Mam 12 lat i chcę spróbować odżywki białkowej. Czy powinienem?

Dwunastoletni Ben bardzo chce spróbować odżywki białkowej, ale napotyka jedną przeszkodę: mnie, swoją mamę.

„Pytałem już chyba z 20 razy, a ty ciągle mówisz nie!", mówi. Twierdzi, że dzięki odżywce byłby „sprawniejszy i większy", a jego koledzy też jej używają.

W ostatnich latach gwałtownie wzrosła liczba produktów reklamowanych jako „wysokobiałkowe". Są wśród nich mleko, jogurty, pieczywo, płatki śniadaniowe, batony i odżywki w proszku.

Media społecznościowe są pełne reklam różnego rodzaju suplementów, w tym odżywek białkowych.

Jako dziennikarka zajmująca się zdrowiem podchodzę do nich sceptycznie i uważam, że w wieku Bena odpowiednią ilość białka powinien dostarczać wraz z normalną dietą.

Co na ten temat sądzą eksperci? Czy odżywki białkowe są bezpieczne dla dzieci i nastolatków, czy równie dobrze sprawdzi się solidny kawałek mięsa?

Mój syn, który uwielbia sport i zdrowo się odżywia, regularnie pyta mnie o odżywki białkowe.

Jego 12-letni kolega Louis od prawie roku stosuje odżywkę białkową raz lub dwa razy w tygodniu, po treningu, jako uzupełnienie normalnej diety. Jego rodzice o tym wiedzą.

„Myślę, że mi pomogła. Daje mi więcej energii i chyba pomogła mi też urosnąć," mówi.

Inny kolega Bena, 13-letni Otis, nie jest jednak przekonany do tego pomysłu. Uważa, że młodzi ludzie odczuwają presję, by sięgać po suplementy białkowe.

„Być może po prostu zaczynają je stosować, nie zastanawiając się nad konsekwencjami ani nad tym, jaki mogą mieć na nich wpływ."

Dlaczego potrzebujemy białka?

Białka są rozkładane na aminokwasy, które wspierają wzrost i regenerację mięśni.

Organizm nie jest jednak w stanie sam wytworzyć wszystkich potrzebnych mu aminokwasów. Część z nich, nazywanych aminokwasami egzogennymi, musi być dostarczana z pożywieniem.

Według NFZ zdrowa osoba dorosła powinna spożywać dziennie około 0,83 g białka na kilogram masy ciała.

Dobrą zasadą jest, by w każdym posiłku porcja produktu bogatego w białko była mniej więcej wielkości dłoni.

Osoby bardzo aktywne fizycznie oraz osoby starsze mogą potrzebować więcej białka, nawet do 2 g na kilogram masy ciała.

Ale czy nastolatki, które mają dobrze zbilansowaną dietę, rzeczywiście potrzebują dodatkowego białka?

Jak twierdzi dietetyczka Nichola Ludlam-Raine, w przypadku nastoletnich chłopców i dziewcząt „całe potrzebne im białko można uzyskać wyłącznie z pożywienia”.

Szczególnie w przypadku nastolatek ważne jest dostarczanie odpowiedniej ilości żelaza i wapnia. Ludlam-Raine przestrzega więc przed nadmiernym skupianiem się na białku kosztem innych składników odżywczych.

Koktajle, odżywki i batony proteinowe mogą być przydatne dla niektórych osób, m.in. sportowców trenujących na wysokim poziomie oraz osób z określonymi alergiami. Nie powinny jednak zastępować zdrowej, zbilansowanej diety.

Stosowanie odżywek białkowych może również powodować niepożądane skutki, takie jak wzdęcia, gazy, skurcze brzucha i biegunka.

Osoby, które mają problemy zdrowotne, nie powinny stosować takich produktów bez konsultacji z lekarzem.

Ludlam-Raine zwraca również uwagę, że rynek odżywek białkowych nie podlega tak ścisłym regulacjom jak leki.

„Oczywiście są renomowane firmy, które zlecają niezależne badania swoich produktów i sprawdzają, czy ich skład rzeczywiście odpowiada temu, co podano na etykiecie. Nie zawsze jednak tak jest," mówi.

„I ostatecznie nie wystarczy wypić koktajlu, żeby urosły ci bicepsy."

Niektóre proszki proteinowe zawierają duże ilości dodanego cukru, sztucznych składników i ukrytych środków pobudzających.

Pediatra dr Ramnik Mathur podkreśla, że organizm potrzebuje również mikroelementów, takich jak cynk, wapń i magnez, które znajdują się w pełnowartościowej żywności.

Jeśli więc zwykłe posiłki zastępuje się koktajlami białkowymi, można stracić ważne źródło tych składników.

Eksperci zalecają rozłożenie spożycia białka równomiernie w ciągu dnia i spożywanie około 20-25 g białka w każdym posiłku.

Podczas dojrzewania, gdy dzieci szybko rosną, zapotrzebowanie na białko wzrasta, ponieważ organizm intensywnie się rozwija oraz buduje nową masę mięśniową i kostną.

Mathur ostrzega jednak, że spożywanie zbyt dużej ilości białka może wiązać się z ryzykiem.

„W mediach społecznościowych można usłyszeć, że trzeba jeść bardzo dużo białka, ale organizm jest w stanie poradzić sobie tylko z określoną jego ilością."

Wyjaśnia, że nadmiar musi zostać usunięty przez nerki i wątrobę, co może je dodatkowo obciążać i mieć poważne konsekwencje zdrowotne.

Najważniejsza rada Mathura brzmi: „Jeśli 12-letnie dziecko ma zdrową, zbilansowaną dietę, nie powinno potrzebować dodatkowego białka."

Ludlam-Raine radzi, aby najpierw zadbać o dietę nastolatka, zanim sięgnie on po odżywkę białkową, szczególnie jeśli miałby stosować ją regularnie.

Jeśli mimo to chce jej używać, warto najpierw skonsultować się z lekarzem rodzinnym lub dietetykiem.

Teraz pójdę powiedzieć synowi, że odpowiedź nadal brzmi „nie” – i eksperci mówią to samo.

Przy tłumaczeniu tego artykułu, który oryginalnie był napisany w języku angielskim, użyto narzędzi AI. Dziennikarz BBC sprawdził tłumaczenie przed publikacją. Więcej o tym jak używamy AI.

Edycja: Nicole Frydrych