Ông Trump: Canada muốn hưởng 'quyền lợi' như một bang của Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Canada muốn "hưởng lợi ích của một tiểu bang mà không cần phải trở thành một tiểu bang".

Những bình luận của ông được đưa ra sau khi các cuộc đàm phán thất bại hôm 21/8, dẫn đến việc Mỹ áp thuế 50% mới đối với một loạt hàng hóa của Canada. Ông Trump cũng nói rằng nông dân Mỹ đã phải chịu "mức thuế khổng lồ" trong nhiều năm.

Thủ tướng Canada Mark Carney gọi các mức thuế mới này là một "tính toán sai lầm" được thiết kế để "gây tổn hại và chia rẽ chúng ta".

Ông Carney xác nhận sẽ áp thuế tương đương với mức thuế của ông Trump từ ngày 8/9, bao gồm thuế đối với thép, sữa, thiết bị gia dụng và điện tử. Ông nói rằng Mỹ và Canada hiện đang trong một "cuộc chiến" thương mại.

"Họ đòi hỏi quá nhiều và đưa lại quá ít," ông Carney nói hôm 22/8. "Khi bị tấn công, tức là đang trong chiến tranh. Chúng tôi đã bị tấn công," ông nói thêm.

Những bình luận mới nhất của ông Trump lặp lại những lời ám chỉ nhiều lần về việc biến Canada thành "tiểu bang thứ 51" của Mỹ kể từ khi ông trở lại nắm quyền, gây ra sự thất vọng trong giới lãnh đạo và người dân Canada.

Sự đổ vỡ của các cuộc đàm phán thương mại đã đảo lộn mối quan hệ thương mại gắn bó sâu sắc mà không có con đường giải quyết rõ ràng.

"Chúng tôi không thể chấp nhận những gì họ đề nghị, và chúng tôi sẽ không cho họ những gì họ yêu cầu," ông Carney nói.

Hôm 23/8, khi trả lời phỏng vấn Fox News, ông Trump nói rằng người Canada "ngu ngốc" khi tham gia vào cuộc chiến thương mại với Mỹ và nghĩ rằng họ sẽ "thực sự thắng".

Cả hai nước đều lạc quan về một thỏa thuận vào đầu tuần, nhưng các cuộc đàm phán đã đổ vỡ sau khi cả hai bên cáo buộc nhau thay đổi vào phút chót.

Thuế suất 50% mới của Mỹ sẽ áp dụng cho một loạt hàng hóa của Canada, ngoài các mức thuế hiện hành của Mỹ đối với thép, nhôm, ô tô và gỗ của Canada.

Các biện pháp này có phạm vi hạn chế, chỉ bao gồm khoảng 20 tỷ đô la hàng nhập khẩu từ Canada, tương đương khoảng 5% tổng số, bao gồm rượu vang, sản phẩm sữa, xi măng, quần áo và thiết bị khúc côn cầu.

Thủ tướng cho biết Canada đang trả đũa "một cách miễn cưỡng" để bảo vệ lợi ích của mình. Ông nói rằng chi tiết về các biện pháp đối phó sẽ được công bố trong những ngày tới.

Lãnh đạo của các đảng liên bang khác ở Canada, bao gồm cả đảng đối lập Bảo thủ, đã lên tiếng ủng hộ thủ tướng. Các lãnh đạo của một số tỉnh của Canada cũng vậy.

Thuế quan - một loại thuế đánh vào hàng nhập khẩu từ các quốc gia khác - là một thành phần quan trọng trong chính sách thương mại của ông Trump, với lập luận rằng chúng sẽ thúc đẩy ngành sản xuất của Mỹ và tạo ra việc làm trong nước.

Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng thuế quan đã làm tăng giá cả cho người tiêu dùng Mỹ và đã gây gián đoạn và thiệt hại cho nền kinh tế toàn cầu.

Bài phát biểu của Carney hôm 22/8 là bài phát biểu đầu tiên của ông trước người dân Canada sau khi ông tuyên bố vào tối trước đó rằng một thỏa thuận sẽ không đạt được, cáo buộc người Mỹ đã thực hiện những "thay đổi vào phút cuối" mà ông cho là "không công bằng" và "không hiệu quả về kinh tế".

Trong khi đó, các nhà đàm phán của Mỹ cáo buộc Canada đưa ra "những yêu cầu mới và rút lại" các điều khoản đã được thỏa thuận trước đó.

Hôm 22/8, đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với Fox News rằng không có kế hoạch nối lại đàm phán.

Ông nói thêm rằng Mỹ đã sẵn sàng cắt giảm một số thuế đối với Canada như một phần của thỏa thuận không thành công này.

Tuy nhiên, ông Carney cho rằng Mỹ đã đưa ra những điều khoản "không thể chấp nhận được" và quá khắt khe, bao gồm cả việc hạn chế khả năng Canada ký kết các thỏa thuận thương mại mới với các quốc gia khác.

Ông cũng bác bỏ tuyên bố rằng Canada đã đưa ra những yêu cầu vào phút chót: "Chúng tôi đã làm rõ những đề nghị của mình và liên tục bị thất vọng với những câu trả lời."

Doug Ford, lãnh đạo Ontario, tỉnh đông dân nhất Canada, đã ủng hộ ông Carney và nói rằng ông Trump "không thể tin tưởng được".

Thủ hiến British Columbia, David Eby, cho biết yêu cầu của Mỹ về việc hạn chế khả năng Canada ký kết các thỏa thuận thương mại khác "sẽ khiến chúng ta trở nên tương đương với một tiểu bang thứ 51 về kinh tế".

"Điều đó chưa bao giờ được người Canada chấp nhận," ông Eby nói.

Lãnh đạo phe đối lập Đảng Bảo thủ, Pierre Poilievre, cũng dường như ủng hộ ông Carney, gọi các mức thuế mới nhất của Mỹ là "vô lý".

Thủ hiến Quebec, Christine Fréchette, cảnh báo rằng có thể sẽ bị mất nhiều việc làm do thuế quan mới của Mỹ.

"Đằng sau những con số này là những con người thực sự," bà nói, cam kết sẽ đưa ra các biện pháp hỗ trợ các ngành bị ảnh hưởng.

Thủ hiến Alberta, Danielle Smith, người có tỉnh giàu dầu mỏ đã nỗ lực đạt được tiến triển với chính quyền Trump, đã kêu gọi cả hai bên nối lại đàm phán.

Sự đổ vỡ này diễn ra sau hơn một năm đàm phán thương mại gián đoạn, vốn đã leo thang trong những tuần gần đây sau thời hạn do Mỹ áp đặt để đạt được thỏa thuận hoặc đối mặt với các mức thuế quan tiếp theo.

Hai nước cũng đang tham gia vào một cuộc rà soát bắt buộc đối với thỏa thuận thương mại tự do Bắc Mỹ hiện có, được gọi là USMCA, với Mexico.

Hiệp định này được ông Trump ký kết trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình để thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ năm 1994. Nó là nền tảng cho kim ngạch thương mại ba bên hàng năm trị giá 1,6 ngàn tỷ giữa Canada, Mỹ và Mexico.

Đầu mùa hè năm nay, Canada và Mexico đã chính thức yêu cầu gia hạn USMCA thêm 16 năm nữa. Tuy nhiên, Mỹ đã từ chối gia hạn hiệp định này ở dạng hiện tại.

Khi được hỏi về tác động của việc đàm phán thương mại đổ vỡ hôm 21/8 đối với hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ, ông Carney cho biết đó "chắc chắn không phải là tin tốt".