Stori Jay: Defnyddio sgrîn a diffyg cwsg

Ar ôl ysgol, fi’n dwlu chware gemau. Ffeindio trysor, creu bydoedd a jyst dod o hyd i stwff.

O’n i arfer hoffi fe bach gormod. Bydden i’n chware gemau yn hwyr yn y nos ac yna’n methu ymlacio, felly bydden i’n gwylio fideos o chwaraewyr eraill nes i fi gwmpo i gysgu.

Bydden i’n dihuno yn teimlo’n flinedig iawn. Yn aml gyda pen tost.

O’dd mam wastad yn gofyn beth o’dd yn bod, ond wedes i wrthi bo fi’n iawn.

O’dd e’n anodd canolbwyntio. A weithie, bydden i’n cwmpo i gysgu wrth ‘fy nesg. Do’n i ddim yn neud yn dda yn yr ysgol. Nac yn yr ymarfer pêl-droed chwaith. Collais i fy lle ar y tîm.

Hyd yn oed gyda’n ffrindie, bydden i mewn hwyliau drwg ac yn fy myd bach fy hun.

Yna, bydden i’n mynd yn grac pan fydden nhw’n dweud bo fi ddim yn gwrando. Nes i stopio treulio amser gyda nhw ac o ni’n teimlo bach yn unig. Felly, bydden i’n chwarae mwy o gemau drwy’r nos. A na’th hwnna neud y blinder yn waeth.

Felly, un diwrnod, pan ofynnodd Max i fi os o’n i'n iawn, do’n i ddim yn gwbod sut i ateb, felly es i’n flin a jyst gwneud bo fi wedi blino.

Aeth e’n dawel, ond wedyn gofynnodd e i fi os o’n i wedi blino trwy'r amser?

Achos ro’dd e’n arfer chwarae gemau drwy’r nos. Ond dechreuodd e ddiffodd y consol am 8. A’i ffôn hefyd.

Dwedodd ei fod e wedi cael digon o deimlo'n flinedig ac yn grac drwy'r amser. Ddim yn cael digon o gwsg. O’dd e’n swnio’n union fel fi.

Do’n i ddim moyn teimlo fel ‘na dim mwy. Er na ddwedais i wrth Max ar y pryd, penderfynais i y dylen i neud rhwbeth.

Pan gyrhaeddais i adre, nes i ddweud wrth mam fy mod i yn teimlo wedi blino drwy’r amser a sut roedd hynny’n gwneud i mi deimlo.

Awgrymodd hi y dylen i roi cynnig ar syniad Max, felly gosodais i larwm ar fy ffôn er mwyn fy atgoffa i ddiffodd y cyfrifiadur ar amser penodol bob nos. Mae’n gweithio hyd yn hyn - y rhan fwyaf o’r amser beth bynnag.

Fi wedi dechre mynd i’r gwely bach yn gynt. Dyw e ddim yn hawdd a rhai nosweithiau, fi ddim yn stopio pan fi’n bwriadu neud. Ond mae’n haws trio gwneud hyn gyda help Max a mam na’i wneud ar ben fy hun.

Ac mae'n neis cael mwy o amser i ymlacio. Fi’n treulio amser gyda fy ffrindiau eto, dyw’r ysgol ddim mor anodd ag oedd e ac os allai gadw hyn i fynd, falle byddai nôl yn y tîm pêl-droed yn fuan.

Efallai y gall hi ymddangos fel nad oes yna lawer yn mynd ymlaen pan ’da ni’n cysgu.

Ond o dan yr wyneb, mae’r corff a’r ymennydd yn brysur iawn. Mae nhw’n gweithio’n galed i brosesu atgofion, cryfhau ein system imiwnedd a’n hamddiffyn rhag straen a salwch.

Pan ’da ni ddim yn cysgu’n dda iawn mi allwn ni fynd yn flinedig, yn fyr ein tymer a’i chael hi’n anodd canolbwyntio.

Gallwn ni gael ein tynnu i fwyta rhywbeth melys, neu i fod eisiau caffîn neu ddiod egni. Ond mae diod egni arferol, eich energy drink chi, yn cynnwys tua saith llond llwy de o siwgwr a llwyth o gaffîn.

Mae hynny’n golygu, er ein bod ni’n teimlo’n well ar ôl ei yfed, yn fuan wedyn mi fydd ein egni ni’n crasho gan ein gadael ni’n teimlo’n waeth.

Mae’n hawdd datblygu arferion gwael. Pan rydan ni’n teimlo o dan y don, mae pethau syml bob dydd fel ymolchi neu fwyta’n iach yn teimlo’n anodd, a phan nad ydan i’n edrych ar ôl ein hunain mi fedrwn ni fynd i orbryderu. Ac os ydan ni’n cael teimladau o orbryder mae hynny’n gallu ei gwneud hi’n anodd mynd i gysgu.

Ond diolch byth, mae yna sawl peth allwn ni wneud i dorri’r cylch dieflig. Cymrwch gip ar y top tips ‘Cysgu’n Well’.

Rhif un: Cadw at amserlen cwsg.
Os ei di i gysgu a deffro tua’r un amser bob dydd, mi fedri di ddatblygu rhythm. Mi fyddi di’n datblygu cloc corfforol naturiol a bydd dy ymennydd yn dysgu pryd y dylai orffwys a bydd yn annog dy gorff i fynd yn gysglyd pan mae’r amser yn cyrraedd.

Rhif dau: Deffra’r 'sleep-mode'!
Mae chwarae gemau cyfrifiadurol, gwylio’r teledu a syllu ar dy ffôn, i gyd yn deffro dy feddwl. Mae troi’r sgriniau i ffwrdd yn helpu dy gorff i symud i stad gysglyd, dy 'sleep-mode' mewnol, gan adael i dy ymennydd ymlacio a pharatoi i orffwys. Fe allet ti osod larwm i dy atgoffa i droi’r sgriniau i ffwrdd a gwefru dy ffôn mewn ystafell arall er mwyn dy helpu i osgoi temptasiwn.

Rhif tri: Awyr iach a symud.
Mae bod yn actif a mynd allan i’r awyr iach bob dydd wir yn gallu helpu cwsg. Mae codi curiad dy galon yn llosgi egni ac yn helpu dy gorff i fod eisiau gorffwys gyda’r nos. Mae’r golau naturiol ti’n gael drwy fynd allan yn helpu i gadw dy gloc corfforol ar amser. Mae pawb yn ennill wrth ymarfer corff yn yr awyr iach!

Rhif pedwar: Osgoi caffîn yn y pnawn.
Tydi caffîn ddim yn ffrind i gwsg o gwbwl. Mae’n gallu aros yn dy gorff am oriau gan fwydo’r teimlad o fod o dan straen a hormonau sy’n datblygu gor-bryder. Mae hynny’n golygu fod unrhyw de, coffi neu ddiod pop yr wyt ti’n ei yfed yn y prynhawn o bosib yn dy gadw’n effro gyda’r nos.

Rhif pump: Tro’r goleuadau i lawr.
Tro’r goleuadau i lawr a chadwa pethau’n dawel er mwyn creu awyrgylch ymlaciedig cyn i ti fynd i dy wely. Mae hyn yn anfon arwyddion clir i dy gorff ei bod hi’n amser arafu, ac felly erbyn i ti fynd i dy wely dylai hi fod yn haws i ti fynd i gysgu.

Os wyt ti’n ei chael hi’n anodd mynd i gysgu, tria rai o’r syniadau yma.

Mae noson dda o gwsg yn wych o ran dy iechyd corfforol – ac yn gallu gwneud i ti deimlo’n llawer gwell hefyd.