రాహుల్ గాంధీ సభలకు వస్తున్నది విద్యార్థులా, యూత్ కాంగ్రెస్, విద్యార్థి సంఘాల కార్యకర్తలా?- బీబీసీ గ్రౌండ్ రిపోర్టు

సెప్టెంబర్ 18వ తేదీన రాత్రి దాదాపు 11 గంటలైంది. ఫుడ్స్‌కు, డ్రింక్స్‌కు ప్రసిద్ధి చెందిన ఇందోర్‌లోని సరాఫా మార్కెట్ ఎప్పటిలాగే సందడిగా ఉంది.

ప్రధాన రహదారికి ఇరువైపులా ఫుడ్ స్టాల్స్ వరుసగా ఉన్నాయి. ప్రజలు కిక్కిరిసి ఉన్నారు.

రద్దీగా ఉన్న ఈ జనసమూహం మధ్య, ఒక విద్యార్థుల గ్రూప్ ప్రధాన రహదారిపై పదేపదే తిరుగుతూ, చప్పట్లు, తాళాలతో నినాదాలు చేస్తోంది.

ఇదే విద్యార్థుల గ్రూప్ అంతకు కొద్దిసేపటి ముందు గిటార్‌తో సంగీత కచేరీ నిర్వహించి.. యువత దృష్టిని ఆకర్షించింది.

వారితో మాట్లాడగా.. వీరందరూ యూత్ కాంగ్రెస్‌కు చెందినవారని, రాహుల్ గాంధీ 'ఛాత్రోం కీ గూంజ్' కార్యక్రమాన్ని విజయవంతం చేసేందుకు గత 15 రోజులుగా నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు వెళ్తూ విద్యార్థులతో మమేకమవుతున్నారని వెల్లడైంది.

అయితే, రాహుల్ గాంధీ కార్యక్రమంతో యువత నిజంగా మమేకమవుతుందా? వివిధ నగరాల్లో పేపర్ లీక్‌లు, పరీక్షల అవకతవకలు, పెరుగుతున్న విద్యా ఖర్చులు, నిరుద్యోగం, చివరికి పితృస్వామ్యాన్ని కూలదోయాలన్న పిలుపుల వంటి అంశాలపై రాహుల్ గాంధీ ప్రసంగాలను యువత ఎలా చూస్తుంది? విద్యార్థులలో దీని నుంచి నిజమైన స్పందన ఇదేనా?

దీన్ని అర్థం చేసుకునేందుకు, ఇందోర్‌లో 'స్కూల్స్ ఎకో' కార్యక్రమాన్ని కవర్ చేశాం. ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న విద్యార్థులతో పాటు, నగరంలో వివిధ ప్రాంతాల్లో నివసించే వారితో కూడా మాట్లాడాం.

సెప్టెంబర్ 19వ తేదీన ఇందోర్‌లో రాహుల్ గాంధీ కార్యక్రమం జరిగిన రోజు, నేను నగరంలోని భాన్వర్‌కువా ప్రాంతానికి వెళ్లా. అక్కడ చాలా మంది విద్యార్థులు ఉంటున్నారని నాకు చెప్పారు.

రాహుల్ గాంధీ ఇందోర్‌కు వచ్చి ఇక్కడి విద్యార్థులతో మాట్లాడటం పట్ల సంతోషంగా ఉన్నట్లు కనిపించిన చాలామంది విద్యార్థులను (గర్ల్స్ స్టూడెంట్స్‌ను) నేను ఇక్కడ కలిశాను.

పుణెలో రాహుల్ గాంధీ చేసిన ప్రసంగం విద్యార్థుల మధ్య చర్చనీయాంశంగా మారింది.

పుణె కార్యక్రమంలో పితృస్వామ్యాన్ని అడ్డుకోవడం గురించి రాహుల్ గాంధీ చెప్పిన మాటలను ఇంతకుముందెన్నడూ ఏ నాయకుడూ చెప్పలేదని, ఆ విషయం పట్ల తాము చాలా సంతోషంగా ఉన్నామని వారు మాకు చెప్పారు.

''రాహుల్ గాంధీ మమ్మల్ని గుర్తించినప్పుడు నాకు చాలా సంతోషం వేసింది. మేం కేవలం ఒకరి కూతురో, కోడలో, భార్యో కాదని ఆయన అన్నారు. ఇది చాలా అరుదు. నేను మాత్రమే కాదు. మా గ్రూప్‌లోని అమ్మాయిలందరం కూడా ఆ మాటలకు చలించిపోయాం'' అని ఒక విద్యార్థిని నాతో అన్నారు.

