የአፍሪካ ኅብረት በኢትዮጵያ ጉዳይ አስቸኳይ ስብሰባ እንዲጠራ አምነስቲ ጠየቀ

በኢትዮጵያ እየተካሄደ ያለው ግጭት እየተስፋፋ መምጣቱን ተከትሎ የአፍሪካ ኅብረት በኢትዮጵያ ጉዳይ ላይ አስቸኳይ ስብሰባ እንዲጠራ አምነስቲ ኢንተርናሽናል ጠየቀ።

ዓለም አቀፉ የሰብዓዊ መብት ተሟጋች ድርጅት ዛሬ ዓርብ፣ መስከረም 22/ 2019 ዓ.ም ባወጣው መግለጫ አዲስ ጦርነት ከተቀሰቀሰ አንስቶ በከባድ መሳሪያ እና በአየር ጥቃት የሰላማዊ ሰዎች ንብረት ውድመትን፣ አስገዳጅ ወታደራዊ ምልመላን እንዲሁም ሌሎች ዓለም አቀፍ የሰብዓዊነት እና የሰብዓዊ መብቶች ሕግን እንደመጣስ ሊቆጠሩ የሚችሉ ድርጊቶችን የተመለከቱ ተጨባጭ ሪፖርቶች እየደረሱት እንደሆነ ገልጿል።

በመሆኑም የአፍሪካ ኅብረት የሰላም እና ጸጥታ ምክር ቤት "የባሰ የጅምላ ጭፍጨፋዎች እስኪፈፀሙ ወይም የሰላማዊ ሰዎች ሞት እስከሚጨምር መጠበቅ የለበትም" ብሏል።

አምነስቲ ይህን ጥሪውን ያቀረበው ህወሓትን ጨምሮ ሰባት ታጣቂ ቡድኖች "ትብብር ለኅልውና" የሚል ጥምረት መመስረታቸውን ተከትሎ በሰሜን ኢትዮጵያ ዳግም ግጭት ከተቀሰቀሰ በኋላ ነው።

ታጣቂዎቹን በመደገፍ በኢትዮጵያ ሲከሰሱ ከነበሩት ኤርትራ እና ግብፅ ጋር ያለው ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነትም ቀውስ ውስጥ የገባ ሲሆን ኤርትራ እና ኢትዮጵያ እርስ በእርስ በመወነጃጀል ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነታቸውን ማቋረጣቸውን አስታውቀዋል።

ይህም ግጭቱ ወደ ሌሎች አገራትም ሊስፋፋ ይችላል የሚል ስጋትን ፈጥሯል።

የአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽንም በኢትዮጵያ፣ በኤርትራ እና በግብፅ መካከል የተካረረው ውጥረት እንዳሳሰበው እና በቅርበት እየተከታተለው እንደሚገኝ አስታውቋል።

ኮሚሽኑ ሦስቱ የኅብረቱ አባል አገራት "ውጥረቱን ከሚያካርሩ እንዲሁም የቀጣናውን ሰላም እና መረጋጋት ከሚያናጉ ድርጊቶች እና መግለጫዎች እንዲቆጠቡ" እንዲሁም ልዩነታቸውን በኅብረቱ መርሕ መሠረት "በዲፕሎማሲያዊ መስመሮች እና በሰላማዊ ንግግር እንዲፈቱ" አሳስቧል።

የአምነስቲ የምሥራቅ እና የደቡባዊ አፍሪካ ቀጣናዊ ዳይሬክተር ቲጌሬ ቻጉታህ፣ አሁን ለፈረሰው የተኩስ አቁም ስምምነት ዋስትና ከሰጡት አንዱ የአፍሪካ ኅብረት መሆኑን አስታውሰው፣ "ከመርፈዱ በፊት ካለፉት ስህተቶቹ በመማር አስቸኳይ ምላሽ የሚሰጥበትን መንገድ መፍጠር እና አባል አገሮቹን ማስተባበር አለበት" ብለዋል።

