Yadda keta dokokin Manchester City ya shafi sauran ƙungiyoyi

Asalin hoton, Getty Images
An samu Manchester City da laifin karya doka ta kudi ta Premier League daga tuhuma 115, inda guda daya daga ciki aka wanke ta.
Wani kwamiti mai zaman kansa ne ya samu kyngiyar da aikata laifukan, koda yake City ta ce ba ta aikata ba daidai ba, harma ta daukaka kara kan batun.
To sai dai ko za ka iya tunana cewa da ace City ba ta yi amfani da abin da aka kira "kwantiragin bogi" ba wajen gina ƙungiyar da ta iya lashe kofunan Premier League uku da FA Cup ɗaya da kuma EFL Cup uku.
Saboda haka duk lokacin da City ta yi nasara, babu makawa za a samu waɗanda suka yi asara.
Ba wai kawai ƙungiyoyin da suka zo na biyu a teburin Premier League ko waɗanda suka sha kashi a wasan ƙarshe a kofi abin ya shafa ba.
Tasirin da hakan ya haifar ya kawo koma baya da yawa, domin ya haɗa da rasa damar shiga Champions League, da faɗuwa daga gasar da kuma rasa karin kuɗin da ake samu daga Premier League.
Akwai wasu ƙungiyoyi 35 daban da suka taka leda a matakin farko a ƙwallon ƙafar Ingila tsakanin 2009 har zuwa 2018, kuma kowacce daga cikinsu za ta iya cewa ta wata hanya ta yi asarar kuɗi sakamakon hakan.
Tabbas, Manchester City na ci gaba da musanta aikata wani laifi kuma ta ɗaukaka ƙara. Amma bisa yadda lamarin yake a yanzu, an same ta da laifi kan dukkan zarge-zargen da suka shafi ƙara yawan kuɗin tallafin kasuwanci da aka bayyana, wanda ya kai fam miliyan 830 tare da wasu fam miliyan 90 na kuɗin kashewa.
Idan aka cire waɗannan kuɗin daga lissafi, yanayin gasa zai sauya gaba ɗaya.
BBC Sport ta nazarci alkaluman kuɗin, domin tantance irin tasirin da hakan ka iya yi wa babbar gasar tamaula ta Ingila.
Ta yaya aka ƙididdige waɗannan alkaluma?
Yanzu za ku iya samun labaran BBC Hausa kai-tsaye a wayoyinku.
Latsa nan domin shiga
Karshen Whatsapp
Lokacin da Sheikh Mansour ya sayi Manchester City a shekarar 2008, ƙungiyar ta samu ci gaba matuƙa fiye da yadda take a baya, idan ka hada da matsayinta a yanzu.
Manchester City ta kare kakar 1991-92 a mataki na biyu a babbar gasar tamaula ta Ingila, kuma ita ce kakar karshe daga nan aka sauya suna da fasali zuwa Premier League. Tun daga lokacin mafi gurbi mai kyau da City ta kai shi ne ta takwas a 2004-05.
Kamar yadda binciken ya ce kudin da mamallakan kungiyar wato Abu Dhabi suka shigar, an bayyana shi a matsayin "tsarin ɓoye tallafin kuɗi".
Tsarin kuma ya kunshi kudin tallafin ci gaba da gudanar da kungiyar wanda a kakar 2008-09 ya yi daidai da na Stoke City, daga bisani ya wuce adadin na Manchester United.
Manchester City ta kare a kan teburin Premier League a matsayi na biyar a kakar 2009-10. Tun daga lokacin, ba ta taɓa fita daga cikin yan hudun farko ba a wasannin.
Shin waɗannan kuɗin sun hana wasu ƙungiyoyi samun damar shiga manyan gasa ko cimma wasu nasarori?
Wannan rahoto ba yana nufin tantance adadin diyya da wata ƙungiya za ta iya neman a biya ta bane.
Haka kuma, ba yana nufin cewa wata ƙungiya lallai za ta gujewa faɗuwa daga gasar Premier ko kuma ta kai ga shiga Champions League ba.
Batun ya ta'allaka ne kan yiwuwar abin da zai iya faruwa, la'akari da cewa wata ƙungiyar Manchester City ta shiga fili da ɗaruruwan miliyoyin kuɗin da masu kungiyar daga Abu Dhabi suka zuba ba.