విద్యార్థినుల మధ్య చర్చ

అనేకమంది అమ్మాయిల గ్రూప్‌లు రాహుల్ మాట్లాడబోయే వేదిక దగ్గరకు వెళ్లేందుకు సిద్ధమవుతున్నాయి. కొందరు కేవలం రాహుల్ గాంధీనే చూద్దామని వెళ్తుంటే.. మరికొందరు ఆయన విద్యార్థుల సమస్యలను ప్రస్తావిస్తారని ఆశించారు.

''ఇన్నేళ్లుగా విద్యార్థులు తమ పోరాటాలను తామే చేసుకుంటున్నారు. ఆ స్థాయిలో ప్రతిపక్షం ఎప్పుడూ మద్దతు ఇవ్వలేదు. కానీ, ఇప్పుడు రాహుల్ గాంధీ ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్నారు. సంతోషంగా ఉంది. అసలు చేయకపోవడంకన్నా ఆలస్యంగానైనా చేయడం మేలు'' అని మధ్యప్రదేశ్‌లో ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలకు సిద్ధమయ్యే ఒక విద్యార్థి మాతో అన్నారు.

మేం కొంతమంది విద్యార్థులను కూడా కలిశాం. వారు ఇలాంటి కార్యక్రమాల వల్ల తమకు ఎలాంటి ఆశ లేదని, ఎందుకంటే చివరికి తమ భవిష్యత్తు బాధ్యత తమ పైనే ఉందని చెప్పారు.

"కొత్త ప్రభుత్వం మాకు ఏదైనా మంచి చేస్తుందనే ఉద్దేశంతో మా తల్లిదండ్రులు కాంగ్రెస్‌ను అధికారం నుంచి తొలగించారు. కానీ, ఈ రోజుకీ పరిస్థితి అలాగే ఉంది. పేపర్లు లీక్ అవుతున్నాయి. మా భవిష్యత్తు ప్రమాదంలో ఉంది. కానీ, దీనికి బాధ్యత తీసుకోవడానికి ఎవరూ సిద్ధంగా లేరు" అని ఎంపీపీఎస్‌సీ(మధ్య ప్రదేశ్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్) కి సిద్ధమవుతున్న ఒక విద్యార్థి అన్నారు.

దిల్లీలో జరిగిన సీజేపీ నిరసనల గురించి ప్రస్తావిస్తూ మాట్లాడిన ఈ విద్యార్థి.. "ప్రభుత్వం కేవలం ఈ బాధ్యతను అంగీకరించడానికి మూడు నెలలు పట్టింది. అందుకే మేం వారిపై ఆశ కోల్పోయాం. రాహుల్ గాంధీపై కూడా మాకు పెద్దగా ఆశ లేదు. ఎందుకంటే అధికారంలోకి వచ్చాక అందరూ ఒకేలా అయిపోతారు. కానీ, మా సమస్యలను ప్రస్తావిస్తున్నారన్న విషయంలో కొంత ఊరట ఉంది. మేం ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలపై చర్చ జరుగుతోంది" అని అన్నారు.

జెన్ జెడ్‌ను ఆకట్టుకునే కాన్సర్టులు

సెప్టెంబర్ 19న ఇందోర్‌లోని ఐడీఏ గ్రౌండ్స్‌లో జరిగిన రాహుల్ గాంధీ 'స్కూల్స్ ఎకో' ప్రోగ్రామ్ ఆరోది. అంతకుముందు ఆయన కోటా, దెహ్రాదూన్, ప్రయాగ్‌రాజ్, పుణెలలో ఇలాంటి కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు.

ఈ కార్యక్రమాన్ని విద్యార్థులతో రాహుల్ గాంధీ సంభాషణ మాదిరిగా రూపొందించారు. విద్యార్థుల భాగస్వామ్యాన్ని, ముఖ్యంగా జెన్ జెడ్ విద్యార్థులను ప్రోత్సహించడానికి ర్యాప్ సాంగ్స్, ఆకర్షణీయమైన వస్తువులు, పాటల కచేరీలు, డాన్సులు నిర్వహిస్తున్నారు.

ఈ కార్యక్రమం మొదటి రెండు గంటల పాటు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. ఆ తర్వాత రాహుల్ గాంధీ కొన్నిసార్లు జీన్స్, టీ-షర్టులో.. మరికొన్నిసార్లు షర్టు, ప్యాంటులో ఈ ఈవెంట్‌లకు వస్తుంటారు.

ఈ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలపై యువత నుంచి మిశ్రమ స్పందన కనిపించింది. కొందరు వీటిని యువతతో మమేకమవ్వడానికి, వారిని ఈ కార్యక్రమానికి తీసుకురావడానికి ఒక గొప్ప మార్గంగా అభివర్ణించారు.

