صدور ویزای بلژیک برای هیئت طالبان جهت گفت‌و‌گو با اتحادیه اروپا درباره بازگشت مهاجران

بلژیک برای یک هیئت پنج نفره از حکومت طالبان ویزا صادر کرده است تا در جلسه‌ای با اتحادیه اروپا برای گفت‌و‌گو در مورد بازگشت مهاجران افغان شرکت کنند. بنابر گزارش‌ها هیئت طالبان قرار است امروز وارد بروکسل شود.

یک سخنگوی وزارت خارجه بلژیک گفت که ویزاهای صادر شده یک روزه است و فقط برای سفر در بلژیک اعتبار دارد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، کمیسیون اروپا این هیئت از مقام‌های حکومت طالبان را در چارچوب تلاش اروپا برای برخورد با مهاجرت غیرقانونی و افزایش اخراج‌ها دعوت کرده است.

پس از بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱ (مرداد ۱۴۰۰)، این نخستین بار است که اتحادیه اروپا از نمایندگان حکومت طالبان دعوت می‌کند.

چندین تن از رهبران ارشد حکومت طالبان تحت تحریم‌های اتحادیه اروپا قرار دارند و این اتحادیه نگفته است که کدام نمایندگان حکومت طالبان به این نشست دعوت شده‌اند.

اما منبعی در حکومت طالبان به بی‌بی‌سی گفت که این هیئت متشکل از پنج نفر است که ریاست آن را عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه حکومت طالبان، برعهده خواهد داشت.

به گفته این منبع، هیئت حکومت طالبان امروز سه‌شنبه ۲۳ ژوئن «از ترکیه به سوی بروکسل، پایتخت بلژیک، حرکت خواهد کرد.»

این منبع افزود که نمایندگان حکومت طالبان از چند روز پیش در ترکیه حضور داشته‌اند و در آنجا نیز با طرف‌های مختلف، از جمله برخی نهادهای سازمان ملل متحد، دیدار کرده‌اند.

انتظار می‌رود که این نشست بر راه‌های اخراج برخی از مهاجران افغان تمرکز داشته باشد؛ اقدامی که با هشدار گروه‌های حقوق بشری مواجه شده است، چراکه معتقدند چنین تعاملاتی می‌تواند افغان‌ها را در معرض خطر قرار دهد و ارزش‌های اساسی اتحادیه اروپا را تضعیف کند.

کمیسیون اروپا، به عنوان نهاد اجرایی این اتحادیه، اعلام کرده است که این نشست ماهیتی فنی دارد و به معنای به‌رسمیت شناختن حکومت طالبان نیست.

به گفته منبع حکومت طالبان، آنها برای پذیرش آن دسته از پناهجویان افغان که آلمان تصمیم به اخراج آنان گرفته است، آماده‌اند.

آلمان پیش از این چندین بار شماری از پناهجویان افغان را که به ارتکاب جرم محکوم شده بودند به افغانستان بازگردانده است.

با این‌حال، کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواهان آن هستند که آن دسته از افغان‌هایی که درخواست‌ پناهندگی‌شان رد شده هم اخراج شوند.

طالبان از زمان بازگشت به قدرت، به‌طور پیوسته آزادی‌های فردی و اجتماعی زنان را محدود کرده‌اند، از جمله حق اشتغال، آزادی رفت‌وآمد، و تحصیل دختران بالاتر از کلاس ششم.

آنها همچنین قوانینی را به اجرا گذاشته‌اند که آزادی بیان و دیگر آزادی‌های اجتماعی شهروندان را محدود می‌کند.

انتقاد سازمان‌های حقوق بشری

سازمان‌های حقوق بشری از تصمیم اتحادیه اروپا برای دعوت از نمایندگان حکومت طالبان برای گفت‌و‌گو انتقاد کرده و خواستار لغو این گفت‌و‌گوها شده‌اند.

فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیده‌بان حقوق بشر، گفت: «هرگونه تعامل با طالبان باید بر حفاظت از حقوق بشر و پاسخگویی متمرکز باشد، نه بازگرداندن افراد به مکانی خطرناک.»

ایو گدی، مدیر دفتر نهادهای اروپایی سازمان عفو بین‌الملل، هم گفت: «صحنه‌های ناامیدکننده فرار مردم، از جمله کارکنان اتحادیه اروپا، از افغانستان هنوز در خاطره‌ها تازه است. غیرقابل تصور است که اتحادیه اروپا اکنون تلاش کند که افرادی را به افغانستان - کشوری که در این مدت فقط خطرناک‌تر شده است - اخراج کند.»

ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، نیز در حساب خود در شبکه ایکس نوشت: «برگزاری نشست با طالبان در بروکسل اهانتی به افغان‌ها، به‌ویژه زنان، خواهد بود.»

ملاله یوسف‌زی، فعال حق آموزش دختران و برنده جایزه نوبل صلح، نیز در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اروپا نباید به رژیمی مشروعیت بدهد که مسئول یکی از بدترین بحران‌های حقوق بشری در جهان است. هرگونه تعامل با طالبان باید از حقوق زنان و دختران افغان آغاز شود و با همان نیز پایان یابد.»

در روزهای گذشته پناهجویان افغان نیز در شهرهای مختلف کشورهای اروپایی با برگزاری تجمعاتی با تصمیم این اتحادیه درباره مذاکره با حکومت طالبان مخالفت کرده‌اند.

بحران انسانی

صدها هزار افغان از سال ۲۰۲۱ در کشورهای عضو اتحادیه اروپا درخواست پناهندگی داده‌اند. قوانین اتحادیه اروپا در برخی موارد، مثلا هنگامی که فرد به ارتکاب جرائم جدی یا تهدیدات امنیتی محکوم شده است، اجازه اخراج افراد را می‌دهد، اما با توجه به نبود روابط دیپلماتیک، بازگرداندن افراد به افغانستان محدود بوده است.

اگرچه افغان‌ها جزو ملیت‌هایی هستند که بالاترین نرخ پذیرش پناهندگی در اتحادیه اروپا را دارند، اما با سختگیرانه‌تر شدن سیاست‌های مهاجرتی، میزان پذیرش کلا کاهش یافته است.

افغانستان در حال حاضر با یک بحران عمیق انسانی روبه‌رو است. بر اساس گزارش برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل متحد، بیش از ۱۷ میلیون نفر، یعنی یک‌سوم جمعیت کشور، با ناامنی غذایی مواجه هستند. این کشور همزمان میزبان میلیون‌ها نفری است که در سال‌های اخیر از ایران و پاکستان بازگشته‌اند.