Rahoton bai haɗa da yiwuwar ƙarin kuɗin shiga da nasarar da suka haifar ba, ciki har da kari daga masu tallafawa da sauran lambobin yabo aka samu a lokacin.
Haka kuma bai yi la'akari da 'yan wasan da za su iya ganin sun rasa damar karin albashi ko wasu karin kuɗi da suka dogara da nasarorin ƙungiyoyinsu ba.
Wannan ƙididdiga ta taƙaita ne ga tasirin da ya shafi harkokin cikin gida kawai:
- Asarar kuɗin shiga sakamakon matsayi a teburin gasar
- Yiwuwar asarar kuɗin shiga daga Champions League
- Kuɗin da suka shafi Europa League
- Asarar matsayin kasancewa a Premier League
- Tasirin rashin nasara a wasannin ƙarshe na kofuna na gida.
Yadda City ta samu fam biliyan 1.17 yayin da wasu suka rasa fam miliyan 844
An kiyasta cewa jimillar tasirin laifin da City ta aikata ya yi wa wasu sauran ƙungiyoyi illa da ya kai fam miliyan 844.
- Fam miliyan 188.2 karin kuɗi bisa matsayi a Premier League
- Fam miliyan 349.7 asarar da ta shafi faɗuwa daga gasar ta Premier
- Fam miliyan 217.8 kuɗin shiga Champions League da ƙungiyoyin suka rasa
- Fam miliyan 88.3 da suka shafi kofunan cikin gida da kuma Europa League
An ƙididdige waɗannan alkaluman ne ta amfani da farashin da aka wallafa a kakar wasannin da abin ya shafa.
Game da lissafin karin kuɗin a matsayin Premier League, an ɗauki cewa kowace ƙungiyar da ta kare a bayan City na iya rasa kuɗin da ya kamat ta samu da City ba ta aika laifin ba.
Dangane da faɗuwa daga Premier League, an yi amfani da mafi ƙarancin darajar ci gaba da zama a gasar a kakar wasan da ta gaba, bayan an cire kuɗin diyya da ƙungiyar ta samu sakamakon ficewa daga wasannin.
A lissafin Champions League, an ɗauki kuɗin da City ta samu a kakar wasannin da suka biyo baya, sannan aka cire kuɗin da ƙungiyoyin da abin ya shafa suka samu daga Europa League.
Sai dai kuma City ita ma ta samu manyan kuɗin shiga a wannan lokaci.
A dukkan wasannin da ta buga a gasar, City ta samu jimillar fam biliyan 1.17:
- Fam miliyan 812.3 daga Premier League ta hanyar kuɗin lada da haƙƙin watsa shirye-shirye
- Fam miliyan 363.4 daga Champions League
- Fam 900,000 daga lashe FA Cup
- Fam 300,000 daga ɗaukar EFL Cup sau uku.
Wadda abin ya fi shafa: Yadda Tottenham ta rasa fam miliyan 120
BBC Sport ta yi ƙididdigar kuɗin da Manchester City ta samu daga Champions League a kakar da ta biyo baya, sannan ta cire kuɗin da Tottenham ta samu daga Europa League.
A cikin kakar wasa huɗu da Tottenham ba ta samu gurbin shiga Champions League ba, City ta samu fam miliyan 148.2 daga gasar, yayin da Tottenham ta samu fam miliyan 29.9 a Europa League.
Kakar 2014-15 ce ta haifar da mafi girman gibi. A waccan kakar, City ta kare a matsayi na biyu a Premier League, yayin da Tottenham ta zo ta biyar. A kakar da ta biyo baya, City ta samu fam miliyan 71.2 bayan da ta kai matakin kusa da ƙarshe a Champions League, yayin da Tottenham ta samu fam miliyan 17.7 kacal daga Europa League, wanda ya haifar da bambancin fam miliyan 53.5.
Har ila yau, Tottenham ta kare a bayan Manchester City a teburin Premier League sau shida, abin da ya haifar da gibin karin kuɗi na fam miliyan 6.6 gaba ɗaya.