ఇక్కడి వచ్చేందుకు కొంత సమయాన్ని వెచ్చిస్తున్నామని భావిస్తున్న మరికొందరు విద్యార్థులు.. వీలైనంత ఎక్కువ సీరియస్, ముఖ్యమైన విషయాలను చర్చించాలని కోరుకుంటున్నారు. అలాగే వారు చెప్పేది ఇతరులు వినాలని కోరుకుంటున్నారు. కచేరీ (కాన్సర్ట్) అనేది అరగంట పాటు ఉంటే సరిపోతుందనీ, ఆ తర్వాత విద్యార్థుల సమస్యలు వినడంపై దృష్టి పెట్టాలని కోరుతున్నారు.

‘ అందరూ పితృస్వామ్యానికి బాధితులే’

పుణెలో రాహుల్ గాంధీ ప్రసంగంపై అభిప్రాయం ఏమిటని ఈ విద్యార్థులలో ఒకరిని మేం అడిగినప్పుడు.. ''నేను మొత్తం కార్యక్రమం చూశాను. ఈ విషయాన్ని లేవనెత్తడం నాకు చాలా నచ్చింది. కానీ, నిజం చెప్పాలంటే.. పితృస్వామ్యాన్ని కూకటివేళ్లతో పెకిలించడం గురించి మాట్లాడినంత మాత్రాన ఏమీ జరగదు'' అని అన్నారు.

''ఈరోజు ఆ వేదికపై సార్ స్థానంలో ప్రియాంక మేడమ్ ఉండాల్సింది. కానీ, సార్ మాత్రమే ఎందుకు? మనమందరం పితృస్వామ్యానికి బాధితులమే, నేను కూడా. మన సమాజం మొత్తం అంతే'' అని అన్నారు.

''ఇప్పుడు చూడండి. రాత్రి 8 గంటలైంది. అందుకే అమ్మాయిలు వెళ్లిపోవడం మొదలుపెట్టారు. వాళ్లు ఎందుకు బయలుదేరుతున్నారు? క్షేమంగా ఇంటికి చేరుకోవాలని. వాళ్లను ఎందుకు వేరుగా కూర్చోబెట్టారు? వాళ్లు జనసమూహంలో సురక్షితంగా ఉండి, వేధింపులకు గురికాకుండా ఉండాలని. ఇలాంటివన్నీ పోవడానికి చాలా కాలం పడుతుంది. కానీ, ఇది ఒక మంచి ప్రయత్నం. కనీసం మనం దీని గురించి మాట్లాడుకుంటున్నాం'' అని అన్నారు.

'అబద్ధాల ప్రతిధ్వని'

రాహుల్ గాంధీ ప్రసంగం వినడానికి వచ్చిన ఒక మారుమూల ప్రాంతానికి చెందిన 70 మంది విద్యార్థుల బృందాన్ని మేం కలిశాం. వారందరూ నర్సింగ్ విద్యార్థులే. తమ పరీక్షలు సమయానికి జరగడం లేదని, నాలుగేళ్ల డిగ్రీ పూర్తి చేయడానికి ఎనిమిదేళ్లు పడుతోందని వారు మాకు చెప్పారు. వారు ఈ విషయాన్ని రాహుల్ గాంధీ దృష్టికి తీసుకురావాలనుకున్నారు. కానీ, తీసుకురాలేకపోయారు.

తరలివచ్చిన ఈ జనసమూహంలో కేవలం విద్యార్థులు మాత్రమే లేరు. పెద్ద సంఖ్యలో కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలు కూడా పాల్గొంటున్నారు. కానీ, వారందరూ 35 ఏళ్ల లోపు వారే.

మధ్యమధ్యలో రాజకీయ నినాదాలు కూడా వినిపిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, జనం కార్యక్రమం నుంచి బయటకు వెళ్తున్నప్పుడు, రాహుల్ గాంధీ నెక్ట్స్ ప్రధానమంత్రి కావాలని బిగ్గరగా నినాదాలు చేశారు. పెళ్లికూతురి వేషంలో ఉన్న ఒక విద్యార్థిని "మెలోడీ, మెలోడీ" అని పాడుకుంటూ వెళ్లారు.

వేదికపై రాహుల్ గాంధీతో మాట్లాడి తమ సమస్యలను వినిపించిన విద్యార్థులలో కొందరు ఎన్ఎస్‌యూఏఐ(కాంగ్రెస్ అనుబంధ విద్యార్థి సంఘం)కి అనుబంధంగా ఉన్నారని కొందరు జర్నలిస్టులు చెప్పారు. మేం ఈ వాదనను స్వతంత్రంగా ధృవీకరించలేకపోయాం.