"የግጭቱ ቀጣናዊ ስጋት እየጨመረ በመምጣቱ የኅብረቱ የሰላም እና የፀጥታ ምክር ቤት በኢትዮጵያ ስላለው ሁኔታ አስቸኳይ ስብሰባ መጥራቱ ወሳኝ" እንደሆነም ዳይሬክተሯ ገልጸዋል።

የአፍሪካ ኅብረትን እና ኢጋድን ጨምሮ የቀጣናው ዓለም አቀፍ ማኅበረሰብ እና የተባበሩት መንግሥታት እጅግ አሳሳቢ የሆነውን የኢትዮጵያን ቀውስ ለመፍታት አስቸኳይ እርምጃዎችን መውሰድ እንዳለባቸውም ቲጌሬ ቻጉታህ አሳስበዋል።

አምነስቲ በመግለጫው ከሁለት ሳምንት ገደማ በፊት የተቀሰቀሰው የሰሜን ኢትዮጵያውን ግጭት ተከትሎ በደቡባዊ ትግራይ፣ ሰሜናዊ አማራ እና በአፋር ምዕራባዊ አካባቢዎች እየተካሄደ ያለው ውጊያ ተጠናክሮ መቀጠሉን ጠቅሷል።

ከዚህም በተጨማሪ "ከከባድ መሳሪያዎች በተጨማሪ የአየር ጥቃቶች በትግራይ አክሱም እና መቀለ ከተሞችን ጨምሮ በተለያዩ አካባቢዎች ጥቅም ላይ ውለዋል" ብሏል።

በርካታ ትምህርት ቤቶችን ጨምሮ የሲቪል መሠረተ ልማቶች ላይ ጉዳት መድረሱን የሚያሳዩ ሪፖርቶች እጅጉን አሳስበውኛል ያለው አምነስቲ፣ በማይጨው እና አላማጣ በከባድ መሣሪያ የተደረጉ ውጊያዎች የሰላማዊ ሰዎችን ሞት እና የሲቪል መሠረተ ልማቶችን ውድመት እንዳስከተለ ገልጿል።

ጨምሮም የመገናኛ ዘዴዎች በትግራይ እንዲሁም በአፋር እና በአማራ አንዳንድ አካባቢዎች መቋረጡ በድብቅ ከባድ የሰብዓዊ መብቶች ጥሰት ሊፈፀም ይችላል የሚል ስጋትን ፈጥሯል ብሏል።

"በኢትዮጵያ የትጥቅ ግጭቶች ወቅት የመገናኛ ዘዴዎችን ማቋረጥ የሚታወቅ ልማድ ነው። እነዚህ ገደቦች ጭፍጨፋዎችን የደበቁ ሲሆን ሰላማዊ ሰዎች ከተቀረው ዓለም ጋር እንዳይገናኙ አድርጓል" ሲሉም ቴጌሬ ቻጉታህ ከዚህ በፊት የነበረውን ክስተት አስታውሰዋል።

በመሆኑም አሁንም ሰላማዊ ሰዎች ሕይወት አድን ከሆኑ መረጃዎች እንዳይቋረጡ እና በዚህ ወሳኝ ሰዓት ድጋፍ እንዲያገኙ ሁሉም የሚመለከታቸው ባለሥልጣናት የኮሚዩኒኬሽን አገልግሎቶችን እንዲመልሱ ጥሪ አቅርበዋል።

ጦርነቱ ከተቀሰቀሰ ወዲህ በትግራይ የኢቲዮ ቴሌኮም የስልክ እና የኢንተርኔት አገልግሎቶች ተቋርጠዋል።

ታጣቂ ቡድኖቹ ጥምረት መመስረታቸውን ባስታወቁ ማግስትም የትግራይ ኃይሎች አውሮፕላን ማረፊያዎችን ከተቆጣጠሩ በኋላ ወደ ትግራይ የሚደረጉ በረራዎች ቆመዋል። በአማራ ክልል ውጊያዎች እየተካሄዱ ሲሆን በዚህ ምክንያት ወደ ታሪካዊቷ ላሊበላ ከተማ የሚደረግ በረራ በመቋረጡ በርካታ የውጭ ዜጎች መውጣት አለመቻላቸው ተዘግቧል።