Sai dai ƙungiyar ta Arewacin Landan ta ci moriyar wannan yanayi a kakar 2013-14, domin ta samu tikitin shiga gasar Turai ne kawai sakamakon nasarar da City ta samu kan Sunderland a wasan ƙarshe a English League Cup.
Tottenham ta samu fam miliyan 5.1 daga kamfen ɗinta a Europa League a kakar 2014-15, ta samu kuɗin ne, domin nasarar City ta samu.
Idan aka yi la'akari da dukkan gasar, hakan ya haifar wa Tottenham Hotspur da asarar kuɗi na kusan fam miliyan 119.9.

Asalin hoton, Getty Images
Shin nasarar City a EFL Cup ta jawo wa Liverpool asarar fam miliyan 37.8?
Kofin English League Cup a kakar 2015-16 ya kasance mai matuƙar muhimmanci ga burin Liverpool na samun damar shiga wata gasar Turai.
Sai dai kuma kungiyar karkashin Jürgen Klopp tasha kashi a hannun City a bugun fenariti, bayan tashi 1-1. Hakan ya sa gurbin shiga Europa League ya koma hannun West Ham United.
Liverpool ta kammala kakar ne a matsayi na takwas, wanda bai isa ya ba ta damar shiga gasar zakarun Turai ba.
Da ace Liverpool ta lashe wasan ƙarshe da ta samu gurbin shiga Europa League, wanda da tabbas ta samu karin kudin shiga da yawa.
Manchester United ta lashe Europa League a kakar 2016-17, inda ta samu fam miliyan 37.8. Daga cikin wannan adadi, fam miliyan 26.6 sun haɗa da rabon da kungiyar ta samu daga abin da ake kira "market pool", wanda ake ƙididdige shi bisa darajar haƙƙin watsa shirye-shiryen talabijin.
Ko da yake ba za a iya cewa tabbas Liverpool ce za ta lashe Europa League ba, kungiyar tana da irin matsayin da ya yi kama da na Manchester United abin da ya sa za a iya yin irin wannan kwatancen.
Haka kuma, rabon kuɗin market pool ɗin zai iya zama kaɗan idan da Liverpool da Manchester United duk sun halartar gasar tare.
Idan aka ƙara fam miliyan 10.6 na karin kuɗin daga Premier League (inda Liverpool ta kare a bayan City a dukkan kakar wasannin), jimillar tasirin kuɗin da ya shafi ƙungiyar ta Merseyside ya kai fam miliyan 52.3.
Game da FA Cup, Manchester City ta lashe gasar sau ɗaya kacal a lokacin da binciken ya kunsa, bayan doke Stoke City a kakar 2010-11.
Bambancin kuɗin kyautar tsakanin wadda ta dauki kofin da wadda ta zo ta biyu ya kai fam 900,000, yayin da wadda ta zo ta biyu ma ke samun gurbin shiga Europa League.
Everton ta rasa damar shiga gasar zakarun Turai sau biyar

Asalin hoton, Getty Images
Everton ta rasa gurbin shiga Champions League sau ɗaya kacal a kakar wasa ta 2013-14, sannan a wasu lokuta huɗu ta kare sau daya a matsayi ƙarƙashin gurbin ƙarshe da ke ba da damar shiga Europa League.
An kiyasta cewa gurbin Champions League ɗin yana da darajar fam miliyan 32.6, wato bambancin tsakanin fam miliyan 39 da City ta samu da kuma fam miliyan 6.4 da Everton ta samu daga Europa League gasar da ta shiga maimakon Champions League.
Jimillar tasirin rasa damar shiga Europa League a lokuta huɗu ya kai fam miliyan 23.2.
Idan aka ƙara fam miliyan 10.6 na karin kuɗin daga Premier League, jimillar tasirin da Everton ta yi asara ya kai fam miliyan 66.4.
Hakan ya sanya Everton ta zama ƙungiya ta uku da wannan lamari ya fi shafa a fannin kuɗi.
Shin sau biyu da Hull City ta faɗi daga Premier ya jawo mata asarar fam miliyan 99?
Ko da yake kuɗin diyya bayan ficewa daga gasar na rage radadin asarar ficewa daga Premier League, amma har yanzu na nufin babbar asarar kuɗi.
Shin ƙungiyoyin da suka kare a matsayi na 18, wato mataki ɗaya kacal kafin tsira daga faɗuwa, za su iya cewa da sun tsira da ba don kasancewar Manchester City ba?