అయితే ఈ విషయంలో కాంగ్రెస్‌పై, రాహుల్ గాంధీపై కూడా బీజేపీ విమర్శలు చేసింది. ఈ కార్యక్రమాన్ని "అబద్ధాల ప్రతిధ్వని" అని బీజేపీ అభివర్ణించింది.

యువత రాహుల్ గాంధీని తమ నాయకుడిగా భావిస్తున్నారని ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న సీనియర్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు పవన్ ఖేరా మాతో అన్నారు.

‘‘ఆయన వారి సమస్యలను ప్రస్తావిస్తున్నారు. యువత దీనికి స్పందిస్తోంది’’ అని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

సీనియర్ జర్నలిస్టులు ఏమంటున్నారు?

ఒక రాజకీయ పార్టీ కార్యక్రమానికి ఇంత పెద్ద సంఖ్యలో విద్యార్థులు గుమిగూడటం తాను మొదటిసారి చూస్తున్నానని దాదాపు మూడు దశాబ్దాలుగా నగరంలోని రాజకీయ, సామాజిక కార్యక్రమాలను కవర్ చేస్తున్న ఇందోర్ సీనియర్ జర్నలిస్ట్ అరవింద్ తివారీ అన్నారు.

"విద్యార్థులకు విద్య, పోటీ పరీక్షలు, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల నియామకాలు ప్రధాన సమస్యలుగా మారాయి. పరీక్షల రద్దు, వేకెన్సీల కోసం ఎదురుచూడటం, విద్యా వ్యవస్థకు సంబంధించిన ఆందోళనలు విద్యార్థులలో ఆందోళనను సృష్టిస్తున్నాయి" అని తివారీ చెప్పారు.

అటువంటి పరిస్థితిలో విద్యార్థుల సమస్యలను వినడానికి ప్రయత్నించే వారి కార్యక్రమానికి విద్యార్థులు వస్తుంటారని ఆయన నమ్ముతున్నారు.

"ఇందోర్ చాలాకాలంగా బీజేపీకి కంచుకోటగా ఉంది. అందువల్ల, అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు దాదాపు రెండున్నర సంవత్సరాల ముందు.. సంప్రదాయ రాజకీయాలకు, రాజకీయ పార్టీలకు దూరమవుతున్నారని తరచూ ఇక్కడి యువత గురించి చెప్పుకుంటుంటారు. ఆ కొత్త తరాన్ని చేరుకోవడం కాంగ్రెస్‌కు చాలా కీలకం" అని అరవింద్ తివారీ అన్నారు.

డీయూఎస్‌యూ ఎన్నికల్లో ఓటమి

రాహుల్ గాంధీ కార్యక్రమానికి మంచి స్పందన లభిస్తోందని సీనియర్ జర్నలిస్ట్ నీర్జా చౌధరి కూడా అంగీకరించారు.

"దీని ద్వారా రాహుల్ గాంధీ కేవలం విద్యార్థులనే కాకుండా, వివిధ సామాజిక వర్గాల వారి విభిన్న నేపథ్యాలు, సామాజిక నేపథ్యాలు, కులం, లింగం, మతం వంటి అంశాలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటూ వారిని చేరుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు" అని ఫోన్‌లో బీబీసీతో మాట్లాడిన నీర్జా చౌధరి చెప్పారు.

''ఉదాహరణకు, ఆయన మహిళా విద్యార్థులను ఉద్దేశించి పితృస్వామ్యం గురించి మాట్లాడారు. ఎందుకంటే విద్యార్థుల సమస్యలు కేవలం చదువులకే పరిమితం కావు. వారు దళితులైతే, వారికి వేరే సమస్యలు ఉంటాయి. మహిళలైతే వేరే సమస్యలు ఉంటాయి. మైనారిటీ వర్గానికి చెందినవారైతే ఇంకొరకం సమస్యలుంటాయి. గత కార్యక్రమంలో ఆయన మనుస్మృతిని ప్రస్తావించడం మీరు గమనించి ఉండవచ్చు. దీని వెనుక ఉన్న వ్యూహం దళితులను ఆకట్టుకోవడమే'' అని అన్నారు.

అయితే ఇందోర్ కార్యక్రమం జరిగిన అదే రోజున, దిల్లీ యూనివర్సిటీ ఎన్నికల ఫలితాలు వచ్చాయి. ఈ ఫలితాలు పూర్తిగా భిన్నమైన చిత్రాన్ని ఆవిష్కరించాయి.

కాంగ్రెస్ పార్టీ విద్యార్థి విభాగమైన ఎన్‌ఎస్‌యూఐ, డీయూఎస్‌యూలకు ఎన్నికలలో విజయం దక్కలేదు.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)