Kwa nini intaneti ya Starlink ni muhimu sana katika uwanja wa vita nchini Ukraine?

Setilaiti za Starlink zinazoendeshwa na SpaceX ya Elon Musk hutoa intaneti ya kasi kubwa - kitu ambacho vita vya kisasa hutegemea sana.

Kyiv imeitumia kama kifaa muhimu cha mawasiliano katika uwanja wa vita na pia inaitumia katika vita vya ndege zisizo na rubani.

Kwa kutumia Starlink, droni za Ukraine zinapata uwezo wa kudumisha miunganisho imara na kuruka kwa umbali mrefu kuliko mitandao ya redio ya kawaida na haziwezi kuathiriwa sana.

Lakini kizuizi cha kasi cha ghafla kwa droni zilizounganishwa na Starlink kinamaanisha kuwa baadhi ya "misheni" za uwanja wa vita zimevurugwa, kulingana na afisa mkuu wa Ukraine.

Serhiy Beskrestnov pia alisema maafisa hawakuambiwa kuhusu mipaka ya kasi ya 100mph (160km/h) iliyowekwa usiku kucha Jumanne na kampuni ya SpaceX ya Elon Musk.

Droni zinazodhibitiwa na mtandao kwa kasi hii ya chini kiasi hufanya juhudi za Ukraine kushindwa kuzuia drone za Urusi , kulingana na Taasisi ya Utafiti wa Vita (ISW).

Starlink ni "uti wa mgongo wa mawasiliano ya kijeshi nchini Ukraine", anasema George Barros wa taasisi hiyo, na inatumiwa katika vikosi vya majini, nchi kavu, na anga vya Kyiv.

Barros, ambaye ni Mkurugenzi wa Ubunifu na Biashara Huria wa ISW, aliiambia BBC kwamba vikwazo hivyo vinaweza kuwa na athari kubwa kwani teknolojia hiyo inaruhusu "droni, mizinga na vituo vya amri kufanya kazi kama mtandao mmoja wa wakati halisi ambapo muda kati ya sensa-hadi-risasi hupunguzwa."

Starlink haifanyi kazi ndani ya Urusi, lakini droni za Ukraine zinaweza kutumia setilaiti kuwasiliana na waendeshaji wao wakati wa mashambulizi. Hakuna mbadala ulio tayari wa mtandao huo.

Vizuia sauti vinavyowezeshwa na Starlink pia ni miongoni mwa suluhisho bora zaidi la Ukraine dhidi ya droni za Urusi zinazoendeshwa na ndege za Shahed, alisema.

Shaheds huruka kwa kasi ya zaidi ya 198mph, ikimaanisha kuwa kizuizi cha SpaceX hufanya juhudi za Ukraine kushindwa kuzifukuza kabisa.

Tom Whittington, mtaalamu wa vita vya kielektroniki na mshirika mwenza katika RUSI, aliambia kipindi cha PM cha BBC Radio 4 kwamba mfumo wa setilaiti unaruhusu Ukraine kuhamisha kiasi kikubwa cha data - kama vile video, maandishi na simu za sauti - kwa njia sawa na simu mahiri zinazofanya lakini bila miundombinu ambayo simu zinahitaji.

Vizuizi vya kasi "huzuia kwa ufanisi" chochote kilichounganishwa na mtandao kinachopita zaidi ya 100mph, Whittington alisema, na kufanya urambazaji wa ndege zisizo na rubani kuwa mgumu ndani ya Ukraine na eneo linalokaliwa na Urusi ndani ya Ukraine.

Serhiy Beskrestnov - mshauri wa Zelensky - anasema anaamini vikwazo hivyo si bahati mbaya na vinahusiana na mvutano wa hivi karibuni kati ya Kyiv na Washington.

Rais wa Marekani Donald Trump amekosoa mashambulizi ya muda mrefu ya Ukraine kwenye viwanda vya kusafisha mafuta vya Urusi na kutoa wito wa kiongozi mpya - ukosoaji ambao umerudiwa na Elon Musk.

Malalamiko ya Ukraine kuhusu vikwazo hivyo yameelekeza umakini kwa mifumo ya Starlink na Starshield – toleo la kijeshi la mtandao huo lililotengenezwa na SpaceX kwa ajili ya Pentagon.

Musk anasema mifumo hiyo miwili ni tofauti, lakini mara nyingi hutumia teknolojia ileile ya satelaiti.

Katika chapisho kwenye mtandao wa X, Musk alidokeza kuwa serikali ya Marekani inaweza kuwa ndiyo chanzo cha kupungua kwa kasi ya matumizi ya teknolojia hiyo nchini Ukraine.

"Mifumo ya Starshield inamilikiwa na kudhibitiwa na serikali ya Marekani," aliandika. "Vikwazo vyovyote vya kasi au matumizi huamuliwa na jeshi la Marekani na, hatimaye, na Rais wa Marekani."

"Starlink ni huduma ya kibiashara inayomilikiwa na kudhibitiwa na SpaceX. Matumizi ya Starlink yamezuiliwa kwa shughuli za kiraia au za kujilinda pekee, na hayawezi kutumika kwa operesheni za kijeshi za kushambulia, kwani kufanya hivyo hakungefaa kwa kampuni ya kibiashara."

Rais wa Urusi Vladimir Putin alianzisha uvamizi kamili dhidi ya Ukraine mwaka 2022, na kwa sasa Moscow inashikilia takriban asilimia 20 ya eneo la Ukraine.

Mawasiliano ya satelaiti kutoka SpaceX yamekuwa muhimu sana kwa pande zote mbili katika vita hivyo vilivyodumu kwa miaka minne – ikiwemo wakati wa shambulio la Urusi dhidi ya treni ya abiria iliyokuwa safarini.

Hata hivyo, mapema mwaka huu, Musk alizuia matumizi ya vifaa vya Starlink na vikosi vya Urusi; hatua hiyo ilidhoofisha maendeleo ya majeshi ya Moscow nchini Ukraine na kusababisha mkanganyiko miongoni mwa makamanda wa Urusi.