولو کې مرسته وکړي. سویډن چې یو وخت مخکښ و، په ۲۰۱۲ کال په درجه بندۍ کې لاندې راغی او بیا د لنډې مودې له رغېدنې وروسته یې په ۲۰۲۲ کال کې د ریاضي او لوست برخه کې نمرې ټیټې شوې. که څه هم تر اوسه (او اي سي ډي) هېوادونو لپاره له اوسطه یو څه پورته دی، خو په ۲۰۲۲ کال کې یې د برېتانیا، متحده ایالاتو او فنلنډ په ګډون د ځینو هېوادونو پرتله فعالیت کمزوری و. د ۱۵ یا ۱۶ کلونو عمر لرونکي زدکونکیو نږدې څلورمه برخه (۲۴ سلنه) د لوستلو پوهېدو اساسي کچې ته نه دي رسېدلي.

" فورسل وايي: "موږ پوهیږو چې هغه ماشومان چې د ښوونځي ټول سیسټم یې له ډېرو سکرینونو سره پرمخ ځي، په نړیوالو سروې ګانو کې وروسته پاتې دي."

په سویډن کې د زدکړې په اړه یو راپور، چې د روان کال په جنوري کې د او اي سي ډي لخوا خپور شو، پایله یې دا شوه چې په متوازن ډول، سویډني زدکونکي ډیجیټل وسیلو ته له لاسرسي ګټه پورته کوي.

خو دې په سویډني ټولګیو کې د ډیجیټل ګډوډۍ لوړه کچه برالا کړه، او یې وموندله چې د ریاضي درسونو کې د ډیجیټل وسیلو ډېر کارول له ټیټو پایلو سره تړاو لري. که څه هم نمرې او په ځانګړې توګه لا هم د هغو کسانو پرتله لوړې وې چې هیڅ ډیجیټل وسایل یې نه دي کارولي.

د او اي سي ډي د تعلیمي برخې مشر اندریاس شلیچر د "لامل او اغېز" منسوب کولو په اړه د احتیاط غوښتنه کوي، خو وړاندیز کوي چې د سویډن پخوانۍ "سخته" ټیکنالوژي غوره کول احتمال لري د نورو هېوادونو پرتله د هغې پایلې اغېزمنې کړي.

" دی له څرګندې تدریسي ارادې پرته یوازې ډېر وسایل او ټیکنالوژي ټولګیو ته ورسوله. "

خو د کتابونو پر بنسټ په سویډن کې د حکومت تګلارې په سوداګریزه ټولنه کې تاوده بحثونه راپارولي دي. د سوداګرۍ ټولنې سویډني ایډټیک صنعت څخه یو نوی راپور خبرداری ورکوي چې د انالوګ زدکړو سره داسې ډېر خطر شته چې زدکونکي د راتلونکو دندو لپاره ډېر چمتو نه شي. د ټولنې اجرائیوي رییسې او پخوانۍ ښوونکې جاني جیپیسن وايي: "هرڅوک کاري ځواک ته د ننوتلو لپاره لومړنیو ډیجیټل مهارتونو ته اړتیا لري." هغه د اروپايي اتحادیې وروستي راپور ته اشاره کوي چې اټکل کوي چې ۹۰ سلنه دندې به ډېر ژر ډیجیټل مهارتونو ته اړتیا ولري.

جیپیسن پر تشبث او نوښت د اغېز په اړه هم اندیښمنه ده. سویډن اوسمهال د خپل نفوس د اندازې له پلوه په اروپا کې د ټیکنالوژۍ "یونیکورنز" ( هغه شرکتونه چې ارزښت یېتر یو میلیاردو ډالر یا ډېر دی) لپاره مخکښه فابریکه بلل کېږي.

په دې کې د میوزیک سټیمر سپوټایف او قانوني مسلک لپاره د مصنوعي ځیرکتیا پلیټ فارم لیګورا شامل دي، جیپیسن وايي، که دوی په سویډن کې د معلوماتي ټکنالوژي سمې وړتیاوې ونه مومي، دا ډول شرکتونه به "بل چیرې لاړ شي."

بل لور د مصنوعي ځېرکتیا مخ په زیاتیدونکې نړیوال کارونې مسله هم شته. د سویډن حکومت غواړي چې ثانوي ښوونځي د مصنوعي ځیرکتیا کارولو فرصتونو او خطرونو په اړه زدکړې ورکړي، خو ځینې منتقدین وايي چې مصنوعي ځېرکتیا باید د کوچنیو ماشومانو لپاره هم د نصاب برخه وي.

د لینکوپینګ پوهنتون د چلند علومو په څانګه کې پروفیسره لینیا سټینلیډن خبرداری ورکوي، له داسې اقداماتو پرته به د شتمنو کورنیو کوچني ماشومان، چې والدین یې ډېر احتمال لري له دوی سره د مصنوعي ځېرکتیا وسیلو کارولو په پوهیدو کې مرسته وکړي، د "ډیجیټل وېش" له رامنځته کولو ګټه ترلاسه کړي.

خو د سویډن په پارلمان کې فورسل ټینګار کوي چې مخکې له دې چې دوی نور بنسټیز مهارتونه ترلاسه کړي، ماشومانو ته باید د مصنوعي ځېرکتیا په اړه زدکړې ورنه کړل شي او هغه نظر ردوي چې د زدکړو لپاره د حکومت ډېر دودیز چلند به نابرابري زیاته کړي.

هغه وايي: "تاسو کولی شئ د مناسبې زده کړې په ورکولو سره یوازې خلکو ته هغه فرصتونه ورکړئ چې نابرابري له دوی اخلي."

د سویډن د ایډټیک صنعت اجرائیوي مشره جیپیسن استدلال کوي چې دا یو "عام" دریځ دی. هغه وايي چې د حکومت تمرکز د ډیجیټل په مقابل کې د انالوګ ټولګیو تمرکز نورو فکتورونو لېرې کوي چې احتمالي پایلې اغېزمنوي.

په دې کې د تعلیمي سرچینو او تدریسي وړتیاو غیر مساوي ویش شامل دی، چې د سویډن د تعلیمي ادارې د مارچ راپور لخوا روښانه شوی.

په ناکا کې د وروستي کال د زدکونکو نظرونه هم ویشل شوي دي.

۱۸ کلن الیکسیس چې نه غواړي د هغه کوچني وروڼه په ښوونځي کې هغسې ډیجیټل وسائل وکاروي، لکه چې د هغه نسل کاراوه، وايي: "انټرنېټ یو ډول ځوان نسلونه نیولي دي او ما لیدلي چې دوی یو ډول په اسانۍ سره تمرکز له لاسه ورکوي."

خو د ۱۹ کلنې یاسمین په ګډون ځینې نور بیا فکر کوي، چې ډیجیټل زدکړې ان د لومړني ښوونځي عمر لرونکيو ماشومانو لپاره هم ګټورې دي: "راځئ چې پر کمپیوټرونو ډېر تمرکز وکړو، ځکه چې که موږ واقعیت ومنو، نو ټوله نړۍ کمپیوټرونه کاروي."