Akwai hanyoyi da dama na kallon wannan batu.
Na farko, akwai sakamakon wasannin da suka buga da Manchester City, wadda ta samu aƙalla maki huɗu a kan dukkan ƙungiyoyin da suka kare a matsayi na 18, ban da Birmingham.
Na biyu, akwai hujjar da ke cewa City ta gina ƙungiya mai ƙarfi fiye da abin da ƙarfin kuɗinta ya kamata ya ba ta dama.
Sai dai, wannan ba yana nufin cewa lallai City za ta sauka daga gasar ba. Batu ne da ya danganci sa'a da yanayi.
BBC Sport ta tattara dukkan karin kuɗin da ƙungiyar da ta kare a matsayi na 20 ta samu a kakar wasan da ta gaba. Wannan ya nuna mafi ƙarancin kudin shiga da ake buƙata domin ci gaba da zama a babbar gasar tamaula ta Ingila.
Baya ga haka, an kuma ƙara kuɗin diyya a shekarar farko da ake bai wa ƙungiyoyin da suka sauka daga gasar domin fitar da adadin kuɗin da suka rasa gaba ɗaya.
Hull City ta sauka daga gasar sau biyu a wannan lokacin, lamarin da ya janyo mata asarar fam miliyan 93.78.
Swansea City tana matsayi na huɗu a wannan jadawali da asarar fam miliyan 63.1. Daga cikin wannan adadi, fam miliyan 54 ya samo asali ne daga faɗuwa daga Premier League, yayin da fam miliyan 9.1 ya fito daga karin kuɗin tsira da aka biya a lokacin kakar wasanninta bakwai a gasar.
Newcastle United ta sauka daga gasar bayan ta kare a matsayi na 18 a kakar 2015-16, lamarin da ya janyo mata asarar kusan fam miliyan 60.4, ciki har da fam miliyan 7.9 na karin kuɗin bisa matsayin da ta kammala.
Norwich City (fam miliyan 43.8), Wigan Athletic (fam miliyan 39.6), Burnley (fam miliyan 31.1), Bolton Wanderers (fam miliyan 26.4) da Birmingham City (fam miliyan 25.1) su ma sun fuskanci irin waɗannan asarori bayan sun sauka daga gasar suna matsayi na 18.
Asarar kuɗin shiga daga gasar Champions League
Baya ga Tottenham, akwai wasu ƙungiyoyi huɗu da suka rasa samun gurbin shiga gasar Champions League a cikin kakar wasanni takwas da City ta samu tikitin shiga gasar.
Tasirin da ya fi girma ya shafi Chelsea, wadda ta kare a matsayi na biyar a kakar 2017-18.
City ta samu kuɗin shiga har fam miliyan 79.2 bayan ta kai matakin kwata-fainal a Champions League, yayin da Chelsea ta samu fam miliyan 39.4 ne kawai bayan lashe gasar Europa League. Hakan na nufin Chelsea ta yi asarar fam miliyan 39.8 idan aka kwatanta lamarin.
Everton (ta kare a matsayi na biyar a kakar 2013-14, tare da gibin fam miliyan 32.6) da kuma Arsenal (ta kare a matsayi na biyar a kakar 2016-17, tare da gibin fam miliyan 22.1) sun kuma rasa damar shiga Champions League.
Ƙungiyar daya ce da ba ta fuskanci babban tasirin kuɗi ba ita ce Manchester United, wadda ta kare a matsayi na biyar a kakar 2015-16.
A wannan kakar, City ta kasa wuce zagayen 'yan 16 a Champions League, inda ta samu fam miliyan 42.6, yayin da United ta lashe gasar Europa League, inda ta karɓi fam miliyan 37.8.
Saboda haka, Manchester United ta ƙare kakar da gibin kuɗi na fam miliyan 4.8 kacal.
An yi amfani da fasahar AI wajen fassara wannan labarin, wanda tun farko an rubuta shi ne da Turanci. Wani ɗan jarida na BBC ya duba fassarar kafin a wallafa.
Karin bayani kan yadda muke amfani da AI: Learn more about how we use AI .




























