Stori Tomos: Perthynas iach

Dyma ni - fi a’r hogia. ’Da ni’n ffrindiau ers blwyddyn 7. Chwarae pêl-droed pob amser egwyl, a malu awyr ar ôl ysgol – fel ma ffrindia’n neud.

Ond na’th hynna i gyd newid pan na’th Sara gyrraedd.

Na’th hi symud yma o ysgol arall ac yn syth pan welish i hi, o’n i methu stopio meddwl amdani. Be oedd yn anhygoel oedd bod hi’n licio fi hefyd!

Yn eitha buan wedyn oeddan ni’n mynd allan efo’n gilydd – hi oedd fy “nghariad” cyntaf! Wnes i hyd yn oed rhoi llun ohoni fel screen saver a’r papur wal ar fy ffôn. Sori Cymru!

O’n i efo hi bob amser egwyl. Oeddan ni’n cael cinio efo’n gilydd. O’dd gen i ddim amser i chwarae pêl-droed!

Oeddan ni hyd yn oed yn amseru mynd i toiled yr un pryd fel ein bod ni’n gweld ein gilydd yn ystod gwersi.

Ar ôl ysgol oeddan ni’n mynd i’r sinema, y traeth, y parc.

Weithia o’n i’n gweld yr hogia wrth basio, ac o’n i’n hanner isho jysd cael laff efo nhw, ond doedd gen i’m amser.

Dim jysd ni oedd yn gariadon yn blwyddyn 9. Oedd Rhys ac Amelie hefyd. Ond oedd perthynas nhw’n wahanol i un ni rhywsut.

Oeddan nhw ddim efo’i gilydd hanner gymaint a fi a Sara. Oedd Rhys efo’i fêts bob amser egwyl a dim ond yn cael cinio efo Amelie bob hyn a hyn.

Wnes i syweddoli ma' raid fod ’na ffordd i gael cariad ac amser efo ffrindiau.

So wnes i sôn am y peth wrth Sara, ac oedd hi’n syth fel…“wnes di weld ffrindia chdi llwyth ddoe”. A pan wnes i ddeud bod dwbl Chwaraeon ddim yn cyfri ’nath hi jysd wfftio’r peth.

Ond wedyn pan o’n i adra, wnes i wylio rhyw raglen dêtio o’dd fy chwaer yn wylio ac oeddan nhw’n sôn am “relationship boundries” - ‘ffiniau mewn perthynas’ am wn i?

O’dd gen i ddim clem be oedd hynna’n feddwl go iawn ond na’th o wneud i fi feddwl ella y basa ffiniau yn gallu bod fel rhyw fath o reolau y basa Sara a fi’n gallu eu gosod i gael balans gwell.

Diwrnod wedyn, gafon ni sgwrs. O’dd o reit awkward, ond wnes i ddeud wrthi er bo fi wrth fy modd yn treulio amser efo hi – o’n i angen amser efo’r hogia hefyd. O’dd o ddim yn teimlo’n iawn bo fi prin yn siarad efo nhw ddim mwy.

Na’th hi ypsetio, yn meddwl mod i’n gorffen petha ond o’n i fatha ‘na, dw i jysd yn methu mêts fi.’

Be bynnag, na’thon ni drio gosod ffiniau - wnes i ddechra treulio mwy o amser efo’r hogia.

O’dd Sara’n gweld y peth yn anodd i ddechra, na’thon ni ffraeo am y peth, ond cyn bo hir oedd hi wedi dechra gwneud ffrindia yn ei gwersi. Oeddan ni dal efo’n gilydd llwyth ar ôl ysgol, ond dim bob diwrnod.

Y peth ydi, pan wnes i ddechra rhannu fy amser rhwng fy ffrindia a Sara, oedd gan Sara a fi mwy o betha i siarad amdanyn nhw pan oeddan ni efo’n gilydd. Achos oedd gan y ddau ohona ni betha’n mynd ymlaen tu allan i’r berthynas.

Da ni efo’n gilydd, ond rwan mae’r balans yn well.

Mae perthnasau da yn gallu’n gwneud yn hapus, dysgu pethau newydd i ni, a’n herio mewn ffordd sy’n ein helpu i dyfu.

Pan di’r berthynas ddim yn un dda, mae’n gallu gwneud i ni deimlo’n ddrwg am ein hunain, gwneud i ni deimlo o dan straen neu’n orbryderus.

Ond tydi hi ddim bob tro yn hawdd adnabod pa rai sy’n ddrwg neu’n dda. Hyd yn oed mewn perthnasau da mae pobl yn dadlau weithiau.

Ac os oes gen ti gysylltiad cryf efo rhywun, yna a mae’n anodd adnabod y pethau drwg yn y berthynas.

Mae’n bwysig gwybod am beth i edrych ac i fod yn onest gyda’n hunain. Felly cadwa lygad am faneri gwyrdd - arwyddion o berthynas dda, a baneri coch - arwyddion o berthynas ddrwg.

Mewn perthynas iach mae unigolion yn parchu ac yn ymddiried yn ei gilydd ac mae pawb yn teimlo rhyddid i fod yn nhw’u hunain.

Mae’n bwysig i ti fod yn ti dy hun, ond mae posib cyfaddawdu hefyd. Efallai heddiw rydych chi’n gwylio dy hoff ffilm di, ond fory efallai mai’r person arall fydd yn dewis eu hoff fwyd.

Does dim rhaid i ti dreulio pob eiliad efo rhywun iddi fod yn berthynas iach. A dweud y gwir, gall hynny fod yn niweidiol.

Os yw perthynas newydd yn ein cadw rhag berthnasau eraill neu’n ein rhwystro rhag gwneud ffrindiau newydd, mae hynny’n faner coch.

Mae perthynas iach yn dibynnu ar barchu barn y naill a’r llall. Felly mae’n bwysig ceisio gweld pethau drwy lygad rhywun arall.

Gelli di wneud hyn drwy ddychmygu dy fod yn sefyllfa rhywun arall, a thrwy wneud ffrindiau gyda phobol sydd â phrofiadau gwahanol i ti dy hun.

Os wyt ti’n teimlo y gelli di siarad yn onest ac yn agored gyda rhywun sy’n agos atat ti, mae hynny’n wych ac yn arwydd o berthynas iach. Os na fedri di siarad, hola dy hun - pam ddim?

Ac os wyt ti’n ei chael hi’n anodd bod mewn perthynas efo rhywun, gall siarad gyda rhywun arall, rhywun ti’n ymddiried ynddyn nhw, dy helpu i weithio allan sut wyt ti wir yn teimlo neu hyd yn oed siarad am beth all helpu.

Gall hyn i gyd swnio’n lot! Ond mewn gwirionedd, be sy’n rhaid i ti gofio ydi gofyn i dy hun ‘ydi’r berthynas yma, boed gyda ffrind neu gariad, yn gwneud i mi deimlo’n dda?’

Os mai ‘na’ yw’r ateb, meddylia pam. Efallai y gelli di weithio ar y broblem a gwella’r berthynas.

Ond os wyt ti’n dal i drio a tydi pethau ddim yn gwella, yna efallai ei bod hi’n iachach i’r berthynas ddod i ben, ac i ti ganolbwyntio ar dreulio amser gyda phobl eraill sy’n dy fywyd.